Max Abraham
| Max Abraham | |
|---|---|
 | |
| Tavalludi |
1875-yil 26-mart Danzig |
| Vafoti |
1922-yil 16-noyabr Myunxen |
| Fuqaroligi | nemis |
| Kasbi | Fizik |
| Akademik rahbarlari | Max Planck |
Max Abraham (nemischa. [ˈaːbʀaham]; 1875-yil 26-mart – 1922-yil 16-noyabr) – nemis fizigi, elektromagnetizm haqidagi ishlari va nisbiylik nazariyasiga qarshiligi bilan mashhur.
Biografiyasi
Abraham Germaniya Imperiyasining Danzig shahrida (hozirgi Polshadagi Gdansk) yahudiy savdogarlar oilasida tugʻilgan. Uning otasi Moritz Abraham va onasi Selma Moritzsohn bo'lgan. Berlin universitetida tahsil olgan Max Abraham, Max Plankning shogirdi hisoblangan. U universtitetni 1897-yilda bitirgan. Keyingi uch yil davomida Abraham Plankning yordamchisi boʻlib ishlagan[1].
1900-yildan 1909-yilgacha Abraham Göttingenda maʼruzalar oʻqigan va oʻsha yerda oʻz tadqiqotlarini mustaqil olib borgan. Abraham 1902-yilda elektronlar haqidagi nazariyasini ishlab chiqgan va unda u elektronning zaryadi uning yuzasi atrofida teng taqsimlangan mukammal shar ekanligini taxmin qilgan. Abrahamning modeli Hendrik Lorentz (1904) va Albert Eynshteyn (1905) tomonidan ishlab chiqilgan model bilan raqobatlahgan, bu raqobatda ularning modellari koʻproq qabul qilingan boʻlsa-da, Abraham hech qachon oʻzining qarashlaridan voz kechmagan, chunki u „sogʻlom aql“ga asoslangan deb hisoblagan. Abraham nisbiylik nazariyasining ashaddiy muxoliflaridan biri bo'lgan[2].
1909-yilda Abraham Illinois universitetida oʻqishga kirish uchun Qoʻshma Shtatlarga yoʻl oldi, biroq bir necha oydan keyin Gottingenga qaytib kelgan. Keyinchalik u Tullio Levi-Civita tomonidan Italiyaga taklif qilingan va 1914-yilgacha Politecnico di Milano universitetida ratsional mexanika professori sifatida ishlagan.
Birinchi jahon urushi boshlanganda, Abraham Germaniyaga qaytishga majbur boʻlgan. Bu davrda u radiouzatish nazariyasi ustida ishlagan. Urushdan keyin ham uni Milanga qaytarishga ruxsat berilmagan, shuning uchun 1921-yilgacha Shtutgartda Technische Hochschuleda fizika professori sifatida ishlagan.
Shtutgartdagi ishidan soʻng, Abraham Axendagi kafedrada ishlagan. Biroq, u yerda ish boshlashdan oldin unga miya shishi tashxisi qoʻyilgan. 1922-yil 16-noyabrda Germaniyaning Myunxen shahrida vafot etgan.
Uning oʻlimidan soʻng Max Born va Max fon Laue u haqida shunday yozgan edilar „U oʻzining maydon tenglamalarini, qattiq elektronini xuddi yoshlik oʻzining birinchi yorini sevganidek, xotirasini keyingi tajriba oʻchira olmaydigan darajada sevardi“[3].
Manbalar
- ↑ „Max Abraham. MacTutor History of Mathematics Archive. Retrieved January 30, 2021.“.
- ↑ Howard, Don; Stachel, John. (1989). Einstein and the History of General Relativity. Birkhäuser Boston. p. 183. ISBN 9780817633929
- ↑ Pais, Abraham (2005). Subtle is the Lord. Oxford University Press. p. 232. ISBN 0-19-280672-6.