Ziyosfera

Maxdum Shoh

Бу мақола Шоҳ Махдум Рупос ҳақидадир. билан адаштирманг.

Махдум Шоҳ Давла (арабча: مخدوم شاه دولة‎‎, бенгалча: মখদূম শাহ দৌলা) машҳур сўфий мусулмон арбоби бўлиб, Бенгал билан боғлиқдир. У Яқин Шарқ, Марказий Осиё ва Жанубий Осиё ўртасида узоқ тарихий алоқалар доирасида Исломнинг ёйилишидаги муҳим шахс сифатида эсга олинади[1]. У ўз номи билан аталадиган Шоҳзадпурда (маъноси – шаҳзода шаҳри) шаҳид қилинган[2].

Махдум Шоҳ Давла

шаҳид

Махдум Шоҳ Давла даргоҳи
Шахсий маълумотлар
Таваллуди
13-аср
Вафоти 1313-йил
Шоҳзадпур
Шоҳ Махдум Мозори, Шоҳзадпур, Сиражғанж тумани, Бангладеш
Дини Ислом
Мазҳаб сунний
Келиб чиқиши Муоз ибн Жабал

Ҳаёти

Айтишларича, Махдум Шоҳ Давла Муоз ибн Жабалнинг авлоди бўлган. Муоз ибн Жабал эса ислом пайғамбари Муҳаммаднинг саҳобаларидан бўлиб, Яманга ҳоким этиб тайинланган эди. Отасининг икки ўғли ва бир қизи бор эди. Махдум Шоҳ Давла тасаввуф илмидан таълим олган ва отасининг рухсати билан бошқа юртларга сафар қилиб, Ислом таълимотларини тарқатиш учун йўлга чиққан. Унга синглиси, жиянлари – Хожа Калон Донишманд, Хожа Нур ва Хожа Анвар – ҳамда ўн икки нафар шогирди ва бошқа издошлар ҳамроҳ бўлишган. Улар охир-оқибат Бухорога етиб келишади ва у ерда уларни Жалолиддин Сурхпош Бухорий кутиб олади ҳамда унга жуфт кулранг каптар ҳадя қилади. Улар шарққа қараб сафарини давом эттириб, ниҳоят шимолий Бенгалга етиб келадилар. Бу ҳудудда ўз ерлари чегараси Биҳаргача чўзилган, Викрама Кешари номли ҳинд рожа ҳукмронлик қиларди[3]. Кешари ўз подшолигида исломнинг тарқалишидан мамнун эмас эди. Натижада икки томон ўртасида тўқнашув юз берди ва унда Махдум Шоҳ Давла рожа Викрама Кешари томонидан қатл этилади ҳамда унинг кўпчилик шогирдлари шаҳид қилинади. Кешари кейинчалик мусулмонларга нисбатан душманлиги учун тавба қилиб, уларнинг жасадларини Шоҳзадпур Шоҳий масжиди яқинида ҳурмат билан дафн эттирган[4]. Шу шарафига ўша ҳудуд Шоҳзадпур (шаҳзода шаҳри) деб атала бошланди[5].

Мероси

Рожа Викрама Кешари ҳудуди Махдум Шоҳ Давла шарафига Шоҳзадпур (шаҳзода шаҳри) деб қайта номланган[5]. У кўплаб издошларидан – Шоҳ Шамсуддин Табризий, Шоҳ Маҳмуд, Шоҳ Аҳмад, Шоҳ Хингар, Ҳасила Пир, Шоҳ Ажмал ва Шоҳ Бадла каби шахсларга ёнма-ён – бир даргоҳ мажмуасида дафн этилган. Тўқнашувда шаҳид бўлган бошқа кишилар учун яна бир мажмуа қурилган бўлиб, у Ганж ул-шаҳидон (Ганж-э-Шаҳидан) номи билан танилган. Махдум Шоҳ Давланинг синглиси эса яқин атрофдаги дарёга ўзини ташлаб ҳалок бўлган ва ўша жой Сати Бибининг гҳати сифатида маълум. Бенгалнинг кейинги мусулмон ҳукмдорлари Шоҳзадпурдаги даргоҳ ва масжидни сақлаш учун 722 бига ер вақф қилган ҳамда бу мулк тўқнашувдан тирик қолган Хожа Нур авлодларининг тасарруфига топширилган[2].

Манбалар

  1. ↑ Исмаил, М. Девелопмент оф Суфисм ин Бенгал (Доcторал диссертатион). Алигарҳ, Индиа: Алигарҳ Муслим Университй, 1989. Қаралди: 2018-йил 21-сентябр. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Ислом, Сиражул; Миаҳ, Сажаҳан; Кҳанам, Маҳфуза эт ал., эдс (2012). "Макҳдум Шаҳ (Р)". Банглапедиа: тҳе Натионал Энcйcлопедиа оф Бангладеш (Онлине нашри). Дҳака, Бангладеш: Банглапедиа Труст, Асиатиc Соcиэтй оф Бангладеш. ИСБН 984-32-0576-6. ОCЛC 52727562. ҳттп://эн.банглапедиа.орг/индех.пҳп?титле=Макҳдум_Шаҳ_(Р). <!--->
  3. ↑ Абдул Карим. Соcиал Ҳисторй оф тҳе Муслимс ин Бенгал (Доwн то А.Д. 1538). Асиатиc Соcиэтй оф Пакистан, 1959 — 89–90-бет. 
  4. ↑ Абдул Wали, Маулави (1905). "Он тҳе антиқуитй анд традитионс оф Шаҳзадпур". Проcеэдингс оф тҳе Асиатиc Соcиэтй оф Бенгал: Жануарй то Деcембер, 1904 (Cалcутта: Тҳе Асиатиc Соcиэтй): 2. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Ҳақ, Муҳаммад Энамул. পূর্ব পাকিস্তান ইসলাম (бн) — 240-бет. 

Адабиётлар

  • Вали, Маълави Абдул (1904-йил январ) „Шоҳзадпурнинг қадимийлиги ва анъаналари ҳақида“ Жоурнал оф тҳе Асиатиc Соcиэтй оф Бенгал: Жануарй то Деcембер 1904, Калкутта, 2-бет, ҳттпс://боокс.гоогле.cом/боокс?ид=кеАОААААИААЖ
  • Ҳақ, Муҳаммад Энамул (1975) Бенгалда тасаввуф тарихи Асиатиc Соcиэтй оф Бангладеш, Дакка;
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi