Мегараптор (лотинча, сўзма-сўз — катта қароқчи) — замонавий Аргентина ҳудудида яшовчи йиртқич динозаврларнинг монотипик жинси, 1998-йилда Фернандо Новас томонидан кашф этилган ва дастлаб деиноникозавр сифатида тасвирланган.

†Мегараптор
Илмий таснифлашUshbu tasnifni tahrirlash
Олам: Эукариотлар
Тип: Чордатлар
Синф: Сут эмизувчилар
Туркум: Динозаврлар
Оила: †Мегарапторидаэ
Уруғ: Калтакесаклар
Халқаро илмий номи
Мегараптор Новас, 1998
Геохронология
  • 93,5–85,8 млн

Таъриф

Мегараптор намунҳуаиқуии реконструкцияси

Мегараптор дастлаб дромеозавр сифатида тасвирланган бўлиб, у деинониҳозаврларнинг орқа оёқларида ўроқсимон тирноқларга ўхшаш битта тирноқ (тахминан 30 см узунликда) маълум бўлган. Олд оёқнинг тўлиқ очилиши тирноқ унинг биринчи бармоғига тегишли эканлигини кўрсатди[1]. 2010-йилда Грегори Пол динозаврни узунлиги 8 метр ва оғирлиги бир тоннага тенг деб ҳисоблаган[2]. Олд оёқлари ғайриоддий узун бўлиб, тирноқлари спинозаврларникидан қараганда кўпроқ эгилган эди[3].

Вояга этмаган боланинг бош суяги асосида мегарапторни реконструксия қилиш. (Том Паркер, 2015)

Систематика

Мегараптор панжаси

Олдин оёқлари бошқа базал тетанураларникидан анча фарқ қилади, шунинг учун Мегараптор аллосаурид, карчародонтозаурид, мегалосауроид ёки бошқа биров эканлиги дастлаб аниқ эмас эди[4]. Кейинги тадқиқотлар, шунингдек, олдинги оёқларида ўхшаш катта тирноқлари бўлган яқин қариндошларнинг аниқланиши Мегарапторни энгил тузилишга эга ва Неовенаторидаэ оиласининг аъзоси сифатида ривожланган аллосауроид сифатида аниқлади[5]. Яқинда ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатдики, Мегараптор ва унинг қариндошлари аллозаврлар эмас, балки тиранозаврлар[6] ёки мегалозаврлар[7]. 2014-йилда тасвирланган ёш намуна Мегарапторнинг ибтидоий тиранозауроид эканлигига қўшимча далиллар келтирди[8]. Гуаличонинг кашфиёти Мегарапторнинг Тйранносауроидеа эмас, балки Аллосауроидеа ёки базал Cоэлуросауриа га тегишли эканлигини кўрсатади[9].

Қуйидаги кладограмма Порфири ва бошқалар томонидан 2014-йилги таҳлилдан кейин келтирилган:

Манбалар

  1. ↑ Фернандо Э. Новас. Мегараптор намунҳуаиқуии, ген. эт сп. нов., а ларге-cлаwед, Лате Cретаcеоус тҳеропод фром Патагониа (англ.) // Жоурнал оф Вертебрате Палеонтологй. — 1998-04-10. — Вол. 18, но. 1. — П. 4—9. — ИССН[сайт ишламайди] 0272-4634. — дои:10.1080/02724634.1998.10011030.
  2. ↑ Паул, Г.С.. Тҳе Принcетон Фиэлд Гуиде то Диносаурс. Принcетон Университй Пресс, 2010 — 99-бет. 
  3. ↑ Жорге О. Cалво, Жуан Д. Порфири, Бернардо Ж. Гонзáлез-Рига, Алехандер W. А. Келлнер. А неw Cретаcеоус террестриал эcосйстем фром Гондwана wитҳ тҳе десcриптион оф а неw сауропод диносаур (эн) // Анаис Да Аcадемиа Брасилеира Де Cиэнcиас. — 2007-09-01. — Вол. 79, но. 3. — П. 529—541. — ИССН 0001-3765. Архивировано 20 декабр 2016 года.
  4. ↑ Cалво, Ж. О.; Порфири, Ж.Д.; Вералли, C.; Новас, Ф.Э.; Поблете, Ф. Пҳйлогенетиc статус оф Мегараптор намунҳуаиқуии Новас басед он а неw спеcимен фром Неуқуéн, Патагониа, Аргентина // Амегҳиниана. — 2004.
  5. ↑ Рогер Б. Ж. Бенсон, Маттҳеw Т. Cаррано, Степҳен Л. Брусатте. А неw cладе оф арчаиc ларге-бодиэд предаторй диносаурс (Тҳеропода: Аллосауроидеа) тҳат сурвивед то тҳе латест Месозоиc (эн) // Диэ Натурwиссенсчафтен. — 2010-01-01. — Вол. 97, но. 1. — П. 71—78. — ИССН 1432-1904. — ДОИ:10.1007/с00114-009-0614-х. Архивировано 20 декабр 2016 года.
  6. ↑ Мигуэл Гриффин. Суплементо Ресúменес (эс) // Амегҳиниана. — 2013-03-23. — В. 49, но 4 (Р). — ИССН 1851-8044. Архивировано 20 декабр 2016 года.
  7. ↑ Ҳолтз, Т.Р. Жр.. Диносаурс: Тҳе Мост Cомплете, Уп-то-Дате Энcйcлопедиа фор Диносаур Ловерс оф Алл Агес, Рандом Ҳоусе Боокс фор Ёунг Реадерс, 2012 — 95—96-бет. 
  8. ↑ Жуан Д. Порфири, Фернандо Э. Новас, Жорге О. Cалво, Федериcо Л. Агнолíн, Мартíн Д. Эзcурра. Жувениле спеcимен оф Мегараптор (Диносауриа, Тҳеропода) шедс лигҳт абоут тйранносауроид радиатион (эн) // Cретаcеоус Ресеарч. — 2014-09-01. — Вол. 51. — П. 35—55. — ДОИ:10.1016/ж.cретрес.2014.04.007. Архивировано 21 июл 2017 года.
  9. ↑ Себастиáн Апестегуíа, Натҳан Д. Смитҳ, Рубéн Жуáрез Валиэри, Петер Ж. Маковиcкй. Ан Унусуал Неw Тҳеропод wитҳ а Дидаcтйл Манус фром тҳе Уппер Cретаcеоус оф Патагониа, Аргентина (эн) // ПЛОС ОНЕ. — 2016-07-13. — Вол. 11, но. 7. — П. э0157793. — ИССН 1932-6203. — ДОИ:10.1371/жоурнал.поне.0157793. Архивировано 18 июл 2016 года.


Адабиётлар

  • Занно, Л. Э.; Маковиcкй, П. Ж. Неовенаторид тҳероподс аре апех предаторс ин тҳе Лате Cретаcеоус оф Нортҳ Америcа (эн) // Натуре Cоммуниcатионс : Журнал. — 2013. — 20 Июль (вол. 4, но. 2827). — ДОИ:10.1038/нcоммс3827. — Бибcоде:2013НатCо...4Э2827З. — ПМИД 24264527.