Megaraptor
Мегараптор (лотинча, сўзма-сўз — катта қароқчи) — замонавий Аргентина ҳудудида яшовчи йиртқич динозаврларнинг монотипик жинси, 1998-йилда Фернандо Новас томонидан кашф этилган ва дастлаб деиноникозавр сифатида тасвирланган.
| †Мегараптор | |
|---|---|
|
| |
| Илмий таснифлаш | |
| Олам: | Эукариотлар |
| Тип: | Чордатлар |
| Синф: | Сут эмизувчилар |
| Туркум: | Динозаврлар |
| Оила: | †Мегарапторидаэ |
| Уруғ: | Калтакесаклар |
| Халқаро илмий номи | |
| Мегараптор Новас, 1998 | |
Геохронология
| |
Таъриф

Мегараптор дастлаб дромеозавр сифатида тасвирланган бўлиб, у деинониҳозаврларнинг орқа оёқларида ўроқсимон тирноқларга ўхшаш битта тирноқ (тахминан 30 см узунликда) маълум бўлган. Олд оёқнинг тўлиқ очилиши тирноқ унинг биринчи бармоғига тегишли эканлигини кўрсатди[1]. 2010-йилда Грегори Пол динозаврни узунлиги 8 метр ва оғирлиги бир тоннага тенг деб ҳисоблаган[2]. Олд оёқлари ғайриоддий узун бўлиб, тирноқлари спинозаврларникидан қараганда кўпроқ эгилган эди[3].

Систематика
Олдин оёқлари бошқа базал тетанураларникидан анча фарқ қилади, шунинг учун Мегараптор аллосаурид, карчародонтозаурид, мегалосауроид ёки бошқа биров эканлиги дастлаб аниқ эмас эди[4]. Кейинги тадқиқотлар, шунингдек, олдинги оёқларида ўхшаш катта тирноқлари бўлган яқин қариндошларнинг аниқланиши Мегарапторни энгил тузилишга эга ва Неовенаторидаэ оиласининг аъзоси сифатида ривожланган аллосауроид сифатида аниқлади[5]. Яқинда ўтказилган тадқиқотлар шуни кўрсатдики, Мегараптор ва унинг қариндошлари аллозаврлар эмас, балки тиранозаврлар[6] ёки мегалозаврлар[7]. 2014-йилда тасвирланган ёш намуна Мегарапторнинг ибтидоий тиранозауроид эканлигига қўшимча далиллар келтирди[8]. Гуаличонинг кашфиёти Мегарапторнинг Тйранносауроидеа эмас, балки Аллосауроидеа ёки базал Cоэлуросауриа га тегишли эканлигини кўрсатади[9].
Қуйидаги кладограмма Порфири ва бошқалар томонидан 2014-йилги таҳлилдан кейин келтирилган:
Манбалар
- ↑ Фернандо Э. Новас. Мегараптор намунҳуаиқуии, ген. эт сп. нов., а ларге-cлаwед, Лате Cретаcеоус тҳеропод фром Патагониа (англ.) // Жоурнал оф Вертебрате Палеонтологй. — 1998-04-10. — Вол. 18, но. 1. — П. 4—9. — ИССН[сайт ишламайди] 0272-4634. — дои:10.1080/02724634.1998.10011030.
- ↑ Паул, Г.С.. Тҳе Принcетон Фиэлд Гуиде то Диносаурс. Принcетон Университй Пресс, 2010 — 99-бет.
- ↑ Жорге О. Cалво, Жуан Д. Порфири, Бернардо Ж. Гонзáлез-Рига, Алехандер W. А. Келлнер. А неw Cретаcеоус террестриал эcосйстем фром Гондwана wитҳ тҳе десcриптион оф а неw сауропод диносаур (эн) // Анаис Да Аcадемиа Брасилеира Де Cиэнcиас. — 2007-09-01. — Вол. 79, но. 3. — П. 529—541. — ИССН 0001-3765. Архивировано 20 декабр 2016 года.
- ↑ Cалво, Ж. О.; Порфири, Ж.Д.; Вералли, C.; Новас, Ф.Э.; Поблете, Ф. Пҳйлогенетиc статус оф Мегараптор намунҳуаиқуии Новас басед он а неw спеcимен фром Неуқуéн, Патагониа, Аргентина // Амегҳиниана. — 2004.
- ↑ Рогер Б. Ж. Бенсон, Маттҳеw Т. Cаррано, Степҳен Л. Брусатте. А неw cладе оф арчаиc ларге-бодиэд предаторй диносаурс (Тҳеропода: Аллосауроидеа) тҳат сурвивед то тҳе латест Месозоиc (эн) // Диэ Натурwиссенсчафтен. — 2010-01-01. — Вол. 97, но. 1. — П. 71—78. — ИССН 1432-1904. — ДОИ:10.1007/с00114-009-0614-х. Архивировано 20 декабр 2016 года.
- ↑ Мигуэл Гриффин. Суплементо Ресúменес (эс) // Амегҳиниана. — 2013-03-23. — В. 49, но 4 (Р). — ИССН 1851-8044. Архивировано 20 декабр 2016 года.
- ↑ Ҳолтз, Т.Р. Жр.. Диносаурс: Тҳе Мост Cомплете, Уп-то-Дате Энcйcлопедиа фор Диносаур Ловерс оф Алл Агес, Рандом Ҳоусе Боокс фор Ёунг Реадерс, 2012 — 95—96-бет.
- ↑ Жуан Д. Порфири, Фернандо Э. Новас, Жорге О. Cалво, Федериcо Л. Агнолíн, Мартíн Д. Эзcурра. Жувениле спеcимен оф Мегараптор (Диносауриа, Тҳеропода) шедс лигҳт абоут тйранносауроид радиатион (эн) // Cретаcеоус Ресеарч. — 2014-09-01. — Вол. 51. — П. 35—55. — ДОИ:10.1016/ж.cретрес.2014.04.007. Архивировано 21 июл 2017 года.
- ↑ Себастиáн Апестегуíа, Натҳан Д. Смитҳ, Рубéн Жуáрез Валиэри, Петер Ж. Маковиcкй. Ан Унусуал Неw Тҳеропод wитҳ а Дидаcтйл Манус фром тҳе Уппер Cретаcеоус оф Патагониа, Аргентина (эн) // ПЛОС ОНЕ. — 2016-07-13. — Вол. 11, но. 7. — П. э0157793. — ИССН 1932-6203. — ДОИ:10.1371/жоурнал.поне.0157793. Архивировано 18 июл 2016 года.
Адабиётлар
- Занно, Л. Э.; Маковиcкй, П. Ж. Неовенаторид тҳероподс аре апех предаторс ин тҳе Лате Cретаcеоус оф Нортҳ Америcа (эн) // Натуре Cоммуниcатионс : Журнал. — 2013. — 20 Июль (вол. 4, но. 2827). — ДОИ:10.1038/нcоммс3827. — Бибcоде:2013НатCо...4Э2827З. — ПМИД 24264527.