Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Metodi Shatorov

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Методи Шаторов (1939) расмий ҳужжат
Файл:Методижа Саторов-Сарло.жпг

Методи Тасев Шаторов - Шарло ( булғорча: Методи Шаторов - Шарло) (1897-йил 10-январ, Прилеп, Манастир Вилояти, Усмонли империяси - 1944-йил 12-сентябр, Велинград яқинида, Болгария ) - Болгария Коммунистик партияси фаоли, шунингдек, 1940-1919 йилларда Македониядаги Коммунистлар вилоят қўмитасининг вақтинчалик раҳбари бўлган. 1930-йилларда Македониядаги кўпчилик чап қанот сиёсатчилар сифатида у Болқон Коммунистик Федерациясининг мустақил Македония[1] ва алоҳида Македония[2]. Бироқ, Болгария Коммунистик партияси (БCП) ва Ички Македония Инқилобий Ташкилоти (Бирлашган) (ИМРО (Бирлашган))дан бўлган Македония коммунистик амалдорлари ҳеч қачон ўзларининг кучли Болгария тарафдори ( болгарофил )эканлигини унутмаганлар[3][4][5][6][7][8].

Биография

Шаторов Прилепдаги маҳаллий Болгария Экзархати кичик мактабини, кейин эса Битоладаги Болгария махсус эркаклар ўрта мактабини тамомлаган[9].У 1914-1915- йилларда Скопедаги педагогика билим юртида ҳам ўқиган. 1918-йилда Болгария армияси Македониянинг Вардар шаҳридан чиқиб кетди ва Сербия бу ҳудудни аннексия қилди. У дарҳол Болгарияга ҳижрат қилди ва у ерда 1920- йилда БCП а'зоси бўлди. Бундан ташқари, Шарло 1923-йил сентябр қўзғолонида иштирок этгани учун ҳибсга олинган. 1925-йилда у ИМРО (Юнайтед) а'зоси бўлди - де факто БCП яратилиши. Муҳим партия ходими сифатида у Коминтерннинг амалдори ва БCП Марказий Қўмитасининг а'зоси сифатида ўсди. У бир неча марта қамалган ва сиёсий сабабларга кўра Совет Иттифоқига ҳижрат қилган. Испания фуқаролар уруши пайтида Шарло БCП координатори сифатида Парижга борди. Иккинчи Жаҳон уруши пайтида Коминтерн уни Вардар Македонияга (ўша пайтда "Вардарска Бановина" номи билан Югославия Қироллигининг бир қисми бўлган) 1940-йилдан бери Югославия Коммунистик партияси (ЙCП) Македония минтақавий қўмитаси котиби лавозимида ишлаш учун юборди. 1941-йил апрел ойида Вардарска Бановина Болгария томонидан эгаллаб олингандан сўнг, Вардар Македония коммунистлари Шарло бошчилигидаги БCП та'сир доирасига тушиб қолишди[10]. Македония минтақавий қўмитаси ЙCП билан алоқада қолишдан бош тортди ва Югославияга бостириб кириши биланоқ БCП билан боғланди[11].Шарло ЙCП декларациясини тарқатишдан бош тортди, у болгарларга қарши ҳарбий ҳаракатларга чақирди[12]. У сербларга қарши сиёсий қарашлари билан ҳам машҳур бўлди. ЙCП маҳаллий қўмитаси Болгария армияси маҳаллий аҳолини зулмкор ва нафратланган серб қуллигидан озод қилганини даъво қилди. Фидойи антифашист Шаторов Болгария босқинини ма'қуллаган "Бир халқ, бир мамлакат, бир партия" шиори билан тақдирланган[13].Унинг учун болгарлар эмас, серблар Вардар Македониянинг босқинчилари эди[14].

Болгар коммунистлари Македониянинг Вардар шаҳрида болгар ҳукуматига қарши оммавий қуролли қўзғолон уюштиришдан қочган бўлсалар, Югославия коммунистлари қуролли қўзғолонни талаб қилишди. Коминтерн ва Иосиф Сталиннинг қарори билан Македония коммунистлари CПЙга қайта бириктирилди. Шарлонинг раҳбарияти тугатилди, аммо унинг коммунистик фаолларнинг бир қисми ўртасидаги сиёсати қолдиқлари сақланиб қолди. Унинг чиқариб юборилишига қарамай, Македония вилоят қўмиталаридаги янги ижроия органлари 1943-йилгача Шаторов ғояларини баҳам кўришда давом этди[15]. Бу сиёсат 1943-йилдан бери Титонинг элчиси Черногория серб Светозар Вукманович-Темп[16].

Бинобарин, Шарло ўз ҳаракатлари учун ЙCПдан чиқариб юборилди ва 1941-йил охирида у яна Софияга кўчиб ўтди ва у ерда Болгария қаршилик ҳаракати этакчиларидан бири сифатида иш бошлади ("Панаёт" лақаби билан). У болгар яҳудийларини қутқаришнинг энг фаол ташкилотчиларидан бири эди.

Шарло 1944-йил 5-сентябрда Родоп тоғларида Милеви скалида партизанлар ва жандармерия ўртасидаги жангда оғир яраланиб, ғойиб бўлди. Шаторов аввалроқ Тито трибунали томонидан ўлим жазосига ҳукм қилинганлиги сабабли, у Иосип Броз Титонинг агентлари томонидан (гўё Совет Иттифоқи Коммунистик партияси Марказий Қўмитасининг халқаро бўлими билан келишилган ҳолда) сиёсий жиҳатдан хавфли шахс сифатида ўлдирилганига оид жиддий далиллар мавжуд эди[17]. Бу 9-сентабрдаги коммунистик тўнтаришдан ( Қизил Армия томонидан қўллаб-қувватланган) Ватан фронтининг янги ҳукумати ўрнатилишидан бир неча кун олдин содир бўлди. Отопси хулосасига кўра, у 11-сентабрдан кейин, яъни эски тузум тугаганидан бир неча кун ўтиб вафот этган ва шу вақтгача уни на сафдошлари, на янги расмийлар топиб олишмаган.

Вардар Македониядаги Шарлисти деб номланган Шаторов тарафдорлари 1944-йилнинг кузидан бери ЙCП томонидан мунтазам равишда йўқ қилинган ва анти-Югославия ва Болгарияга қарши сиёсий позициялари учун қаттиқ репрессия қилинган. Югославия парчаланиб , коммунизм қулагандан кейин у фақат 2005-йилда Македония Республикасида қисман реабилитация қилинган.

Расм

Изоҳлар

  1. ↑ "Дневник", Македония: Капитален труд за Методи Шаторов - Шарло. 06 декември 2012, Агенция "Фокус".
  2. ↑ Диана Мишкова. Энтанглед Ҳисториэс оф тҳе Балканс - Волуме Тwо, 2013 — 530-531-бет. ИСБН 9004261915. 
  3. ↑ Палмер, С. анд Р. Кинг Югослав Cоммунисм анд тҳе Маcедониан Қуэстион, Арчон Боокс (Жуне 1971), п. 137.
  4. ↑ Cонфлиcт анд чаос ин Эастерн Эуропер, Деннис П. Ҳупчиcк, Палграве Маcмиллан, 1995, ИСБН 0-312-12116-4, р. 153.
  5. ↑ Вера Ацева го тврди следното: "Прво, другари, ако се чита писмото на Методија Шаторов-Шарло, напишано по распуштањето на Покраинскиот комитет и неговото сменување од секретар на ПК на КПЈ на Македонија ќе се види дека тој во душата е Бугарин. Целото негово дејствување преку летото 1941 година, како секретар на ПК, беше подредено на тоа Македонија да биде составен дел на Бугарија. Јас лично го познавам, сум работела со него, сум била член на ПК, па според тоа, можам повеќе и да судам".(види: "Дискусија на Вера Ацева, Скопје во НОВ, 1941", Скопје, 1973, стр. 379)
  6. ↑ Жосип Броз Тито тврди следното:" Драги другари, постапката на "Стариот Бугарин" кој што беше одговорен за нашата работа во Македонија с епокажа не само антипартиска но и контарреволуционерна. Тој го саботираше издавањето на прогласот на ЦК на ЈКП и зазеде националистичка позиција. Тој ги прекина сите врски со ЦК на ЈКП после окупацијата и не се јави на поканата да дојде со известието на ЦК. Тој завзеде непријателска позиција спрема другарите Срби, завзеде позиција која со ништо не се разлкува од позицијата на македонската реакционна буржоазија.
  7. ↑ Булгариа дуринг тҳе Сеcонд Wорлд Wар, Маршалл Леэ Миллер, Станфорд Университй Пресс, 1975,ИСБН 0-8047-0870-3, пп. 130-131.
  8. ↑ Утре зҳивотŭт ште бŭде наш: спомени, Владимир Танов, Партиздат, 1980, п. 132
  9. ↑ Воин Трайков Божинов, Българската просвета в Македония и Одринска Тракия 1878-1913, Българска Академия на Науките, 1982, стр. 219.
  10. ↑ Ҳисториcал диcтионарй оф тҳе Републиc оф Маcедониа, Валентина Георгиэва, Саша Конечни, Сcареcроw Пресс, 1998, ИСБН 0-8108-3336-0, п. 223.
  11. ↑ Wҳо аре тҳе Маcедонианс?, Ҳугҳ Поултон, C. Ҳурст & Cо. Публишерс, 1995, ИСБН 1-85065-238-4, п.102
  12. ↑ Булгариа дуринг тҳе Сеcонд Wорлд Wар, Маршалл Леэ Миллер, Станфорд Университй Пресс, 1975, ИСБН 0-8047-0870-3, п. 131.
  13. ↑ Маcедониан анд Булгариан натионал ниҳилисм, Иван Алехандров, Маcедониан Патриотиc Организатион "Тодор Алехандрофф' Аустралиа, ИСБН 0-646-14079-5, п. 22.
  14. ↑ Димитрис Ливаниос, Тҳе Маcедониан Қуэстион: Бритаин анд тҳе Соутҳерн Балканс 1939-1949, Охфорд Ҳисториcал Монограпҳс, ОУП Охфорд, 2008, ИСБН 0191528722, п. 120.
  15. ↑ Бане Андреэв оф Велес, а партй сеcретарй фор Маcедониа, эхпрессед тҳис саме идеологй, ас cитед ин волуме 7 оф тҳе Энcйcлопедиа Жугославиэ 1955, п. 686: "Бане Андреэв тҳоугҳт тҳат тҳе Маcедониан пеопле белиэве ин Булгариа'с роле ас либератор анд тҳат но Маcедониан wанц то фигҳт агаинст тҳе Булгариан солдиэрс. Тҳат тҳе Маcедонианс шоулд респонд поситивелй то тҳе мобилизатион cалл беинг cарриэд оут бй тҳе Булгариан аутҳоритиэс анд жоин тҳе армй."
  16. ↑ Ат а меэтинг оф тҳе партисан бригадес, ас wелл ас а гроуп оф батталионс ин тҳе Ресен регион он 21 Деc 1943, Темпо макес тҳе фоллоwинг cомменц абоут Шаторов анд тҳе леадершип оф МCП:
  17. ↑ Убийството на Методи Шаторов, Илия Стефанов, ИК "Военно издателство", ИСБН 954-509-332-3.

Ҳаволалар

Медиа релатед то Методи Шаторов ат Wикимедиа Cоммонс 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi