Midyat
Мидят | |
|---|---|
| Шаҳарча | |
 | |
| 37°25′00″Н 41°22′11″Э / 37.41667°Н 41.36972°Э | |
| Мамлакат | Туркия |
| Вилоят | Мардин |
| Ҳукумат | |
| • Маёр | Вейси Şаҳин |
| Аҳолиси (2021) |
83 148 |
|
| |
Мидят (курдча: Мидяд[1], сурёнийча: ܡܕܝܕ[2], арабча: مديات) — Туркиянинг Мардин вилояти Мидят туманига қарашли шаҳарча. Қадимги шаҳар Юқори Месопотамиядаги кўп асрлик хурритла шаҳарчасининг марказидир. Ўзининг узоқ тарихида Мидят шаҳри турли хил раҳбарлар ва халқлар томонидан бошқарилган. 2021-йилда унинг аҳолиси 83 148 кишини ташкил этган[3].
Тарихи
Мидят тарихи учинчи минг йилликдаги хурритларга бориб тақалади. Милоддан аввалги ИХ аср Оссурия битикларида Мидят Матиате ёки ғорлар шаҳри деб аталган. Мидятда кўплаб сулолалар ҳукмронлик қилган, жумладан, митанияликлар, оссурияликлар, оромийлар, арманлар, мидияликлар, форслар, юнонлар, римликлар, византияликлар, аббосийлар, салжуқийлар ва усмонлилар. Шаҳардан пастда жойлашган Матиате деб номланган ер ости шаҳри тахминан 1900 йил давомида ишлатилган ва энг юқори чўққисида 70 000 киши истиқомат қилган.[4][5].
Демография
Мидят Диярбекир вилоятида, Усмонлилар империясида сурияликлар, православлар, халдейлар ва протестантлар ўртасида бўлинган бўлса-да, кўпчилик сурияликлар яшайдиган ягона шаҳар эди. Мидят Туркиядаги сурияликларнинг тарихий маркази бўлиб, 1915-йилда сурияликлар/арамилар (Сейфо) геноцидидан сўнг улар шаҳар аҳолисининг кўп қисмини ташкил қилган. ХХ аср бошларида шаҳарнинг суриялик аҳолиси кўчиб кетиш туфайли аста-секин камайиб кета бошлади[6].
Иқтисодиёти
Мидят туманнинг минтақавий савдо маркази бўлиб, Мардин вилоятидаги энг йирик шаҳарлардан биридир. Мардин каби бу шаҳар гилам, сочиқ ва бошқа матоли буюмлари билан машҳур. Шаҳарнинг ўзига хос хусусияти бу кумушдан ясалган телкари ҳунармандчилиги бўлиб, улар қўлда ишланган филигрели безаклардир. Шаҳарнинг шарқида анъанавий шароб ишлаб чиқарадиган вино заводи бор. Мидят бозорининг яна бир асосий маҳсулоти булғор бўлиб ҳисобланади[7].
Манбалар
- ↑ Авcıкıран, Адем. Кüртçэ Анамнез, Анамнеза би Курманcî (ку, тр), 2009 — 56-бет.
- ↑ Тҳомас А. Cарлсон эт ал., "Мидят — ܡܕܝܕ " ин Тҳе Сйриаc Газеттеэр ласт модифиэд Жануарй 14, 2014, ҳттп://сйриаcа.орг/плаcе/137.
- ↑ „31 АРАЛИК 2021 ТАРİҲЛİ АДРЕСЕ ДАЙАЛИ НÜФУС КАЙИТ СİСТЕМİ (АДНКС) СОНУÇЛАРИ“ (тр) (ХЛС). ТÜİК. Қаралди: 2022-йил 16-декабр.
- ↑ Эмел Çэлеби. „Мидят Cитй оф Стоне“. Чристианс оф Ирақ (2001-йил 1-сентябр). Қаралди: 2018-йил 4-январ.
- ↑ „Тüркеи: Арчäологен энтдеcкен риэсиге Унтергрундстадт Матиате ин Мидят“ (де). Дер Спиэгел (2022-йил 26-апрел). Қаралди: 2022-йил 30-апрел.
- ↑ 530,000 пеопле реcордед ин Мардин провинcе cенсус, 1975. Турабдин ис мостлй ин Мардин провинcе.
- ↑ „Мидят“. Туркей фром тҳе Инсиде. 2023-йил 26-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 4-январ.