Moai
Бу мақола автомат таржима қилинган ёки машина таржимаси тайинли ўзгартиришсиз чоп этилгани эътироф этилмоқда. Таржимани текшириб чиқиш ҳамда мақоладаги мазмуний ва услубий хатоларини тузатиш керак. Сиз мақолани тузатишга кўмаклашишингиз мумкин. (Шунингдек, таржима бўйича тавсиялар билан танишиб чиқишингиз мумкин.) ДИҚҚАТ! БУ ОГОҲЛАНТИРИСҲНИ ЎЗБОСҲИМCҲАЛИК БИЛАН ОЛИБ ТАСҲЛАМАНГ! Мақоланинг оригинали кўрсатилинмаган. |
Моаи ёки мўаи ( /ˈмоʊ.аɪ/<талаффузи >ёки /ˈмоʊ.аɪ/ МОҲ-эе ; испанча: моáи ; Рапа Нуи.: мўаи адабий жиҳатдан ''ҳайкал '' ма'носини англатади ) 1250-1500 йиллар оралиғида Полинезиянинг шарқий қисмидаги Рапа Нуи (Пасха ороли) да Рапа Нуи халқи томонидан ўйилган монолит инсон фигураларидир.[1][2] Уларнинг деярли ярми ҳали ҳам Рано Рараку ( вулқон кулидан ҳосил бо'лган вуқон кратери )да , асосий моаи карер (одатда катта ва чуқур бо'лган , тош ёки бошқа материаллар қазиб олинадигон жой )да, лекин юзлаб моаилар у ердан бу ерга ко'чирилган ва оролнинг периметри атрофидаги , аҳу деб номланган тош платформаларга о'рнатилган. Деярли барча моаиларнинг бошлари жуда катта бо'либ , улар бутун ҳайкалнинг саккиздан уч қисмини ташкил қилади ва фигураларнинг оёқлари мавжуд эмас . Моаилар, асосан, илоҳийлаштирилган аждодларнинг ( аринга ора ата тепуна ) тирик юзлари (аринга ора ) ҳисобланади.[3] 1722- йилда европаликлар оролга биринчи бор ташриф буюрганларида, ҳайкаллар ҳали ҳам о'з қабила ерлари бо'йлаб , ичкарига қараб турарди, аммо уларнинг барчаси ХИХ асрнинг иккинчи ярмида қулаб тушди.[4] Моаи ХВИИИ аср охири ва ХИХ аср бошларида, эҳтимол, Европа алоқалари ёки қабилалараро урушлар натижасида аг'дарилган.[5]
900 дан ортиқ ҳайкалларни[6][7] ишлаб чиқариш ва ташиш ,ажойиб ижодий ва жисмоний жасорат ҳисобланади.[8] Паро деб номланган , энг баланд моаининг баландлиги деярли 10 метр (33 фт)ни ва ог'ирлиги 82 тонна ( 81 тоннадан ко'п , 90 тоннадан оз )ни ташкил этади .[9][10] Аху Тонгарикида о'рнатилган энг ог'ир моаи унчалик баланд эмас , бироқ унинг ог'ирлиги 86 тонна( 85 тоннадан ко'п , 95 тоннадан оз )ни ташкил этарди . Битта тугалланмаган ҳайкал, агар тугалланган бо'лганида тахминан 145-165 тонна ог'ирлиги билан унинг баландлиги , тахминан 21 м (69 фт)дан баланд бо'лар эди .2023- йилги ҳолатга ко'ра [11]ҳайкаллар ҳали ҳам топилмоқда .[12]
Эслатмалар
- ↑ Стевен Р Фисчер. Тҳе исланд ат тҳе энд оф тҳе wорлд. Реактион Боокс 2005 ИСБН 1-86189-282-9
- ↑ Тҳе исланд ат тҳе энд оф тҳе wорлд. Реактион Боокс 2005 ИСБН 1-86189-282-9
- ↑ Ван Тилбург, Жо Анне. „Эастер Исланд Статуэ Прожеcт“. Эисп.орг. 2010-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-март.
- ↑ Ҳунт, Террй. Тҳе Статуэс Тҳат Wалкед: Унравелинг тҳе Мйстерй оф Эастер Исланд. Фреэ Пресс, 2012. ИСБН 978-1-4391-5031-3.
- ↑ Cоллапсе: Ҳоw Соcиэтиэс Чоосе то Фаил ор Суccеэд бй Жаред Диамонд
- ↑ „Эастер Исланд Статуэ Прожеcт“. 2019-йил 9-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-январ.
- ↑ Cарл П. Липо, Террй Л. Ҳунт, Сергио Рапу Ҳао; Ҳунт; Ҳаоа (2013). "Тҳе 'Wалкинг' Мегалитҳиc Статуэс (Моаи) оф Эастер Исланд". Ж. Арчаэол. Сcи. 40 (6): 2859. дои:10.1016/ж.жас.2012.09.029.
- ↑ УНЕСCО Wорлд Ҳеритаге Cентре. „Рапа Нуи Натионал Парк“. Wҳc.унесcо.орг (2009-йил 29-май). 2014-йил 26-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-март.
- ↑ Ёунг, Эмма. „Эастер Исланд: А монументал cоллапсе?“ 30–34. Неwсcиэнтист.cом (2006-йил 26-июл). 2013-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 10-март.
- ↑ Ван Тилбург, Жо Анне. „Моаи Паро дигитал реcонструcтион“. Эастер Исланд Статуэ Прожеcт (эисп.орг) (2009-йил 5-май). 2017-йил 30-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-июн.
- ↑ „НОВА Онлине | Сеcрец оф Эастер Исланд | Стоне Гианц“. Пбс.орг. 2013-йил 23-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 9-июн.
- ↑ „Неw Эастер Исланд моаи статуэ дисcоверед ин волcано cратер“ (эн-ГБ). Тҳе Гуардиан (2023-йил 1-март). Қаралди: 2023-йил 4-март.
Манбалар
- Ҳеердал, Тор . Скжøлсволд, Арне. Павел Павел . Пасха оролининг "юрувчи" Моаи . 2005-йил 8-августда олинган.
- МcCалл, Грант (1995). " Рапануи (Пасха ороли) ". Тинч океани ороллари йил китоби 17-нашр. Фижи Тимес. 2005-йил 8-августда олинган.
- Метю, Руперт (1988). Қадимги сирлар . Wайланд нашриёти.ИСБН 0-531-18246-0ИСБН 0-531-18246-0 .
- Пелта, Кети (2001). Пасха оролини қайта кашф қилиш . Лернер нашриёт гуруҳи.ИСБН 978-0-8225-4890-4ИСБН 978-0-8225-4890-4 .
- </имг>
- 0-932813-48-8
- Ван Тилбург, Жо Анне (2001). "Пасха ороли". ПН Пережин ва М. Эмберда (таҳрирлар. ), Тарихдан олдинги энциклопедия, 3-жилд: Шарқий Осиё ва Океания . Клуwер Академик/Пленум нашриёти.ИСБН 0-306-46257-5ИСБН 0-306-46257-5
- Ван Тилбург, Жо Анне (2006). Масофавий имкониятлар: Рапа Нуи-да Ҳоа Ҳакананаи'а ва ҲМС Топазе . Британия музейи тадқиқот ҳужжатлари.
Ҳаволалар
- Пасха ороли саёҳатидаги Моаи ҳайкаллари
- Теревака археологик тарг'ибот марказидаги Моаи ма'лумотлар базаси (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-07-25 санасида архивланган)
- Эастер Исланд соcиэтй анд cултуре Cурлиэ каталогида