Моносемия "бир ма'ноли" деган ма'нони англатади ва биринчи навбатда лексик семантик таҳлил учун услуб ҳисобланади.У тилнинг турли қатламларида кенг қо'лланилиши мумкин.

Яратувчи

Бир нечта нишоналарга қарамасдан,[1] моносемия устида назарий модел сифатида трансформацион-генератив тилшунос бо'лган Чарлз Рул томонидан энг кўп ишлаб чиқилган .[2][3]

Принсиплар

Моносемия таҳлил қилиш методологияси сифатида деярли барча полисемия ҳолатларидаги (қайсики со'з бир нечта ма'нога эга деб тушуниладиган) тахмин қилинган ма'ноларни фарқлаш учун контекстни талаб қилишини тан олишга асосланади.

Контекст ҳар қандай кўп ма'ноли ма'нонинг ажралмас қисми бо'лганлиги учун Рул ма'нодаги о'згаришларни со'знинг о'зида эмас, балки контекстда жойлашган жойини аниқлаш яхшироқ эканлигини айтиб о'тади.[4] Уоллис Рид эса шуни ко'рсатдики, кўп ма'ноли та'риф аслида контекстда ё'қ бо'лган бошқа ма'лумотни қо'шмайди, шу сабабли кўп ма'ноли та'риф контекстнинг та'сири "назорат қилинадиган" (я'ни тизимли равишда та'рифдан ажратилган)[1] моносематик та'риф каби информативдир.

Моносемик таҳлил шуни ко'рсатадики, белгилар тизимидаги ҳар қандай турдаги белги унинг диахроник тарихидан келиб чиқадиган субстансия ва унинг парадигмаси доирасидаги битта қийматни англатади.[5]

Ба'зида шундай ҳолатлар мавжуд бо'ладики, со'з, дарҳақиқат, иккита ма'нога эга бо'либ, уларни бирма-бир, мавҳумроқ ма'но остида олиб бо'лмайди, аммо улар омонимия мисоллари сифатида яхшироқ тушунилади.

Охирги тадқиқотлар

Моносемия Колумбия тилшунослик мактаби тадқиқотида[6][7] когнитив тилшунослик соҳаларида[8] ва қадимги юнон тилида бо'лган тадқиқотларда ишлатилган.[9][10][11][12][5][13]

Моносемия ҳақидаги бошқа тушунчалар

Моносемия тилнинг атрибути сифатида ҳам тушунилиши мумкин (гарчи бу Чарлз Рул назариясида аниқ айтилмаган бо'лса ҳам), я'ни тилда семантик ноаниқликнинг ё'қлиги ма`носида. Сун'ий тил Ложбан ҳамда унинг о'тмишдоши Логлан моносематик тилларни яратишга уринишларни баён этади. Моносемия таржима ва семантик ҳисоблаш учун муҳим аҳамиятга эга.[14]

Шунингдек қаралади

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Реид, Wаллис (2004), „Моносемй, ҳомонймй анд полйсемй“, Cогнитиве анд Cоммуниcативе Аппроачес то Лингуистиc Аналйсис, Студиэс ин Фунcтионал анд Струcтурал Лингуистиcс, 51-жилд, Жоҳн Бенжаминс Публишинг Cомпанй, 93–129-бет, дои:10.1075/сфсл.51.06реи, ИСБН 9789027215604
  2. ↑ Руҳл, Чарлес. Он моносемй : а студй ин лингуистиc семантиcс. НетЛибрарй, Инc., 1999. ИСБН 058506492Х. ОCЛC 1053022622. 
  3. ↑ Руҳл, Чарлес (2002), „Дата, Cомпреҳенсивенесс, Моносемй“, Сигнал, Меанинг, анд Мессаге, Студиэс ин Фунcтионал анд Струcтурал Лингуистиcс, 48-жилд, Жоҳн Бенжаминс Публишинг Cомпанй, 171–189-бет, дои:10.1075/сфсл.48.11руҳ, ИСБН 9789027215574
  4. ↑ Руҳл, Чарлес. Он моносемй : а студй ин лингуистиc семантиcс. НетЛибрарй, Инc., 1999 — хии-бет. ИСБН 058506492Х. ОCЛC 1053022622. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Wишарт, Рйдер А. “Моносемй: А Тҳеоретиcал Скетч фор Библиcал Студиэс.” БАГЛ7 (2018) 107–39. ҳттп://багл.орг/филес/волуме7/БАГЛ_7-4_Wишарт.пдф
  6. ↑ Реид, Wаллис; Отҳегуй, Риcардо; Стерн, Нанcй.. Сигнал, меанинг, анд мессаге перспеcтивес он сигн-басед лингуистиcс. Жоҳн Бенжаминс Пуб. Cо, 2002. ИСБН 9027282234. ОCЛC 1109375613. 
  7. ↑ Интернатионал Cолумбиа Счоол Cонференcе он Лингуистиcс (6тҳ : 1999 : Рутгерс Университй). Cогнитиве анд cоммуниcативе аппроачес то лингуистиc аналйсис. Ж. Бенжаминс, 2004. ИСБН 1588115666. ОCЛC 56318193. 
  8. ↑ Нéметҳ Т., Эникö Бибок, Кáролй. Прагматиcс анд тҳе флехибилитй оф wорд меанинг. Элсевиэр Сcиэнcе, Лтд, 2001. ИСБН 0080439713. ОCЛC 464060189. 
  9. ↑ Феwстер, Грегорй П.. Cреатион лангуаге ин Романс 8 : а студй ин моносемй. Брилл, 2013. ИСБН 9789004246485. ОCЛC 907619236. 
  10. ↑ Портер, Станлей Э., 1956- эдитор, wритер оф супплементарй техтуал материал. Феwстер, Грегорй П., эдитор, wритер оф супплементарй техтуал материал. Ланд, Чристопҳер Д., эдитор.. Моделинг Библиcал Лангуаге : селеcтед паперс фром тҳе МcМастер Дивинитй Cоллеге Лингуистиcс Cирcле, 2016. ИСБН 9789004309265. ОCЛC 928615102. 
  11. ↑ Портер, Станлей Э., 1956-, аутор.. Лингуистиc аналйсис оф тҳе Греэк Неw Тестамент : студиэс ин тоолс, метҳодс, анд праcтиcе, 2015-03-17. ИСБН 978-0801049989. ОCЛC 1105263328. 
  12. ↑ Лаппенга, Бенжамин Ж. Верфассер.. Паул'с Лангуаге оф Зēлос : моносемй анд тҳе рҳеториc оф идентитй анд праcтиcе, 2015-10-08. ИСБН 9789004302457. ОCЛC 1024095071. 
  13. ↑ Wишарт, Рйдер А. “Моносемй ин Библиcал Студиэс: А Cритиcал Аналйсис оф Реcент Wорк.” БАГЛ6 (2017) 99–126. ҳттп://багл.орг/филес/волуме6/БАГЛ_6-5_Wишарт.пдф
  14. ↑ Wишарт, Рйдер А (2018-08-10). "Ҳиэрарчиcал анд Дистрибутионал Лехиcал Фиэлд Тҳеорй: А Cритиcал анд Эмпириcал Девелопмент оф Лоуw анд Нида'с Семантиc Домаин Модел". Интернатионал Жоурнал оф Лехиcограпҳй 31 (4): 394–419. дои:10.1093/ижл/эcй015. ИССН 0950-3846. 

Ҳаволалар

  • Тҳе диcтионарй дефинитион оф моносемй ат Wиктионарй
  • А тҳеоретиcал скетч оф моносемй