Motsart effekti

Моцарт эффекти (инглизча: Мозарт эффеcт) Моцарт мусиқасини тинглаш ИҚ тестидан ўтишни вақтинча яхшилаши мумкинлиги ҳақидаги назарияга асосланади. Назариянинг илмий оммабоп версияларида таъкидланишича, Моцарт мусиқасини эрта ёшда тинглаш инсоннинг фазовий фикрлаш ва ақлий ривожланишига фойдали таъсир кўрсатади[1].
Мисол учун, оммавий ахборот воситалари кўпинча классиклар, айниқса, болаларнинг ақл-заковатига ижобий таъсир кўрсатганлигини ёзадилар. Мусиқанинг олтин даври дурдоналари нафақат маълум кўникмаларни (бир хил фазовий фикрлашни) яхшилайди, балки ИҚни ҳам оширади, деб ишонилган. 1998-йилда Грузия губернатори ҳатто янги туғилган чақалоқ туғилган ҳар бир оилани классик мусиқа ёзувлари билан таъминлаш учун давлат бюджетидан 100 минг доллардан ортиқ маблағ ажратишни таклиф қилган. Сиёсатчи ўз нутқини Бетховеннинг „Қувонч қадаси“ билан ҳамроҳлик қилди — аммо бу унга томошабинларни ишонтиришга ёрдам бермади.
Аста-секин, бутун саноат мўлжалланган эффект атрофида ўсди. Моцарт эффекти иборасининг ўзи савдо белгиси сифатида рўйхатга олинган, унинг остида кўплаб мусиқа тўпламлари сотилади. Яратувчиларнинг фикрига кўра, бу тўпламлар бир қатор муаммоларни ҳал қилади: улар диққатни жамлашга, хотирани яхшилашга ёрдам беради, болаларда нутқ, фазовий фикрлаш ва ҳиссий интеллект ривожланади. Жозибали туюлади, лекин бу ваъдаларга ишониш мумкинми?
Биринчи тадқиқот 1993-йилда Френсис Раусчер, Гордон Шоу ва Кетрин Кей томонидан ўтказилган. Улар 36 нафар талабага ИҚ тестини топширдилар. Талабалар уч гуруҳга бўлинди: биринчи гуруҳ Моцартнинг „Икки пианино учун соната“сини Д-мажорда тинглади, иккинчи гуруҳ сукут сақлади, учинчи гуруҳ тинчлантирувчи аудио ёзувларни тинглади. Олинган натижаларга кўра, Моцартни тинглаган гуруҳ энг яхши фазовий фикрлашни намойиш этгани аниқланди. Ушбу тадқиқотлардан сўнг, Френсис Раусчер мусиқанинг таъсири қисқа муддатли (10-15 дақиқа) ва умумий ақлга таъсир қилмаслигини таъкидлади[2][3].
2010-йилда австриялик физиологлар Моцарт эффектини рад этишди[4].
Манбалар
- ↑ „'Мозарт Эффеcт' Wас Жуст Wҳат Wе Wантед То Ҳеар“ (эн). НПР.орг. Қаралди: 2020-йил 29-ноябр.
- ↑ Раусчер, Франcес Ҳ.; Шаw, Гордон Л.; Кй, Cатҳерине Н. (1993). "Мусиc анд спатиал таск перформанcе". Натуре 365 (6447): 611. дои:10.1038/365611а0. ПМИД 8413624. Арчивед фром тҳе оригинал он 2021-01-23. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20210123151744/ҳттпс://www.уwош.эду/псйчологй/фаcултй-анд-стафф/франcес-раусчер-пҳ.д/Раусчер_ШаwКй_1993.пдф/виэw. Қаралди: 2022-12-05.Моцарт эффекти]]
- ↑ Wиллиам Прйсе-Пҳиллипс. Cомпанион то Cлиниcал Неурологй. Охфорд Университй Пресс, 2003. ИСБН 0-19-515938-1. , п. 611 дефинес тҳе терм ас „Слигҳт анд трансиэнт импровемент ин спатионал[сиc] реасонинг скиллс детеcтед ин нормал субжеcц ас а ресулт оф эхпосуре то тҳе мусиc оф Мозарт, спеcифиcаллй ҳис соната фор тwо пианос (К448).“
- ↑ Подробнеэ в Викиновостях