Muhammad Ali (Misr)
Муҳаммад Али (4-март 1769-йил, Кавала шаҳри, Македония — 2-август 1849-йил, Искандария) — Миср ҳукмдори (подшоси) (1805—49). 1952-йил июл инқилобигача ҳукмронлик қилган сулола асосчиси, асли албан, яничарлардан. М.А. тамаки сотиш билан шуғулланган, 45 ёшида ўқишни ўрганган. 1799—1801-йилларда турк армияси таркибидаги албан отрядига бошчилик қилиб, Мисрдаги Туркия— Франсия урушида қатнашган. Умар Макрам бошчилигидаги Қоҳира мусулмон уламоларига таяниб ҳокимиятни эгаллаган (1805). М.А. дастлаб Умар Макрамни қатл этган, сўнгра мамлук бекларини қириб ташлаб, номигагина Туркияга тобе, аслида Мисрнинг якка ҳокимига айланган. Мунтазам армия тузиб, унинг ёрдамида Арабистон ярим орол (1811-18), Шарқий Судан (1820-22)ни босиб олган, Грек мштлий озодлик инқилобини бостиришда қатнашган (1824—28), Туркия султонига қарши урушлар олиб борган (1831—33 ва 1839—40). Ҳаражатларни қоплаш мақсадида вақф, мамлуклар ва ижарадорларнинг ерларини давлат ихтиёрига тортиб олган. 1829-йилдан ерларни ўз яқинларига бўлиб бера бошлаган. М.А. маъмурий идораларни қайтадан ташкил этган, қишлоқ хўжалиги, саноатни ривожлантириш тадбирларини кўрган. Бу ишларни амалга оширишда чет эл, асосан, франсуз мутахассисларига таянган. Унинг даврида ташқи савдо ривожланган; бир неча дунёвий мактаблар очган. Миср ёшларини чет элларга ўқишга юборган.[1]
| Муҳаммад Али Пошшо | |
|---|---|
 Муҳаммад Али Пошшо 1840-йилда | |
  | |
|
Мансаб даври 17-май 1805 – 2-март 1848 | |
| Ўтмишдоши | Хуршид Аҳмад пошшо |
| Вориси | Иброҳим пошшо |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
4-март 1769-йил Кавала, Македония, Усмонлилар империяси |
| Вафоти |
2-август 1849-йил (80 ёшда) Рас ал-Тин қасри, Искандария, Миср |
| Турмуш ўртоғи |
Амина Хоним Қамар Хотин |
| Болалари | 19 ўғил ва 13 қиз |
| Онаси | Зайнаб хоним |
| Отаси | Иброҳим оға |
| Касби | Сиёсатчи ва ҳарбий |
| Дини | Ислом (сунний) |
| Мукофотлари |
   |
| Дафн этилган жойи | Муҳаммад Али масжиди |
Манбалар
 | Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
 | Тарихга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |