Muhammad Ali masjidi
30°54′43″Н 31°7′8″Э / 30.91194°Н 31.11889°Э
| Масжид | |
 | |
| Мамлакат |  Миср
|
| Шаҳар | Қоҳира |
| Йўналиши | сунний |
| Масжид тури | Жомеъ-Масжид |
| Меъморий услуб | Ислом меъморчилиги |
| Меъмор | Юсуф Бохна |
| Бинокорлик | 1830—1848 |
| Ўлчами | 41х41 м |
| Гумбаз баландлиги | 52 м |
| Гумбаз йўғонлиги | 21 м |
| Миноралар сони | 2 |
| Миноралар сони | 2 |
| Миноралар баландлиги | 82 м |
| Ҳолати | амалдаги |
| Таровиҳ | 
|
| Саҳарлик ва ифторлик |
|
 Муҳаммад Али масжидининг харитада кўриниши
| |
Муҳаммад Али Пошонинг Катта масжидиёки Алабастер масжиди — (Арабиc: مسجد محمد علي; Туркиш: Меҳмет Али Паşа Cамии)- Мисрнинг Қоҳира қал'асида жойлашган масжид бўлиб, Муҳаммад Али Пошо томонидан 1830—1848-йилларда фойдаланишга топширилган. Қал’анинг чўққисида жойлашган, 19-асрнинг биринчи ярмида қурилган бу Усмонли масжиди, жонлантирилган силуэти ва қўшалоқ миноралари билан Қоҳиранинг энг кўзга кўринган масжидидир. Масжид Муҳаммад Алининг 1816-йилда вафот этган тўнғич ўғли Тусун пошо хотирасига қурилган. Ушбу масжид қал’а билан бирга Қоҳиранинг диққатга сазовор жойлари ва сайёҳлик жойларидан бири бўлиб, шаҳарга исталган томондан яқинлашганда кўринадиган биринчи хусусиятлардан биридир.
Тарихи
Масжид 1830—1848-йиллар оралиғида Қоҳира қал’асидаги эски Мамлуклар бинолари ўрнида қурилган бўлса-да, 1857-йилда Саид Пошо ҳукмронлигигача қуриб битказилмаган. Меъмори Истанбуллик Юсуф Бошнак, намунаси эса Султон Аҳмад масжиди эди ўша шаҳарда. Масжид қурилган замин қал’анинг олдинги бинолари қолдиқлари билан қурилган. Масжид қурилиши ниҳоясига етгунга қадар юқори деворларининг алабастер панеллари олиб қўйилиб, Аббос И саройлари учун фойдаланилган. Яланғоч деворлар мармарга ўхшаб бўялган ёғоч билан қопланган. 1899-йилда масжидда ёрилиш белгилари пайдо бўлади ва баъзи нотўғри таъмирлаш ишлари олиб борилди. Масжиднинг аҳволи шу қадар хавфли бўлиб қолдики, 1931-йилда қирол Фуад томонидан тўлиқ реставрация қилишди, схемаси 1939-йилда қирол Фарук даврида якунланди. Муҳаммад Али Пошо масжид ҳовлисида, Каррара мармаридан ўйилган қабрга дафн этилган. Унинг жасади 1857 йилда Хош ал-Башадан бу эрга кўчирилган.
Архитектура
Муҳаммад Али масжидни бутунлай ўзининг собиқ услубида қуришни танлади яни Усмонила услубида. Масжид тўртта кичик ва тўртта ярим доира гумбаз билан ўралган марказий гумбаз билан қурилган. Ўлчами 41х41 метр. Марказий гумбазнинг диаметри 21 метр, бинонинг баландлиги 52 метр. Масжиднинг ғарбий томонида икки балконли ва конуссимон қалпоқли туркий типдаги иккита нафис силиндрсимон миноралар жойлашган бўлиб, баландлиги 82 метрга этади. Асосий материал Гизанинг Буюк Пирамидаларидан олинган оҳактошдир, лекин пастки қават ва олд ҳовли 11,3 метргача алебастр билан қопланган. Ташқи жабҳалар қаттиқ ва бурчакли бўлиб, қўрғошин билан қопланган гумбазлар даражасига қадар тахминан тўрт қаватга кўтарилади. Жануби-шарқий девордаги меҳроб уч қаватли бўлиб, ярим доира гумбаз билан қопланган. Иккинчи қаватда устунлар устида кўтарилган ва гумбазлар билан қопланган иккита аркада бор. Олдинги ҳовлининг ҳар икки томонида учтадан кириш жойи бўлса-да, одатий кириш шимоли-шарқий дарвоза орқали амалга оширилади. Олд ҳовлининг ўлчами 50х50 метр. У устунлар устида кўтарилган ва гумбазлар билан қопланган камар шаклидаги риваклар билан ўралган. Шимоли-ғарбий ривакнинг ўртасида монументал минорали соат бор, у Муҳаммад Алига 1836-1840-йилларда Франсия қироли Луи Филипп томонидан совға қилинган. Соат Париждаги Конкорд майдонида турган Луксор обелиски билан ўзаро ишора қилди.