Muhammad Alining boksdagi faoliyati
| Муҳаммад Али | |
|---|---|
 Али 1976-йилда | |
| Статистикаси | |
| Асл исми | Кассиус Клей (Муҳаммад Али) |
| Лақаби | Энг буюк |
| Вазни | Ог'ир вазнт |
| Миллати | АҚСҲ |
| Таваллуди |
17-январ 1942-йил Луизвилле, Кентукий, У. С. |
| Вафоти |
3-июн 2016-йил (74 ёшда) Сcоцдале, Аризона, У. С. |
| Услуби | Ортодокс |
Муҳаммад Али кўплаб бокс шарҳловчилари ва тарихчилари томонидан барча даврларнинг энг оғир вазнли боксчиси сифатида эътироф этилган. Бокс журнали Тҳе Ринг унга биринчи рақамли деб ном берди.1998- йилда барча даврлардаги энг оғир вазнлилар рейтингида 1-ўрин[1]. 1999- йилда ХХ асрнинг оғир вазнлиларидан бири сифатида Ассоcиатед Пресс Алига овоз берди&нбсп[2]; 1999- йилда Али ЭСПН томонидан тарихдаги иккинчи энг буюк боксчи деб топилди; орқасида фақат ярим ўрта ва ўрта вазн афсонаси Сугар Рей Робинсон[3]. 2007- йил декабр ойида ЭСПН Алини барча даврларнинг энг оғир вазн тоифасида Жо Луидан кейин иккинчи ўринга қўйди[4]. У 1990-йилда биринчи синфда Халқаро бокс шон-шуҳрат залига киритилди[5].
Дастлабки карераси
Клей ўзининг профессионал дебютини 1960- йил 29- октябрда Тунней Ҳунсакер устидан олти раундлик қарорни қўлга киритди. Ўшандан бери 1963- йил охиригача Клей 19-0 ҳисобида рекорд ўрнатди ва 15 та ғалабани нокаутга учратди. У Тони Эсперти, Жим Робинсон, Донни Флиман, Алонзо Жонсон, Жорж Логан, Вилли Бесманофф, ЛаМар Кларк, Даг Жонс ва Генри Купер каби боксчиларни мағлуб этди. Клей, шунингдек, 1962- йилги учрашувда собиқ мураббийи ва фахрий боксчиси Арчи Мурни мағлуб этган.[6][7]
Ушбу дастлабки жанглар синовсиз ўтмади. Клейни Сонни Бенкс ҳам, Купер ҳам йиқитди. Купер жангида Клей тўртинчи раунд охирида чап илгакка урилди ва учга бўлганида ўрнидан турди. Бироқ, у кўтарилган пайтда раунд тугади ва у раундлар оралиғида тузалиб кетди ва Купернинг қаттиқ кесилган кўзи туфайли тахмин қилинган 5-раундда ғалаба қозонди. 1963- йил 13- мартда Дуг Жонс билан бўлган жанг Клейнинг ушбу жангдаги энг қийин жанги эди. Оғир вазнда иккинчи ва учинчи рақамли даъвогарлар Клей ва Жонс Ню-Ёркдаги Мадисон Сқуаре Гарденда Жонснинг уй майдонида жанг қилишди. Жонс биринчи раундда Клейни гандираклаб қўйди ва Клей учун бир овоздан қабул қилинган қарор рингга ташланган ахлат ёмғири билан кутиб олинди. Оғир вазн тоифаси чемпиони Сонни Листон ёпиқ схемали телевизорни томоша қилар экан, агар у Клей билан жанг қилса, қотиллик учун қамалиб қолиши мумкинлигини айтди. Кейинчалик бу жанг Тҳе Ринг журнали томонидан „Йил жанги“ деб топилди.[8]
Ушбу жангларнинг ҳар бирида Клей рақибларини баланд овозда камситиб, ўз қобилиятларини мақтаган. У Жонсни „хунук кичкина одам“ ва Куперни „бўш“ деб атаган. У Алекс Митефф билан рингга чиқишдан уялганини айтди ва Мадисон Сқуаре Гарден „мен учун жуда кичкина“ эканлигини айтди.[9] Унинг рингдаги провокацион ва ғалати хатти-ҳаракати профессионал курашчи „Горгеоус Жорж“ Вагнердан илҳомланган. Али 1969- йилда Ассоcиатед Пресс агентлигига берган интервюсида Хуберт Мизел 1961- йилда Лас-Вегасда Гўзал Жорж билан учрашганини ва курашчи уни интервю пайтида кураш жаргонидан фойдаланишга илҳомлантирганини айтди.[10]
1960- йилда Клей Мурнинг лагерини тарк этди, бу қисман Клейнинг идишларни ювиш ва супуриш каби ишларни бажаришдан бош тортганлиги сабабли. Мур ўрнига Клей Анжело Дандини ўзига мураббий қилиб олди. Клей Данди билан 1957- йил феврал ойида Клейнинг ҳаваскорлик фаолияти давомида танишган.[11] Тахминан ўша пайтда Клей ўзининг бошқарувчиси бўлиш учун узоқ вақтдан бери кумир Шакар Рей Робинсонни қидирди, аммо рад этилди.[12]
Оғир вазнда жаҳон чемпиони
Листонга қарши курашади
1963- йил охирига келиб Клей Сонни Листон унвони учун асосий даъвогарга айланди. Жанг 1964- йил 25- февралда Маями -Бичда бўлиб ўтди. Листон қўрқинчли шахс, жиноий ўтмиши ва оломон билан алоқаси бўлган ҳукмрон курашчи эди. Клейнинг олдинги икки жангида Жонс ва Куперга қарши илҳомлантирмаган ўйини ва Листоннинг биринчи раундда собиқ оғир вазн тоифаси чемпиони Флойд Паттерсонни иккита биринчи раундда нокаутда йўқ қилганига асосланиб, Клей 7:1 ҳисобида ауцайдер эди. Шунга қарамай, Клей жанг олдидан йиғилиш пайтида Листонни мазах қилиб, уни „катта хунук айиқ“ деб атади, „Листон ҳатто айиқнинг ҳидига ўхшайди“ ва „Мен уни калтаклаганимдан кейин уни ҳайвонот боғига совға қиламан“ деб даъво қилди.[13] Клей жангдан олдинги тарозини циркка айлантириб, Листонга „кимдир кечаси рингда ўлади“, деб бақирди. Клейнинг юрак уриш тезлиги 120 балл билан ўлчанди, бу одатдаги 54 дан икки баравар кўп.[14] Иштирокчиларнинг кўпчилиги Клейнинг хатти-ҳаракати қўрқувдан келиб чиққан деб ўйлашди ва баъзи шарҳловчилар унинг жангдаги чиқишига ҳайрон бўлишди.
Паттерсонга қарши кураш
Али 1965- йил 22- ноябрда собиқ оғир вазн тоифаси чемпиони Флойд Паттерсонга қарши ўз унвонини ҳимоя қилди. Ўйин олдидан Али ўзининг собиқ исми Кассиус Клей билан машҳур бўлган Паттерсонни " Том амаки " деб масхара қилган ва уни „Қуён“ деб атаган. Гарчи Али жанг пайтида жароҳат олган Паттерсондан яққол устун келган бўлса-да, техник нокаутга қадар ўйин 12 раунд давом этди. Кейинчалик Паттерсон сакроилиакни зўриқишини айтди. Али жанг пайтида Паттерсон билан ўйнагандек кўриниши учун спорт оммавий ахборот воситаларида танқид қилинди.[15] Паттерсоннинг таржимаи ҳоли WК Страттоннинг таъкидлашича, Али ва Паттерсон ўртасидаги можаро ҳақиқий эмас, балки чипталар сотуви ва ёпиқ давра томошабинларини кўпайтириш учун саҳналаштирилган, иккаласи ҳам театрда қатнашган. Страттон, шунингдек, Говард Коселнинг интервюсидан иқтибос келтиради, унда Али Паттерсон билан ўйнашдан кўра, Паттерсон жароҳатлангани маълум бўлганидан кейин уни нокаут қилишдан ўзини тийганини тушунтирди. Кейинчалик Паттерсоннинг ўзи ҳеч қачон Алининг зарбаси каби юмшоқ зарбаларга дуч келмаганини айтди. Страттоннинг таъкидлашича, Али 1972- йилда молиявий жиҳатдан қийналаётган Паттерсон билан собиқ чемпионга ИРСга қарзни тўлаш учун этарли пул топишга ёрдам бериш учун иккинчи жангни уюштирган.[16]
Маин Боут
Паттерсон жангидан кейин Али ўзининг Маин Боут промоутерлик компаниясига асос солди. Компания Алининг бокс бўйича промо -аксиялари ва ҳар бир кўриш учун пуллик ёпиқ электрон телекўрсатувлар билан шуғулланган; унинг акциядорлари асосан Ислом Миллати аъзолари бўлган, масалан, Жобир Герберт Муҳаммад ва Ислом миллатининг бош ёрдамчиси Илёс Муҳаммад, Жон Али[17] ва бир қанча бошқалар, жумладан, кейинчалик Топ Ранк га асос солган Боб Арум .[18]
Али ва ўша пайтдаги оғир вазн тоифасида WБА чемпиони бўлган боксчи Эрни Террелл 1966- йил 29- мартда Чикагода жанг ўтказишга келишиб олишган эди (икки бокс ассоциациясидан бири WБА Листон билан реванш жангини имзолаганидан сўнг Али унвонидан маҳрум қилган эди[19] Аммо феврал ойида Али Луисвилл чақирув кенгаши томонидан 1-Й дан 1-А тоифасига ўзгартирилди ва у хизмат қилишдан бош тортишини айтди ва матбуотга изоҳ берди: „Мен ҳеч қандай Ветконгга қарши ҳеч нарсага эга эмасман; ҳеч қандай Ветконг. Мени ҳеч қачон негр демаган“[20] Оммавий ахборот воситалари ва жамоатчиликнинг Алининг позициясига нисбатан норозиликлари остида Иллинойс Атлетик комиссияси техник сабабларга кўра жангга санкция беришдан бош тортди.
Сургун ва қайтиш
1966- йил март ойида Али қуролли кучларга киришдан бош тортди . Ундан мунтазам равишда ҳар бир штатда бокс лицензиясидан маҳрум бўлишди ва паспортидан маҳрум қилишди. Натижада, у 1967- йил мартидан 1970- йил октябригача (25 ёшдан деярли 29 ёшгача) жанг қилмади, чунки унинг иши 1971- йилда судланганлиги бекор қилинишидан олдин апелляция жараёнидан ўтди. Фаолияцизлик даврида , Ветнам урушига қаршилик кучайиб, Алининг позицияси ҳамдардлик қозонганида, у бутун мамлакат бўйлаб коллежларда нутқ сўзлади, Ветнам урушини танқид қилди ва афро-америкалик ғурур ва ирқий адолатни ҳимоя қилди.
Супер Жанг
Санксияланган жанглар тақиқланган бўлса-да, Али нафақадаги чемпион Рокки Марсианога қарши шахсий саҳналаштирилган фантазия жангида иштирок этиш учун 10 000 доллар олиш орқали радио продюсери Мюррей Воронерга қарши 1 миллион долларлик даъвони ҳал қилди.[21] 1969- йилда боксчилар бир дақиқалик 75 раундлик спаррингни суратга олишди; улар бир нечта турли якунларни ижро этишди.[22] Айтишларича, компютер дастури жангчилар ҳақидаги маълумотлар асосида ғолибни аниқлаган. Жангнинг таҳрирланган версиялари 1970- йилда кинотеатрларда намойиш этилган. АҚШ версиясида Али симуляция қилинган 13-раунддаги нокаутда ютқазди, аммо Европа версиясида Марcиано симулация сабабли ютқазди.[23]
Али АҚШ версиясида унинг мағлубиятини нотўғри қарашлар аниқлади, деб айтди. У ҳазиллашиб: „Бу компютер Алабамада ишлаб чиқарилган“, деб айтган.[21]
Мукофот жанги саҳифасига қайтиш
1970-йилнинг 11-августида Алига штат сенатори Лерой Р. Жонсон туфайли Атланта шаҳри Атлетик комиссияси томонидан бокс билан шуғулланиш учун лицензия берилди. Алининг биринчи жавоб жанги 26-октабр куни Жерри Қуаррига қарши бўлиб, Қуарри кесилганидан кейин уч раунддан кейин ғалаба қозонди.
Бир ой олдин федерал суддаги ғалаба Ню-Ёрк штати бокс комиссиясини Алининг лицензиясини тиклашга мажбур қилди.[24] У декабр ойида Мадисон Сқуаре Гарденда Оскар Бонавенага қарши жанг қилди, бу илҳомлантирилмаган спектакл 15-раундда Бонавенани драматик техник нокаут билан якунлади. Ғалаба Алини оғир вазн тоифаси чемпиони Жо Фрейзерга қарши асосий даъвогар сифатида қолдирди.
Жо Фрейзерга қарши биринчи жанг
1971- йил 8- мартда Гарденда бўлиб ўтган Али ва Фрейзернинг биринчи жанги " Аср жанги " деб номланди, чунки ҳар бири оғир вазн тоифасидаги чемпионлар деган қонуний даъвога эга бўлган икки мағлубияциз жангчи ўртасидаги жанг атрофидаги улкан ҳаяжон туфайли. Фахрий бокс ёзувчиси Жон Кондон буни „ҳаётимда учратган энг буюк воқеа“ деб атади. Жанг 35 та хорижий давлатга трансляция қилинган; промоутерларга 760 та пресс-ролик берилди.[25]
Жанг олдидан катта саҳна кўринишлари ва номларни чақириш атмосферага қўшилди. Али Фрейзерни „оқ муассасанинг соқов қуроли“ сифатида тасвирлаган. „Фрейзер чемпион бўлиш учун жуда хунук“, деди Али. „Фразиэр чемпион бўлиш учун жуда соқов.“ Али ҳам тез-тез Фрейзерни „Том амаки“ деб атаган. Фрейзернинг лагерида ишлаган Дейв Вулф шундай деб эслади: „Али“ Жо Фрейзерни қўллаб-қувватловчи ягона одамлар – бу костюмли оқ танлилар, Алабама шерифлари ва Ку Клукс Клан аъзолари. Мен геттодаги кичкина одам учун курашаман. Жо у ерда ўтириб, муштини кафтига уриб: "У гетто ҳақида нима билади? '[25]
Али 1971- йилда Пенсилвания штатининг Реадинг шаҳри яқинидаги фермада машғулотларни бошлади ва ўзига ёққан мамлакатни топиб, қишлоқда ҳақиқий ўқув лагерини ривожлантиришга интилди. У Пенсилвания штатидаги Деэр-Лейк қишлоғидаги Пенсилвания қишлоқ йўлида беш гектар майдонни топди. Ушбу сайтда Али ўзининг машғулот лагери бўлишини ўйлаб топди, у ерда 1972- йилдан 1981- йилгача карерасининг охиригача бўлган барча жанглар учун машқ қилди.
Душанба оқшомидаги жанг ўз ҳисобига тўғри келди. Уларнинг бошқа иккита жангини олдиндан кўришда, чўккалаб ўтирган, чайқалаётган ва тўқилган Фрейзер доимо Алига босим ўтказди, Алининг зарбалари ва комбинацияларидан мунтазам равишда зарба олди, лекин тинимсиз ҳужум қилди ва қайта-қайта ҳисоб очди, айниқса Алининг танасига. Жанг ҳатто дастлабки раундларда ҳам бўлди, лекин Али фаолиятида ҳар қачонгидан ҳам кўпроқ зарба олди. Бир неча марта дастлабки раундларда у оломонга ўйнади ва зарбадан кейин „йўқ“ деб бош чайқади. Кейинги раундларда – „ арқон-допе стратегияси“нинг биринчи пайдо бўлишида – Али арқонга суяниб, уни чарчатишга умид қилиб, Фрейзернинг жазосини олди. 11-раундда Фрейзер чап илгаги билан Алини тебранди, лекин Али рингда орқага тескари гандираклаб ўтаётганда масхарабозлик қилаётган бўлиши мумкинлиги сабабли, Фрейзер Алининг қарши ҳужумидан қўрқиб, ўз устунлигини босишга иккиланди. Охирги раундда Фрейзер Алини шафқациз чап ҳук билан йиқитди, ҳакам Артур Мерканте буни одам уриши мумкин бўлган даражада қаттиқ эканлигини айтди. Али уч сонияда оёққа турди.[25] Шунга қарамай, Али якдил қарор билан мағлуб бўлди, биринчи профессионал мағлубият.
Чамберлаин ва Эллис жанги
1971- йилда баскетбол юлдузи Уилт Чемберлен Алини жангга чорлади ва жанг 26- июлга белгиланган эди. Бўйи етти фут икки дюйм бўлган Чемберлен Алига нисбатан катта жисмоний афзалликларга эга бўлса-да – оғирлиги 60 килограмм кўпроқ ва 14 га этиши мумкин дюйм узоқроқда – Али Чемберленга таъсир қилиб, „Тимбер!“ ва биргаликда суҳбат давомида „Дарахт тушади“. Бу ишонч баёнотлари Лос-Анжелес Лейкерс хўжайини Жек Кент Кук рекорд даражадаги шартнома таклиф қилган рақибини безовта қилди, бу эса Чемберленнинг Кук „бу боксдаги аҳмоқлик“ деб атаган нарсадан воз кечишга рози бўлиши шарти билан[26] ва у айнан шундай қилди.[27] Алининг рақибини алмаштириш учун промоутер Боб Арум тезда Алининг собиқ спарринг шериги , Кентукки штатининг Луисвил шаҳридан болаликдаги дўсти бўлган Жимми Эллис билан жанг қилиш учун буюртма берди.
Жо Фрейзерга қарши иккинчи жанг
Али жангнинг дастлабки раундларида кучли эди, иккинчи раундда эса Фрейзерни гандираклаб қўйди. Ҳакам Тони Перес адашиб, раунд якунланган қўнғироқ овозини эшитдим деб ўйлади ва Али ҳужумни кучайтираётган пайтда икки жангчи орасига кириб кетди ва Фрейзерга тикланиш учун вақт берди. Бироқ Фрейзер ўрта раундларда майдонга тушди ва еттинчи раундда Алининг бошини уриб, саккизинчи раунд охирида уни арқонга олиб чиқди. Охирги тўртта раундда икки жангчи ўртасида тезликда силжишлар кузатилди. Аммо кўп баҳс давомида Али Фрейзернинг хавфли чап канcасидан узоқлаша олди ва Фрейзер бурчакка тушганида уни боғлаб қўйди. Ҳакамлар Алига бир овоздан қарор чиқаришди.
Оғир вазнда жаҳон чемпиони (иккинчи ҳукмронлик)
Жунгледаги шовқин
Фрейзернинг мағлубияти 1974- йил 30-октябрда Киншасада (Заир) оғир вазн тоифасида чемпион Жорж Форманга қарши чемпионлик жангига замин яратди – "Жунглдаги шовқин" лақабли жанг. Форман оғир вазн тарихидаги энг қийин зарбачилардан бири ҳисобланган. Жангни баҳолар экан, таҳлилчилар Алига тўртта қийин жанг ўтказиб, иккитасида ғалаба қозонган Жо Фрейзер ва Кен Нортон иккинчи раунддаги нокаутларда Формен томонидан вайрон қилинганини таъкидладилар. Али 32 ёшда эди ва йигирма ёшидан бошлаб тезлиги ва рефлексларини аниқ йўқотди. Ўзининг кейинги шахсиятидан фарқли ўлароқ, Форман ўша пайтда ўйчан ва қўрқинчли шахс эди. Спорт билан боғлиқ деярли ҳеч ким, ҳатто Алининг узоқ вақтдан бери тарафдори Говард Косел ҳам собиқ чемпионга ғалаба қозониш имкониятини бермади.
Али жангни ҳаракатга келтирди ва Форменнинг бошига тўғри узатмалари билан ҳисобни очди. Кейин, иккинчи раунддан бошлаб ва ўзининг бурчагини ҳайратда қолдирган ҳолда, Али арқонга орқага чекинди ва Форменни унга яшириш, қисиш ва қарши муштлаш пайтида уришишни таклиф қилди, ҳаммаси Форманни оғзаки мазах қилиш эди. Кейинчалик " Арқон-допе " номи билан машҳур бўлган бу ҳаракат бокснинг анъанавий донолигини шунчалик бузди – бокснинг энг оғир зарбаларидан бирининг ўз хоҳишига кўра зарба беришига имкон берди – рингда ёзувчи Жорж Плимптон жангни тузатиш керак деб ўйлади.[25] Борган сари ғазабланган Форман бурилиб, тўғридан-тўғри зарбалар берди. Жангнинг ярмида Форман чарчай бошлаганида, Али мушт ва шов-шувлар билан тез-тез ва самаралироқ жавоб қайтарди, бу Али тарафдорлари оломонни кучайтирди. Саккизинчи раундда Али чарчаган Фореманни комбинация билан ринг марказига йиқитди; Форман мағлубиятга учради. Имкониятларга қарамай ва рингдаги пандемония даврида Али нокаут эвазига чемпионликни қайтариб олди. Жанг ҳақида фикр юритар экан, Жорж Форман кейинчалик шундай деди: "Еттинчи раундда мен унинг жағига қаттиқ зарба бердим ва Алини яна битта нокаут қурбони бўлди деб ўйладим, шу пайт у мени ушлаб, қулоғимга пичирлади: „Сенда бор нарса шуми, Жорж? Бу мен ўйлагандек эмаслигини англадим.“
Wепнер, Лайле ва Бугнерга қарши курашади
Алининг кейинги рақиблари орасида Чак Вепнер, Рон Лайл ва Жо Бугнер бор эди. Вепнер, „Тҳе Баённе Блеэдер“ номи билан танилган саёҳатчи, Алини тўққизинчи раундда нокдаун билан ҳайратда қолдирди; Кейинчалик Али Вепнернинг оёғига қоқилиб кетганини айтади. Бу Силвестр Сталлонени машҳур " Рокки " филмини яратишга илҳомлантирадиган жанг эди.[28]
Жо Фрейзерга қарши учинчи жанг
Кейин Али Манилада Жо Фрейзер билан учинчи ўйинга рози бўлди. " Маниладаги Тҳрилла " деб номланувчи жанг 1975-йил 1-октабрда[29] 100 °Ф (38 °C) га яқин ҳароратда бўлиб ўтди. . Биринчи раундларда Али тажовузкор, ҳаракат ва Фрейзер билан зарбалар алмашишди. Бироқ, Али тез орада чарчагандек туюлди ва „арқон-дўппи“ стратегиясини қўллади ва тез-тез қичқириқларга мурожаат қилди. Жангнинг бу қисмида Али бир қанча самарали зарба берди, лекин кўп ҳолларда тинимсиз ҳужум қилган Фрейзернинг жазосини ўзига сингдирди. 12-раундда Фрейзер чарчай бошлади ва Али бир неча марта ўткир зарбалар бериб, Фрейзернинг чап кўзини юмди ва ўнг кўзини кесиб ташлади. Фрейзернинг кўриш қобилияти пасайганлиги сабабли, Али 13 ва 14-раундларда устунлик қилди ва баъзида бокс тарихчиси Майк Силвер Фрейзернинг бошида „мақсадли амалиёт“ деб атаган. Фрейзернинг мураббийи Эдди Футч Фрейзернинг эътирозларига қарамай, 15-ва охирги раундда қўнғироққа жавоб беришга рухсат бермагани учун жанг тўхтатилди. Фрейзернинг иккала кўзи ҳам шишиб юмилган эди. Али, унинг бурчагида, техник нокаут билан ғолиб, унинг курсисига йиқилиб, аниқ ўтказди.
Бемор Али жанжал „мен билган ўлимга энг яқин нарса эканлигини“ айтди ва кейинроқ ундан жангни видеотасвирда кўрган-кўрмаганлиги сўралганда, „Нега мен қайтиб келиб, дўзахни кўришни хоҳлайман?“ Жангдан сўнг у Фрейзерни „менинг ёнимдаги барча даврларнинг энг буюк жангчиси“ деб айтди.
Кейинги карера
Маниладаги жангдан сўнг Али Жан-Пер Купман, Жимми Янг ва Ричард Даннга қарши жанг ўтказиб, охиргисида нокаут билан ғалаба қозонди.
1976-йил 1-июн куни Филаделфия Аренадаги Бутунжаҳон кураш федерацияси шоусида Али кўйлаги ва кўйлагини ечиб олди ва рингда профессионал курашчи Горилла Муссон билан тўқнаш келди. Бир неча зарбадан қочиб, Муссон Алини самолётда айлантирди ва уни гиламчага ташлади. Али бурчакка қоқилиб кетди, у ерда унинг шериги Бутч Люис уни кетишга ишонтирди.[30]
1976- йил 26- июнда Али Токиода япониялик профессионал курашчи ва жанг санъати устаси Антонио Инокига қарши кўргазмали жангда қатнашди.[31] Инокининг зарбалари икки марта қон қуйқаларини ва инфекцияни келтириб чиқарди, бу эса Алининг оёғини кесиб ташлашга деярли олиб келди.[31][32] Учрашув ссенарийси бўлмаган ва якунда дуранг қайд этилган.[31] Алининг ўлимидан кейин Тҳе Неw Ёрк Тимес бу жангни ўзининг энг унутилмас жанги деб эълон қилди.[32] Ўша пайтдаги кўпчилик бокс шарҳловчилари жангга салбий муносабатда бўлишган ва уни унутиб қўйишига умид қилишган, чунки баъзилар буни „15 раундлик фарс“ деб билишган.[33] Бугунги кунда баъзилар буни Алининг энг таъсирли жангларидан бири деб ҳисоблашади ва CБС Спорцнинг таъкидлашича, аралаш услубдаги жангга эътибор „йиллар ўтиб стандартлаштирилган ММА келишини башорат қилган“.[33][34]
Бокс услуби
Али оғир вазнли (210 фунт) учун жуда ғайриоддий бокс услубига эга эди, уни „капалакдек сузади, ари каби чақади“ деган жозибали ибораси билан ифодалайди. Ҳеч қачон тажовузкор бўлмаган Али ўз карерасининг бошида ўзининг ажойиб қўл тезлигига, ажойиб рефлексларига ва доимий ҳаракатига, рақсга тушишига ва жангнинг кўп қисмида рақибларини айланиб ўтишига, қўлларини паст тутиб, тез, кесувчи чап зарб билан зарба беришга таянган. олдиндан айтиб бўлмайдиган бурчаклардан. Унинг оёқ ҳаракати шу қадар кучли эдики, рақиблар учун рингни кесиб, Алини арқонга қарши бурчак остида кесиш жуда қийин эди. Шунингдек, у тезлиги, бош ҳаракати, рақс ва оёқ ҳаракати билан зарбаларни тезда четлаб ўта олди.
Оёқ ҳаракати
Оёқ ҳаракатининг ноанъанавий „рақс“ услуби 1960-йилларда Али томонидан оммалашган. У ёнма-ён, олдинга ва орқага ҳаракат қилди, оёқлари тўпларида сакраб, рақиблари атрофида рақсга тушди. Бу унга рингда хоҳлаган жойига тезда ҳаракат қилиш имконини берди. Шунингдек, у вақти-вақти билан оёқларини олдинга ва орқага тез силкитарди ва зарба беришдан олдин рақибларини чалғитарди, бу Али аралашиш деб аталади.[35][36] Унинг ноанъанавий оёқ ҳаракати ўша пайтда „рақсга тушадиган оёқлар“ деб аталган.[37]
Алининг оёқ ҳаракатлари жанг санъати устаси ва актёр Брюс Лига таъсир кўрсатди, у Алининг оёқ ҳаракатларини ўрганиб чиқди ва уни 1960-йилларда ўзининг Жеэт Куне До гибрид жанг санъати услубига киритди.[38]
Бокс бўйича унвонлар
Асосий жаҳон унвонлари
- Оғир вазнда WБА чемпиони (4×)
- Оғир вазнда WБC чемпиони (2×)
Бошқа жаҳон унвонлари
Ринг журнали унвонлари
- Оғир вазн чемпиони (3×)
Чизиқли унвонлари
- Оғир вазнда чизиқли чемпион (3×)[39]
Минтақавий унвонлар
- Оғир вазнда НАБФ чемпиони (3×)
- Олтин қўлқоп бўйича миллий чемпион (2×)
- Кентукки Олтин қўлқоп чемпиони (6×)
Фахрий унвонлар ва мукофотлар
- ААУ чемпиони (2×)
- Энгил вазнда Олимпия чемпиони (олтин медал)
- Йилнинг энг яхши спортчиси
- Ассоcиатед Пресс томонидан йилнинг энг яхши спортчиси
- Йилнинг халқаро матбуот спортчиси
- БWАА йилнинг энг яхши жангчиси (3×)
- Халқаро бокс шон-шараф зали[40]
- Йилнинг ҳалқали жангчиси (6×)
- Йилнинг ҳалқали жанги (6×)
Мақтовлар
- Аср спортчиси
- ББC асрнинг спорт шахси
- CСҲЛ Доубле Ҳелих медали совриндори
- Мартин Лютер Кинг хотира мукофоти
- Президентнинг фуқаролар медали
- Президентнинг „Озодлик“ медали[41]
- Отто Ҳаҳн тинчлик медали
- Голливуд шон-шуҳрат хиёбони[42]
- Филаделфия Озодлик медали[43][44]
Яна қаранг
- Оғир вазнда бокс бўйича чемпионлар рўйхати
- WБА бўйича жаҳон чемпионлари рўйхати
- WБC жаҳон чемпионлари рўйхати
- Тҳе Ринг жаҳон чемпионлари рўйхати
- Бокс бўйича сўзсиз чемпионлар рўйхати
- Машҳур бокс оилалари
Ҳаволалар
- Расмий сайти
- Бохинг реcорд фор Бохинг cареэр оф Муҳаммад Али фром БохРеc (регистратион реқуиред)
- ҳттпс://бохреc.cом/медиа/индех.пҳп/НЙСАC_Wорлд_Ҳеавйwеигҳт_Чампион
| Спортдаги позициялар | ||||
|---|---|---|---|---|
| Аматеур бохинг титлес | ||||
| Превиоус: Кент Греэн |
У.С. Голден Гловес лигҳт ҳеавйwеигҳт чампион |
Нехт: Жефферсон Давис | ||
| Превиоус: Сйлвестер Банкс |
У.С. лигҳт ҳеавйwеигҳт чампион | Нехт: Боб Чристопҳерсон | ||
| Превиоус: Жиммй Жонес |
У.С. Голден Гловес ҳеавйwеигҳт чампион |
Нехт: Ал Женкинс | ||
| Регионал бохинг титлес | ||||
| Вакант Лавозимни сўнгги марта Леотис Мартин
|
НАБФ ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Георге Фореман
| ||
| Вакант Лавозимни сўнгги марта Георге Фореман
|
НАБФ ҳеавйwеигҳт чампион | Кейингиси | ||
| Олдингиси Кен Нортон
|
НАБФ ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Кен Нортон
| ||
| Wорлд бохинг титлес | ||||
| Олдингиси | WБА ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Эрниэ Террелл
| ||
| WБC ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Жоэ Фразиэр
| |||
| Тҳе Ринг ҳеавйwеигҳт чампион | ||||
| Ундиспутед ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Ҳимселф
| |||
| Олдингиси Эрниэ Террелл
|
WБА ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Жиммй Эллис
| ||
| Вакант Лавозимни сўнгги марта Ҳимселф
|
Ундиспутед ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Жоэ Фразиэр
| ||
| Олдингиси Георге Фореман
|
WБА ҳеавйwеигҳт чампион | Кейингиси | ||
| WБC ҳеавйwеигҳт чампион | ||||
| Тҳе Ринг ҳеавйwеигҳт чампион | ||||
| Ундиспутед ҳеавйwеигҳт чампион | ||||
| Олдингиси Леон Спинкс
|
WБА ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Жоҳн Тате
| ||
| Тҳе Ринг ҳеавйwеигҳт чампион | Вакант Титле нехт ҳелд бй Ларрй Ҳолмес
| |||
| Мукофотлар | ||||
| Инаугурал аwард | Унитед Пресс Интернатионал Атҳлете оф тҳе Еар |
Нехт: Жоãо Cарлос де Оливеира | ||
| Превиоус: Олга Корбут |
ББC Оверсеас Спорц Персоналитй оф тҳе Еар |
Нехт: Артҳур Аше | ||
| Превиоус: Ники Лауда |
ББC Оверсеас Спорц Персоналитй оф тҳе Еар |
Нехт: Бжöрн Борг | ||
| Реcордс | ||||
| Превиоус: Эрниэ Террелл |
Олдест ливинг wорлд ҳеавйwеигҳт чампион |
Нехт: Георге Фореман | ||
| Олимпиада ўйинлари | ||||
| Превиоус: Ҳаакон, Cроwн Принcе оф Норwай |
Финал Олймпиc торчбеарер | Нехт: Мидори Ито | ||
| Превиоус: Антонио Реболло |
Финал Суммер Олймпиc торчбеарер | Нехт: Cатҳй Фреэман | ||
- ↑ Донелсон. „Wас Али тҳе Греатест Ҳеавйwеигҳт?“. Бохингинсидер.cом (2008-йил 14-июл). Қаралди: 2016-йил 4-сентябр.
- ↑ „АП Фигҳтерс оф тҳе Cентурй лист“. Қаралди: 2012-йил 12-феврал.
- ↑ „Сугар Рай Робинсон wинс сплит деcисион фром Али“. ЭСПН (1999-йил 6-сентябр). 2008-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 26-апрел.
- ↑ „ЭСПН Cлассиc Рингсиде: Топ 10 Ҳеавйwеигҳц“. Қаралди: 2012-йил 29-январ.
- ↑ „Бохинг Ҳалл оф Фаме намес фирст индуcтеэс“.
- ↑ Cалкинс, Матт. „Арчиэ Мооре wас тҳе КО кинг“. У-Т Сан Диэго (2014-йил 17-ноябр). 2016-йил 11-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 15-июн.
- ↑ Крантз, Лес. Али ин Аcтион: Тҳе Ман, тҳе Мовес, тҳе Моутҳ. Глобе Пеқуот, Жануарй 1, 2008. ИСБН 9781599213026. Қаралди: 2016-йил 15-июн.
- ↑ Велин, Боб. „Фигҳт бй фигҳт: Муҳаммад Али'с легендарй cареэр“. УСА Тодай (2016-йил 4-июн). Қаралди: 2016-йил 15-июн.
- ↑ Боб Меэ, Али анд Листон: Тҳе Бой Wҳо Wоулд Бе Кинг анд тҳе Углй Беар, 2011.
- ↑ Буркҳолдер, Деннй. „Ҳоw Муҳаммад Али'с фасcинатион wитҳ про wрестлинг фуэлед ҳис cареэр, инспиред ММА“. CБС Спорц (2016-йил 6-июн). Қаралди: 2016-йил 2-октябр.
- ↑ Ируста, Cарлос. „Дундеэ: Али wас, стилл ис 'Тҳе Греатест'“. ЭСПН (2012-йил 17-январ). Қаралди: 2012-йил 17-январ.
- ↑ Ҳайгоод, Wил. Сwеэт Тҳундер: Тҳе Лифе анд Тимес оф Сугар Рай Робинсон. Чиcаго Ревиэw Пресс, Април 1, 2011 — 378-бет. ИСБН 9781569768648. Қаралди: 2016-йил 24-июн.
- ↑ Ремниcк (1998), п. 147
- ↑ Липсйте, Роберт. „Cлай Wинс Титле ин Севентҳ-Роунд Упсет Ас Листон Ис Ҳалтед бй Шоулдер Инжурй“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1964-йил 26-феврал). Қаралди: 2008-йил 27-декабр.
- ↑ Белтҳ. „АЛИ-ПАТТЕРСОН: ТҲЕ РЕАЛ СТОРЙ“ (2012-йил 27-август). 2017-йил 8-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 3-июн.
- ↑ „Али-Паттерсон: Тҳе Реал Сторй“. 2020-йил 5-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-июн.
- ↑ Ҳаусер. „Риск вс. Реwард“. Топ Ранк Бохинг (2011-йил 4-ноябр). Қаралди: 2019-йил 17-апрел.
- ↑ Эзра, Мичаэл. Тҳе Эcономиc Cивил Ригҳц Мовемент: Африcан Америcанс анд тҳе Струггле фор Эcономиc Поwер (эн). Роутледге, 2013 — 105-бет. ИСБН 9781136274756.
- ↑ Ҳонолулу Стар-Буллетин.
- ↑ Шалит, Невин И.. „Муҳаммад Али: Лосинг тҳе Реал Титле“. Тҳе Ҳарвард Cримсон (1980-йил 15-июл). Қаралди: 2015-йил 19-август.
- ↑ 21,0 21,1 „Али вс. Марcиано: Wҳо wинс?“. Тҳе Энтерприсе (2009-йил 1-сентябр). Қаралди: 2016-йил 19-июл.
- ↑ „Тҳе форготтен сторй оф ... тҳе Роcкй Марcиано в Муҳаммад Али Супер Фигҳт“. Тҳе Гуардиан (2012-йил 13-ноябр).
- ↑ Бингҳам, Ҳоwард. Муҳаммад Али'с Греатест Фигҳт: Cассиус Cлай вс. тҳе Унитед Статес оф Америcа. М. Эванс, 2000 — 218-бет.
- ↑ „Cлай грантед Неw Ёрк ринг лиcенсе“. Тҳе Палм Беач Пост. Ассоcиатед Пресс (1970-йил 15-сентябр), с. Б4.
- ↑ 25,0 25,1 25,2 25,3 Ҳаусер 2004
- ↑ „Али'с Ремарк Эндед Wилт'с Ринг Cареэр“. Лос Ангелес Тимес (1989-йил 15-январ).
- ↑ О'Реиллй, Террй. „Ачиллес Ҳеэл Адвертисинг: Репоситионинг тҳе Cомпетитион“. Cанадиан Броадcастинг Cорпоратион (2016-йил 3-март). Қаралди: 2018-йил 30-август.
- ↑ Счнеидерман. „Сталлоне Сеттлес Wитҳ Тҳе 'Реал' Роcкй“. Форбес.
- ↑ Жоҳнсон, Рафер. Греат Атҳлетес, ревисед, Салем Пресс, Фебруарй 1, 2002 — 38–41-бет. ИСБН 978-1-58765-008-6.
- ↑ „Муҳаммад Али Бохинг а Монсоон – Бохинг Ҳалл оф Фаме“. бохингҳаллоффаме.cом (2012-йил 29-декабр). Қаралди: 2016-йил 9-июн.
- ↑ 31,0 31,1 31,2 Таллент. „Тҳе Жоке Тҳат Алмост Эндед Али'с Cареэр“. Тҳе Сwеэт Сcиэнcе. 2016-йил 9-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 4-декабр.
- ↑ 32,0 32,1 Матҳер, Виcтор. „Али'с Леаст Меморабле Фигҳт“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2016-йил 5-июн).
- ↑ 33,0 33,1 Гросс, Жош. „Муҳаммад Али'с Форготтен Фигҳт Wас Алсо Оне оф Ҳис Мост Инфлуэнтиал“. Неwсwеэк (2016-йил 25-июн). 2019-йил 26-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 10-апрел.
- ↑ Буркҳолдер, Деннй. „Ҳоw Муҳаммад Али'с фасcинатион wитҳ про wрестлинг фуэлед ҳис cареэр, инспиред ММА“. CБС Спорц (2016-йил 6-июн). Қаралди: 2016-йил 11-июн.
- ↑ „5 Оф Муҳаммад Али'с Сигнатуре Бохинг Течниқуэс Ёу Cан Адд То Ёур Гаме - Эволве Даилй“. Эволве ММА (2019-йил 9-июн). Қаралди: 2020-йил 15-июн.
- ↑ Wиллис, Георге. „Анатомй оф тҳе Али Шуффле: Тҳе диззйинг, месмеризинг данcе“. Неw Ёрк Пост (2016-йил 4-июн). Қаралди: 2020-йил 15-июн.
- ↑ Андерсон, Даве. „Фразиэр анд Али: Моралитй Драма Унфолдс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1971-йил 7-март). Қаралди: 2020-йил 15-июн.
- ↑ Тҳе Легендарй Бруcе Леэ Ваугҳн: . Блаcк Белт Cоммуниcатионс, 1986 — 127-бет. ИСБН 978-0-89750-106-4.
- ↑ „Тҳе Линеал Ҳеавйwеигҳт Чампионс“. Тҳе Cйбер Бохинг Зоне Энcйcлопедиа.
- ↑ „Муҳаммад Али“. ибҳоф.cом. Қаралди: 2016-йил 6-июн.
- ↑ Оффиcе оф тҳе Пресс Сеcретарй. „Cитатионс фор Реcипиэнц оф тҳе 2005 Пресидентиал Медал оф Фреэдом“. Тҳе Wҳите Ҳоусе, Георге W. Буш (2005-йил 9-ноябр). Қаралди: 2016-йил 6-июн.
- ↑ Булман, Май. „Wҳй Муҳаммад Али'с стар ис он тҳе wалл, нот тҳе Wалк оф Фаме“. Тҳе Индепендент (2016-йил 4-июн). Қаралди: 2016-йил 6-июн.
- ↑ „Муҳаммад Али 2012 Либертй Медал Cеремонй“. Натионал Cонститутион Cентер. 2018-йил 18-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 17-январ.
- ↑ „Муҳаммад Али Ҳандед Ҳуманитариан Ҳоноур“. Скй Неwс (2012-йил 14-сентябр).