Муҳаммад Рашид Ридо (1865-йил 23-сентабр, Усмонли Сурия — 1935-йил 22-август, Қоҳира, Миср) — Миср диний ва жамоат арбоби, мусулмон ислоҳотчиси. „Мусулмон биродарлар“нинг мафкуравий салафларидан бири. 1898-йилдан бери „Ал-Манар“ („Маёқ“) журнали муҳаррири. Муҳаммад Рашид Ридо шариат позицияларини жонлантиришни асосий вазифа деб билган ва араб давлатларининг европалашувини танқид қилган[1].

Таржимаи ҳоли

Муҳаммад Рашид Ридо 1865-йил 23-сентабрда Триполи яқинидаги Қаламун қишлоғида туғилган. У Муҳаммад Абдуҳ ва Жамолиддин ал-Афғоний тарафдоридир[2]. 1898-йилда у „Ал-Манар“ ижтимоий-сиёсий ва диний журналига асос солган ва умрининг охиригача унинг ношири бўлган. 33-ёшида у Мисрга кўчиб ўтди. 1912-йилда у мусулмон тарғиботчиларини тайёрлайдиган тарғибот ва устозлик мактабига асос солди. 1919-йилда у империалистик кучларга талабларни ишлаб чиққан Сурия Конгрессининг раиси эди. 1920-йилда у Мисрга қайтиб келди. Муҳаммад Рашид Ридо мусулмон мамлакатларига (Сурия ва Фаластин) мустақиллик беришга ҳаракат қилди[3].

Қарашлари

1922-йилда Рашид Ридо ўз асарини нашр этди, унда у халифа сайланиши керак бўлган Араб халифалигини қайта тиклаш тарафдори эди. Халифа давлатни ҳимоя қилиш ва шариат қонунларининг амал қилишини таъминлашга мажбурдир. Халифаликнинг монархияга айланишига йўл қўймаслик учун у халифани бу лавозимдан четлатиш ҳуқуқига эга бўлган махсус кенгаш (шўро) тузишни таклиф қилди. 1924-йилда Усмонли империяси тугатилгандан сўнг Р. Ридо тарихда қолган халифаликка муқобил бўлган „ислом давлати“ атамасини киритди. Покистонда ислом давлати ва мусулмон парламентаризми ғоялари ҳаётга татбиқ этилди.

Муҳаммад Рашид Ридо Қур’он тафсири муаллифи. Унда у ислом динининг асосий қоидалари ижтимоий ва илмий-техника тараққиётига зид эмаслигини таъкидлаган.

Китоблари

  • „Ислом бирлиги“ (1921)
  • „Ҳалифалик ёки Буюк Имомат“ (1922)
  • „Ваҳҳобийлар ва Ҳижоз“ (1925)
  • „Имом Шайх Муҳаммад Абдуҳ“ (1931)[3].

Манбалар

  1. ↑ „РИДА Мухаммед Рашид“. Персонс-Инфо.cом. 2013-йил 10-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 30-март.
  2. ↑ Али-заде 2007.
  3. ↑ 3,0 3,1 Калинин Н. Г. „Рида Мухаммед Рашид“, . Большая советская энциклопедия: В 30 т.. М.: Советская энциклопедия, 1969-1978. 

Адабиётлар

  • Али-заде А. А. Рида Мухаммад Рашид // Исламский энсиклопедический словар. — М. : Ансар, 2007. — ИСБН 978-5-98443-025-8. (CC БЙ-СА 3.0)
  • Калинин Н. Г. „Рида Мухаммед Рашид“, . Большая советская энциклопедия: В 30 т.. М.: Советская энциклопедия, 1969-1978. 
  • Шакиб Арслан. Ас-Сайид Рашид Рида ау Аха арабаин сана (Рашид Рида или сорокалетняя дружба), Дамаск, 1937. 
  • Ибрахим Ахмед аль-Адани. Рашид Рида: аль-имам аль-муджахид, (Рашид Рида: имам-борец), Каир, 1964. 
  • Адамс С. С.. Ислам анд модернисм ин Эгйпт, Л., 1933. 
  • Лаоуст Ҳ.. Ле cали’фат данс ла доcтрине де Расид Рида, Бейроут, 1938.