Ziyosfera

Muhammad Rizo Imomiy

Муҳаммад Ризо Имомий (форсча: محمدرضا امامی‎‎) ХВИИ аср форс хаттоти эди. У Сафавийлар даврида, Шоҳ Аббос И ҳукмронлигидан тортиб Сулаймон И ҳукмронлигигача яшаган. У Али Ризо Аббосийнинг шогирди бўлган ва хаттотларнинг имоми номи билан танилган[1].

Муҳаммад Ризо Имомий Муҳаммад Муҳсин Имомийнинг отаси ва Али Нақий Имомийнинг бобоси эди. Учала хаттот ҳам Сафавийлар даврида сулс ёзуви билан машҳур бўлганлар. Исфаҳон, Машҳад, Қум ва Қазвиндаги кўплаб тарихий биноларнинг ёзув безаклари улар томонидан яратилган.

Али Ризо Аббосий Шоҳ Аббос И саройида ишлашни бошлагач ва унинг яқин дўстига айлангач, Аббос уни сулс хати ўқитувчиси этиб тайинлади; у Муҳаммад Солиҳ Исфаҳоний ва Абдулбоқий Табризий каби бошқа хаттотларга дарс берган[2].

У, эҳтимол, хаттотлик билан 50 йил шуғулланганидан сўнг Машҳадда вафот этган[3].

Асарлари

Имомийнинг китобларининг аксарияти Исфаҳонда, бироқ унинг баъзи асарлари Қум, Қазвин ва Машҳадда ҳам мавжуд. Исфаҳондаги унинг илк китоби 1629-йилга, Исфаҳондаги охирги китоби эса 1670-йилга оид. 1673–1676-йилларга оид асарларининг барчаси Машҳадда бўлиб, у умрининг сўнгги йилларини шу ерда ўтказган.

Муҳаммад Ризо Имомийнинг машҳур асарлари Шоҳ масжидида сақланган. Бу тарихий масжиднинг улуғвор пештоқи устида Али Ризо Аббосийнинг сулс ёзуви остида Муҳаммад Ризо Имомийга оид яна бир китоб бор. Масжиднинг жанубий гумбазидаги бир ёзув ҳам Имомий асаридир[4]. Имомийнинг бошқа асарлари қуйидагилардир:

  • Имом Ризо зиёратгоҳида: Имом Ризо зиёратгоҳида Имомийнинг учта ёзуви мавжуд:[5].
    • тўрт бўлакдан иборат гумбаздаги (гумбаздаги) ёзув (Али Ризо Аббосийнинг ёзуви устида). Бу ёзув 1675-йилга тегишли бўлиб, Сулаймон И даврига оид. Унда зилзила бўлиб, гумбаз ёрилгани ва гумбазда таъмирлаш ҳамда безаш ишлари амалга оширилгани эслатиб ўтилган[6].
    • жанубий айвондаги ёзув.
    • Бойсунғурнинг номаси (Шоҳрух Мирзонинг ўғли), Имомий томонидан таъмир қилинган.
  • Гавҳаршод масжидида: Гавҳаршод масжидининг ўртасида[7].
  • Ҳаким масжидида:
    • шимолий пештоқ устидаги ултрамарин рангли кошинларда оқ сулс ёзуви. Нома 1662-йилга оид.
    • айвондаги нома: унда Қур’ондан бир неча жумлалар ва Муҳаммад Ризо Имомийнинг номи келтирилган. У 1660-йилга оид.
    • 1658-йилдаги гумбаз номаси.
    • 1660-йилдаги меҳроб яқинидаги нома.
    • 1658-йилдаги шарқий шабистондаги нома.
    • 1660-йилдаги шимолий айвондаги нома.
    • 1662-йилда ёзилган, Қур’ондан баъзи жумлалар ва Имомийнинг номи қайд этилган ғарбий айвондаги нома[8].
  • Аға Нур масжидида: кириш эшиги устида 1629-йилга оид Имомий номаси бор. Номада масжид асосчиси Нуриддин Муҳаммад Исфаҳоний хайрияпарвар бўлгани ва у масжид қурилишини Шоҳ Аббос И даврида бошлаб, аммо у Шоҳ Сафий И ҳукмронлигининг биринчи йилида якунланганлиги қайд этилган[9].
  • Лонбан масжидида:
    • икки кошиннинг ултрамарин фонида оқ сулс ёзувлари мавжуд. Ёзувлар 1669-йилга оид.
    • кириш эшиги устида ултрамарин кошинларда оқ настаълиқ хатида ёзилган бир неча шеърлар ҳам бор. Улар ҳам 1669-йилга тегишли. Номага кўра, масжид Шоҳ Сулаймон И даврида таъмирланган[10].
  • Мисрий масжидида: мармар лавҳада қабариқ настаълиқ ёзувида ёзилган, бир неча шеър ва унинг сўнгги мисраси келтирилган нома; унда 1651-йил ёзилган[11].
  • Мақсудбек масжидида: унда Шоҳ Аббос И ва Мақсудбек номлари тилга олинган нома[12].

Умуман олганда, Исфаҳоннинг тарихий биноларидаги 29 та нома Муҳаммад Ризо Имомийнинг асарларидан иборатдир[13].

Манбалар

  1. ↑ „محمدرضا امامی اصفهانی“. афтабир.cом. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  2. ↑ „خط ، خوشنویسی و تاریخچه ی آن“. кҳатт.блогфа.cом. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  3. ↑ Андрé Годард: Ассāр-э Ирāн (Анналес ду сервиcе арчéологиқуэс де л’Иран). Аус дем Франзöсисчен вон Аболҳассан Сарвгҳад Могҳаддам. 3. Ауфлаге. Астана Қудс (Ҳрсг.) Сеите 245, Масчҳад 1996, Спраче: персисч
  4. ↑ مؤسسه ام الکتاب. „ام الکتاب | جستجو“. оммолкетаб.ир. 2015-йил 24-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  5. ↑ „مساجد حرم مطهر حضرت معصومه (س)“. тебян.нет. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  6. ↑ „باستان شناسی - خوشنویس (دوره صفوی)“. анаҳид1.блогфа.cом. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  7. ↑ Жавадзадеҳ, Ҳашем. Кетāб э Кҳорāсāн (Дас Буч вон Кҳорассан) (фа). Кāнун э āгаҳи э Ирāнзамин, 2001 — 72-бет. 
  8. ↑ „روزنامه آفرینش - سرفصل“. афаринешдаилй.ир. 2008-йил 12-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  9. ↑ „گل گشت“. афаринешдаилй.ир. 2017-йил 22-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  10. ↑ „آثار تاریخی اصفهان - مسجد لنبان - اصفهان23“. эсфаҳан23.персианблог.ир. 2015-йил 9-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  11. ↑ „مصری“. исфаҳан.ир. 2013-йил 13-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  12. ↑ „Эррор 404 (Нот Фоунд)“. сатрап.орг. Қаралди: 2015-йил 7-сентябр.
  13. ↑ Ҳабиболлаҳ Фазаэл (1983), Атлас э Хат (Каллиграфиэ-Атлас) (форс), Масчал 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi