Ziyosfera

Muhammad Ziyavuddin Ahmad Shakeb

Муҳаммад Зиявуддин Аҳмад Шакеб (МЗА Шакеб) (21-октябр 1933-йил – 20-январ 2021-йил) тарихчи, санъаткор, тасаввуф илми олми, урду ва форс адабиёцҳуноси[1].

Муҳаммад Зиявуддин Аҳмад Шакеб
Таваллуди 21-октябр 1933-йил
Ҳайдоробод
Вафоти 2021-йил 20-январ, (87 ёш)
Лондон
Касби Форс ва Урду тиллари адабиётчиси
Унвони 1983-йилдан Қироллик Осиё жамияти а'зоси
Мукофотлари Навоб Файзуллоҳ Хон мукофоти

Ҳаёти

1933-йил 21-октябрда туғилган Шакеб Ҳайдаробод ва Аврангободда ўсган. Усмония университетида сиёсий фанлар бўйича бакалавр ва 1956-йилда Алигарҳ мусулмон университетида магистрлик даражасини олган. 1976-йилда Декан коллежида Голконданинг Эрон билан алоқалари бўйича докторлик диссертациясини ҳимоя қилган.

Фаолияти

Шакеб Васантҳ Кумар Бава билан биргаликда Ҳайдаробод шаҳарсозлик бошқармаси деб номланган биринчи Ҳайдаробод шаҳарсозлик бошқармасини тузган[2]. 1962-йилда Ҳайдарободдаги Андхра-Прадеш давлат архивига архивчи лавозимига тайинланган[2]. Бу ерда у Бобурий ёзувлар хонасини тузади. Унинг нашрлари орасида Бобурий архивлари И жилд: Шоҳ Жаҳон ҳукмронлигига тегишли ҳужжатларнинг тавсифий каталоги маъмурий ҳужжатларни ҳинд-форс тилида ўқишни ўрганмоқчи бўлганлар учун асосий қўлланма бўлиб қолмоқда. У Британия кутубхонаси, Андхра-Прадеш давлат архивлари ва бошқа омборлар, университетлар ва ауксион уйлари учун кўплаб нашрлар ёзишни давом эттирган.

1980-йилдан 1987-йилгача Шакеб Лондон университети Шарқ ва Африка тадқиқотлари мактабининг ҳиндология бўлимида ҳинд тарихи ва ҳинд-ислом санъати ва маданияти тарихидан дарс берган[3]. Кейинчалик у 30 йил давомида Кристиснинг ислом ва ҳинд санъати бўлимида маслаҳатчи бўлиб, форс ва араб қўлёзмалари бўйича етакчи мутахассис сифатида ишлаган[3].

Шунингдек, у ҳинд-форс қўлёзмалари ва Бобурий ҳужжатлари устида ишлашни давом эттирган ва 1990-йилда 1527—1757-йиллардаги Батала Бобурий ҳужжатлари тўплами каби Британия кутубхонасидаги қўлёзмаларни каталоглаштирган. Бу вақт давомида у Бобурий тарихи, деканшунослик, урду ва форс адабиёти соҳаларида кўплаб докторлик тадқиқотчиларига раҳбарлик қилган.

Шакеб 1998-йилгача Миддлесех университетида урду ўқитувчиларини тайёрлаш бўйича директор бўлган.

Шунингдек, у Мавлано Азад Миллий урду университетида Хорун Хон Шервоний Декан тадқиқотлари марказини ташкил этишда муҳим рол ўйнаган ва марказнинг биринчи маслаҳат кенгаши аъзоси бўлган. У кашшоф ҳисобланган ва Декан тадқиқотларининг асосларини яратишга ёрдам берган.

Шакеб Ҳиндистон яримороли ва Форсдан келган турли шоирлар ҳақида ўрганган, китоблар ёзган. Бедил, Амир Хусрав, Иқбол, Мирзо Ғолиб ва Румий ҳақида конференсиялар ташкил қилган ва нутқ сўзлаган.

Вафоти

Шакеб 2021-йил 20-январда 87 ёшида Лондонда вафот этган. Унинг турмуш ўртоғи Фарҳат Аҳмад, икки қизи, бир ўғли ва тўққиз невараси бўлган[4].

Мукофотлари

  • Навоб Файзуллоҳ Хон мукофоти 2016-2017 тарих йўналиши бўйича Рампур Раза кутубхонасига берилган[5]
  • 2012-йилдан 2015-йилгача Ҳайдарободдаги Мавлоно Азад Миллий урду университетида ҲК Шервани Декан тадқиқотлари маркази маслаҳат қўмитаси аъзоси[6]
  • 1983-йилда Қироллик Осиё жамияти аъзоси[7]

Танланган нашрлар

  • Голконданинг Эрон билан алоқалари 1518—1687-йиллар: Дипломатия, ғоялар ва тижорат ғоялари[8] (Янги Деҳли: Примус Боокс, 2017)
  • Бобурий архивлари: Шоҳ Жаҳон (1628-1658) даврига оид ҳужжатларнинг тавсифий каталоги, 1-жилд. Дурбар қоғозлари ва турли хил камёб ҳужжатлар[9] (Андхра Прадеш: Давлат архиви, 1977)
  • Бобурий ҳужжатларининг Батала тўпламининг тавсифий каталоги, эрамизнинг 1527—1757-йиллари. (Бирлашган Қироллик: Британия кутубхонаси, 1990)[10]
  • Арcот ва Бародадан форсча ҳарфларнинг тавсифий каталоги[11] (Бирлашган Қироллик: Ҳиндистон Оффиcе Либрарй анд Реcордс, Британия кутубхонаси, 1982).
  • Ғолиб ва Зукко, (Янги Деҳли; Ғолиб академияси, 1974)[12]
  • Ғолиб Ҳайдарободда[13] (Ҳайдаробод, Адами Труст, 1969)

Манбалар

  1. ↑ „Суфи интеллеcтуал Зиа Шакеб wилл бе миссед ин Индиа анд аброад“ (2021-йил 26-январ).
  2. ↑ 2,0 2,1 „Зиа Шакеб ис но море; ҳе wас а реноwнед литтератеур, ҳисториан анд аутҳоритй он арт - НеwсДеал“. 2021-йил 20-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-сентябр.
  3. ↑ 3,0 3,1 „'Деccани рооц трулй сеcулар' | Ҳйдерабад Неwс - Тимес оф Индиа“. Тҳе Тимес оф Индиа.
  4. ↑ Аҳмед. „Зиауддин Шакеб обитуарй“. Тҳе Гуардиан (2021-йил 7-март).
  5. ↑ „Аннуал репорт“. www.индиаcултуре.ниc.ин (2018). Қаралди: 2021-йил 31-март.
  6. ↑ „cентре фор деccан студиэс - Маулана Азад Натионал Урду Университй“. юмпу.cом.
  7. ↑ „Лист оф Феллоwс“. Жоурнал оф тҳе Роял Асиатиc Соcиэтй. 117-жилд, № 2. Април 30, 1985. 1–38-бет. дои:10.1017/С0035869Х00139024.
  8. ↑ Даял, Субаҳ. „"Интродуcтион" то Релатионс оф Голконда wитҳ Иран, 1518 - 1687 бй М.З.А. Шакеб“. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)
  9. ↑ Мугҳал арчивес: а десcриптиве cаталогуэ оф тҳе доcуменц пертаининг то тҳе реигн оф Шаҳ Жаҳан, 1628-1658. Стате Арчивес, Говт. оф Андҳра Прадеш, Фебруарй 9, 1977. 
  10. ↑ А десcриптиве cаталогуэ оф тҳе Батала cоллеcтион оф Мугҳал доcуменц, 1527-1757 АД. Бритиш Либрарй, Фебруарй 10, 1990. 
  11. ↑ „Нотес: А десcриптиве cаталогуэ оф Персиан леттерс фром Арcот анд Барода“. либрарй.соас.аc.ук. 2022-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-сентябр.
  12. ↑ „Гҳалиб Аур Зука бй Зияуддин Аҳмад Шакеб“. Рекҳта.
  13. ↑ „Гҳалиб Аур Ҳйдерабад“ (1969-йил 9-феврал). 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi