Ziyosfera

Muhammad at-Tanasiy

Муҳаммад ат-Танасий (арабча: محمد التنسي‎‎; тахминан ХВ аср бошларида туғилган — 1494-йилда вафот этган), одатда ал-Ҳафид ат-Танасий номи билан машҳур, йирик Мағриблик ҳуқуқшунос, тарихчи, шоир ва адиб эди. Эҳтимол, Тенесда туғилган бўлиши мумкин, у умрининг катта қисмини Тилимсанда ўтказган ва у ерда шаҳар олимларининг энг нуфузлиларидан бирига айланган. У асосан Тилимсаннинг Зайёнийлар сулоласи ва унинг ҳукмдорлари ҳақидаги муҳим манба бўлган тарихий асари — Назм ал-Дурр ва ал-‘Иқён билан танилган.

Муҳаммад ат-Танасий
Таваллуди
катта эҳтимол билан Тенес шаҳрида, ҳозирги кундаги Жазоир
Вафоти феврал/март 1494-йил (ҳижрий 899-йил)

Арабча исм

Шахсий
(Исм)		 Муҳаммад
محمد
Отасининг исми
(Насаб)		 Ибн Абдуллаҳ ибн Абдулжалил
ابن عبد االله بن عبد الجليل
Топонимик
(Нисба)		 ат-Танасий ат-Тилимсаний
التنسي التلمساني

Ҳаёти

Тўлиқ исми Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Абдулжалил ат-Танасий бўлиб, одатда ал-Ҳафид ат-Танасий номи билан танилган[1]. Унинг дастлабки ҳаёти ҳақида маълумотлар оз, туғилган санаси ҳам аниқ эмас. Одатда у ўзининг ат-Танасий нисбаси сабабли Тенесдан (ҳозирги Жазоир ҳудудида) бўлган, деб ҳисобланилади. Бироқ у ҳаётининг катта қисмини, эҳтимол кўп қисмини Тилимсанда ўтказган, шу боис унга топонимик нисба сифатида ат-Тилимсаний ҳам қўлланган[2].

Ал-Маққари уни „Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Абдулжалил ат-Танасий, сўнгра ат-Тилимсаний“ деб тилга олади ва бошқа жойда уни Тилимсан фуқороси сифатида таърифлайди, бу эса унинг аслида бу шаҳардан бўлмаганини, кейинчалик шу ерга кўчиб келиб яшаганини кўрсатади. Ибн Ҳажар ал-Асқалонийнинг Фатҳ ал-Барий асарининг 8-жилди охирида ўз қўли билан кўчирилган қўлёзмада у „Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Абдулжалил ал-Амавий, сўнгра ат-Танасий“ деб таърифланган. Бу эса унинг Умавийлар сулоласига мансублигини англатади[3].

Асарлари

  • Ат-Тироз фи шарҳ дабт ал-Харраз — ал-Харразнинг Қур’он имлосига оид рисоласига шарҳ[4].
  • Назм ад-дурар вал-иқён фи баян шараф Бани Зайян — Тилимсан Зайёнийлари ҳақида ёзилган солнома
  • Раҳ ал-арваҳ фима қалаҳу Абу Ҳамму ва-ма қила фиҳи мин ал-амдаҳ — Абу Ҳамму ИИ шахси атрофида тузилган адабий мажмуа (йўқолган)
  • Жавоб мутаввал фи мас’алат Яҳуд Туват — Туват яҳудийлари ҳақидаги фиқҳий фатво
  • Фаҳраса

Манбалар

  1. ↑ Боуанини 2008, с. 33.
  2. ↑ Боуанини 2008, с. 34.
  3. ↑ Боуанини 2008, с. 35.
  4. ↑ Чебиоу 2020, с. 48. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi