Muhammad ibn Yusuf al-Kindiy sahifasining manbasini koʻrish

{{For|bu ismli boshqa shaxslar|Muhammad ibn Yusuf (aniq ma’no)}}
{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi| 
| name           = Muhammad ibn Yusuf al-Kindiy
| creed          = [[Hanafiylik|Hanafiya]]

| era            = [[Abbosiylar|O‘rta Abbosiylar davri]]

| children       = Umar
| religion       = [[Islom]]
| father         = Yusuf al-Kindiy

| birth_date     = 897-yil 18-yanvar
| birth_place    = Misr
| death_date     = 961-yil 16-oktabr
| death_place    = [[Fustot]]
| resting_place  = Misr
| known_for      = Arab tarixchisi va ulamosi
| notable_works  = {{Plainlist|
*«Tasmiyat Vulat Misr» (Misr hukmdorlarining sanog‘i)
*«Al-Qudot» (Qozilar)}}
}}
'''Abu Umar Muhammad ibn Yusuf al-Kindiy''' ({{Lang-ar|أبو عمر محمد بن يوسف الكندي}}) (897-yil 18-yanvar – 961-yil 16-oktabr) mashhur [[Arablar|arab]] tarixchisi, nasabshunos va hadis olimi boʻlgan. U oʻz davrining eng mashhur muhaddisi, imom [[Nasaiy|an-Nasoiy]] qoʻlida tahsil olgan<ref name="ahmad">{{cite book |last1=المقريزي |first1=أحمد بن علي |title=تاريخ المقريزي الكبير المسمى (المقفى الكبير) |date=2009 |publisher=دار الكتب العلمية |location=بيروت، لبنان |page=497}}</ref>.

== Hayoti ==
[[Banu Kinda]] qabilasidan boʻlgan al-Kindiy [[Misr]]da [[Tujib]] urugʻidan boʻlgan oilada tugʻilgan. Uning hayoti haqida koʻp tafsilotlar maʼlum emas, biroq u [[Ali ibn al-Hasan ibn Qudayd]] va [[Nasaiy|Abu Abdurahmon an-Nasoiy]]dan [[Qurʼon]] va [[Hadis|hadis]] ilmini olgani, keyinchalik esa oʻzi ham hadis roviyiga aylangani rivoyat qilinadi. [[Faqih|Fuqaho]] sifatida u [[Hanafiylik|hanafiya]] fiqh maktabiga mansub edi. U 961-yilda Fustotda vafot etgan va uning ilmiy merosini oʻgʻli Umar davom ettirgan{{Sfn|Gordon|2006|p=440}}{{Sfn|Rosenthal|1986|p=121}}{{Sfn|Guest|1912|pp=5-7}}.

Al-Kindiy asosan bizgacha yetib kelgan ikki asari – „''Tasmiyat Vulat Misr''“ („Misr hukmdorlarining sanogʻi“) va „''Al-Qudot''“ („Qozilar“) bilan mashhur boʻlib, ular ilk [[Islom]] davrida Misr viloyati tarixi hamda uning siyosiy va huquqiy institutlariga oid muhim manba hisoblanadi. „''Hukmdorlar''“ asari xalifalar tomonidan tayinlangan Misr voliylari va ularning davridagi muhim voqealarni bayon qilib, 641-yildagi islomiy fathdan tortib, 946-yilda [[Muhammad ibn Tugʻj al-Ixshid|Muhammad ibn Tugʻj al-Ichshid]] vafotigacha boʻlgan davrni qamrab oladi; nomaʼlum muallif tomonidan yozilgan qoʻshimcha qism esa hikoyani 969-yilda [[Fotimiylar xalifaligi|Fotimiylar]]ning kelishigacha davom ettiradi. „''Qozilar''“ asari esa Misr [[Qozi|qozilari]]ning 661-yildan 861-yilgacha boʻlgan ketma-ketligi haqida boʻlib, keyingi ikki davomiy qoʻshimcha uni XI asr oʻrtalarigacha yetkazadi. Har ikkala asar viloyat [[Tarixshunoslik|tarixshunosligi]]ning dastlabki namunalaridan boʻlib, keyingi mualliflar tomonidan keng qoʻllangan{{Sfn|Gordon|2006|p=440}}{{Sfn|Rosenthal|1986|p=121}}{{Sfn|Guest|1912|pp=10-13}}.

Bu ikki asar nusxasi [[Britaniya muzeyi]]da saqlanayotgan qoʻlyozma orali hozirga qadar yetib kelgan. Tahrir qilingan nashri 1912-yilda Rhuvon Guest tomonidan ''Misr voliylari va qozilari'' nomi bilan chop etilgan{{Sfn|Gordon|2006|p=440}}{{Sfn|Rosenthal|1986|p=121}}.

== Asarlari roʻyxati ==
* „Gʻarbiy lashkar boʻlinmalari“ (''Al-Jund al-Gʻarbiy'' yoki ''al-Ajnād al-Gʻarabāʾ'')
* „Xandaq va tarovih kitobi“ (''Kitāb al-Xandaq va-al-Tarāvīḥ'') – ehtimol 684-yilda [[Abdurahmon ibn Utba al-Fihriy|Abdurahmon ibn Jahdam al-Fihriy]] tomonidan [[Fustot]]ni [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] va [[Abdulloh ibn az-Zubayr|Zubayriylar]] oʻrtasidagi nizo chogʻida himoya qilish uchun qazdirilgan xandaq haqida boʻlishi mumkin
* „Joylar“ (''Al-Xitas'') – Fustotdagi turli joylar bayoni
* „Bayroq ahli buyuk masjidining tarixi“ (''Akhbār Masjid Ahl ar-Royah al-Aʼzam'') – Fustotdagi [[Amir masjidi|Amr ibn Os masjidi]] haqida
* „As-Sari ibn al-Hakam hayoti“ yoki „Marvon ibn al-Jaʼd hayoti“ (''Sīrat as-Sarī ibn al-Ḥakam'' / ''Marvān ibn al-Jaʿd'') – IX asr misrlik voliy [[As-Sariy ibn al-Hakam|as-Sari ibn al-Hakam]] yoki soʻnggi Umaviy xalifasi [[Marvon II|Marvon ibn Muhammad al-Jaʼdiy]] biografiyasi haqida
* „Mavlolar kitobi“ (''Kitāb al-Mavoliy'') – Misrdagi muhim ''[[Mavlo|mavlo]]''lar haqida
* „Misr hukmdorlarining sanogʻi“ yoki „Misr hukmdorlari“ (''Tasmiyat Vulat Misr'' yoki ''Umaro Misr'')
* „Qozilar“ (''Al-Qudot''){{Sfn|Rosenthal|1986|p=121}}{{Sfn|Guest|1912|pp=8-13}}.

Yana bir saqlanib qolgan „Misr fazilatlari“ (''Fazoʼil Misr'') asarini baʼzan al-Kindiy yozgan degan taxminlar mavjud, ammo aslida uni uning oʻgʻli Umar yozgan, deb hisoblanadi{{Sfn|Guest|1912|p=14}}.

== Yana qarang ==
* [[Islom tarixchilari ro‘yxati]]

== Manbalar ==
{{Manbalar|colwidth=30em}}

== Adabiyotlar ==
* {{Ensiklopediya manbasi| title=Kindi, Al- | encyclopedia=Medieval Islamic Civilization, An Encyclopedia: Volume 1, A - K, Index | last=Gordon | first=Matthew S. | editor-first = Josef W. | editor-last = Meri | year=2006 | publisher=Routledge | location=New York and Great Britain |isbn=978-0-415-96690-0 | pages = 440–441  | url = https://books.google.com/books?id=c1ZsBgAAQBAJ }}
* {{Kitob manbasi| contributor-first=Rhuvon | contributor-last=Guest | contribution = Introduction | title=The Governors and Judges of Egypt | editor-first=Rhuvon | editor-last=Guest | last=Al-Kindi | first=Muhammad ibn Yusuf | year=1912 | publisher=E. J. Brill | location=Leydon and London | url = https://books.google.com/books?id=OXahnQEACAAJ }}
* Tillier, Mathieu (2012). „Kirish“. ''Histoire des cadis égyptiens''. Al-Kindi asari. Fransuz tiliga tarjima: Mathieu Tillier. Qohira: Institut français d’archéologie orientale.
* {{Islom ensiklopediyasi, ikkinchi nashri|volume=5|title=Al-Kindi, Abu 'Umar Muhammad|pages=121–122|first=F.|last=Rosenthal|authorlink=Franz Rosenthal|doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_4379 }}

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:897-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:961-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:X asr arablari]]
[[Turkum:X asr misrlik tarixchilar]]
[[Turkum:Arab tarixchilari]]
[[Turkum:Islom tarixi bo‘yicha misrlik tarixchilar]]
[[Turkum:Nasabshunoslar]]
[[Turkum:Kinda]]