Ziyosfera

Muhammadjon Hindistoniy

Муҳаммаджон Ҳиндистоний (1892-йилда Тожикистоннинг Чорбоғ шаҳрида туғилган[1]) Совет Иттифоқи даврида Ўзбекистондаги ислом дини ўқитувчиси бўлган. Ҳиндистоний Абдували қори Мирзаевнинг устози бўлиб, Тоҳир Йўлдош ва Жума Намангонийларга сабоқ берган. Йўлдош ва Намангоний Ўзбекистон исломий ҳаракатининг етакчиларига айланишган[2]. Тожикистон Ислом Уйғониш партияси етакчилари бўлган Сайид Абдулла Нурий ва Муҳаммад Шариф Ҳимматзода ҳам Ҳиндистонийнинг шогирдларидан бўлган. Ҳиндистоний советлар томонидан ҳибсга олинган ва қамоқда вафот этган[3].

Биографияси

1970-йилларнинг бошларида Ҳиндистоний Душанбеда яширин мадрасага асос солган. Ушбу яширин мадрасанинг очилишига "Мусулмон биродарлар" асосчиси Ҳасан ал-Банна мафкураси, шунингдек, Ҳиндистондаги Деобанди Ислом ҳаракати таъсир кўрсатган (ДеобандиТолибон ҳаракати учун ҳам мафкуравий таъсир кўрсатган)[4].

Ҳиндистоний ўзининг айрим шогирдларини ваҳобий деб ҳисоблаган, яъни у Қур’оннинг ноанъанавий тафсирларини киритган ҳар бир киши учун ушбу атамани қўллаган[5][6]. Ҳиндистоний Зиёуддин Бобохонни анъанавий ҳанафий талқинларидан фарқли фатволар бергани учун ваҳобий деб қоралаган, бунга жавобан эса Бобохон Ҳиндистонийни Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси уламолар кенгашидан чиқариб юборади[7]. Айрим олимлар Фарғона водийси ва Тожикистондаги ҳанафийлик анъаналаридан узоқлашган уламолардан шу маънода ваҳобийликда фойдаланганлар. Ана шундай талабалардан бири, Ўзбекистоннинг Қўқон шаҳридан бўлган Раҳматулла Аллома 1981-йилда автоҳалокатда вафот этади. Аллома ва Абдували қори Фарғона водийсидаги ҳанафий уламолари томонидан ваҳобийлик отаси ҳисобланган Ҳакимжон қори Марғилонийдан олти ой, ундан олдин эса бир ярим йил давомида Ҳиндистоний қўлида таҳсил олишган[5].

Манбалар

  1. ↑ Эпкенҳанс, Тим. 2016. Тҳе Оригинс оф тҳе Cивил Wар ин Тажикистан: Натионалисм, Исламисм, анд Виолент Cонфлиcт ин Пост-Совиэт Спаcе. Ланҳам: Лехингтон Боокс. Паге 187.
  2. ↑ Стуарт Ҳорсман (2005). "Тҳемес ин Оффиcиал Дисcоурсес он Террорисм ин Cентрал Асиа". Тҳирд Wорлд Қуартерлй 26 (1): 199–213. дои:10.1080/0143659042000322982. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_тҳирд-wорлд-қуартерлй_2005_26_1/паге/199. 
  3. ↑ Wалкер, Эдwард W. (2003). "Ислам, Исламисм анд Политиcал Ордер ин Cентрал Асиа". Жоурнал оф Интернатионал Аффаирс 56 (2): 21–41. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-интернатионал-аффаирс_спринг-2003_56_2/паге/21. 
  4. ↑ Wалкер, Эдwард W. (2003). "Ислам, Исламисм анд Политиcал Ордер ин Cентрал Асиа". Жоурнал оф Интернатионал Аффаирс 56 (2): 21–41. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-интернатионал-аффаирс_спринг-2003_56_2/паге/21. Wалкер, Эдwард W. (2003). „Ислам, Исламисм анд Политиcал Ордер ин Cентрал Асиа“. Жоурнал оф Интернатионал Аффаирс. 56 (2): 21–41. ЖСТОР 24357715.
  5. ↑ 5,0 5,1 Дудолгнон „Муҳаммаджан Ҳиндустани“, . Ислам ин Политиcс ин Руссиа. Роутледге, 5 Новембер 2013. ИСБН 978-1-136-88878-6. 
  6. ↑ Кҳалид, Адеэб „Тҳе Политиcс оф Антитеррорисм“, . Ислам афтер Cоммунисм: Религион анд Политиcс ин Cентрал Асиа. Университй оф Cалифорниа Пресс, 2014 — 168–191-бет. ИСБН 9780520282155. 
  7. ↑ Олcотт, Мартҳа Брилл „4. Религиоус Леадерс оф тҳе Совиэт Эра“, . Ин тҳе Wҳирлwинд оф Жиҳад. Броокингс Институтион Пресс, 12 Жулй 2012. ИСБН 978-0-87003-301-8.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi