Muhammas sahifasining manbasini koʻrish

{{Maʼnolari|Muxammas (maʼnolari)}}
'''Muxammas''' (arab. مخمس — beshlik) — sharq [[sheʼriyat]]idagi sheʼriy shakllardan, qofiyalanish [[tartib]]iga koʻra tuzilgan [[sheʼr]]. M.ning har bir [[band]]i 5 misradan iborat boʻlib, a—a—a—a—a, b—b—b—b—a, v—v—v—v—a, baʼzan esa a—a—a—a—a, b—b—b—a—a tarzida qofiyalanadi. Bandlarning oxirida shoirtaxallusi keltiriladi. M. 1bandining 5misrasida [[qofiya]] sifatida qoʻllangan soʻz shu misra boʻylab 2—3-marta takrorlanadigan namunalari ham uchraydi (mas, Dilkash, [[Komil Xorazmiy]], [[Feruz]], [[Muazzamxon Mirsaid qizi|Muazzamxon]] va boshqa [[ijod]]ida). M.ning 2 turi bor: tabʼi xud (mustaqil) va [[tazmin]] (taxmis). Birinchisida barcha beshlik miyeralar bir muallifniki, ikkinchisi (taxmis)da ijodkor bironta ustoz, zamondosh shoir yoxud oʻz [[gʻazal]]lari [[bayt]]larining har birini beshlik bandlarga aylantiradi. Ikki shoir misralari payvandidan iborat sheʼr paydo qilinadi. Gʻazalning har bir bayti oldidan oʻzining uch misrasini qoʻshadi. M. shoir uchun fikr-kechinmalarini chuqurroq ifodalash, bo-shqa shoirlar bilan musobaqalashish, kuch sinash, bahslashuv vositasi boʻlgan.

M.ning oʻzbek sheʼriyatidagi ilk namunalari [[Hofiz Xorazmiy]] va [[Gadoiy]] [[devon]]larida uchraydi. [[Alisher Navoiy|Navoiy]] davrida uning tazmin namunalari yaratilgan. M. navislik, ayniqsa 17-asrdan boshlab tez rivojlangan. [[Boborahim Mashrab|Mashrab]], Vafoiy, [[Uvaysiy]], [[Nodira]], [[Mahzuna]], [[Munis Xorazmiy|Munis]], [[Furqat]], [[Xiromiy]], [[Muqimiy]] va boshqa shoirlar mumtoz M.lar yaratganlar. M. 20-asr sheʼriyatida ham anʼana sifatida davom etdi. Mas, [[Sobir Abdulla]], [[Charxiy|Char-xiy]] kabi shoirlar boshqa shoirlarning gʻazallariga M.lar bogʻlaganlar.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{literature-stub}}
[[Turkum:Sheʼriyat]]