Муҳтерем Нур (Айсел Муҳтерем Кıса; 1932-йил 31-декабр – 2020-йил 20-март) – турк кино актрисаси ва поп мусиқа хонандаси.

Муҳтерем Нур
Таваллуди
Айсел Муҳтерем Кıса

31-декабр 1932-йил
Вафоти 20-март 2020-йил(2020-03-20)
(87 ёшда)
Истанбул, Туркия
Фуқаролиги Туркия
Касби актриса, хонанда
Фаолият йиллари 1951–2019-йиллар
Турмуш ўртоғи Иşıн Каан (1961–1963)
Мüслüм Гüрсес (1986–2013)
Мукофотлари
  • 1972 4тҳ Голден Болл Филм Фестивал Бест Суппортинг Аcтресс Аwард
  • 1998 17тҳ Интернатионал Истанбул Филм Фестивал Ҳонор Аwард
  • 2003 40тҳ Голден Оранге Филм Фестивал Лифе Ачиэвемент Аwард
  • 2008 3рд Силк Роад Филм Фестивал Ҳонор Аwард

Ҳаёти

У Айсел Кıса исми билан 1932-йил 31-декабрда , Югославия Қироллиги Вардар Бановина шаҳри Битола (туркча: Манастıр) шаҳарчасида туғилган[1]. Айсел туғилганда 16 ёшли онасидан айрилган ва отаси ҳақида ҳеч нарса билмаган. У „она“ деб атаган холаси томонидан тарбияланган. Югославия режимининг ассимиляция гуруҳи қоидалари сабаб, унинг исми „Олга“ деб ўзгартирилган. Югославиядаги барча этник турклар ва бошқа мусулмонлар насроний исмларини қабул қилишга ва барча мусулмон урф-одатларидан воз кечишга мажбур бўлишган[2].

У гўдаклигида оила аъзолари билан Туркияга кўчиб келади ва Туркиянинг шимоли-ғарбий қисмидаги Текирдаğга жойлашади. Кейинчалик, молиявий муаммолар туфайли оила 1942-йилда Эйüп туманидаги кичик бир уйда яшаш учун Истанбулга кўчиб ўтади.

Туркия ҳукумати томонидан чиқарилган янги шахсий гувоҳномада унинг исми Айсел Муҳтерем Кıса бўлиб қайд этилади. У болалигини Эйüп шаҳрида ўтказган, у ерда бошланғич мактабда ўқиган. Мактабни тугатгач, у фабрикада ишлай бошлайди. Кейин у тасодифан таниқли аёл хонанда ва ўша даврнинг энг йирик кино ишлаб чиқарувчи компания – Ҳалк Филмнинг ҳамкори Сузан Якар Руткай билан танишиб қолади. У Муҳтерем Нурнинг кинога қадам қўйишига ёрдам беради[2].

1961-йилда Муҳтерем Нур журналист ва актёр Ишин Каанга (1937–1992) турмушга чиқди. Бироқ улар 1963-йилда ажрашди. У кино режиссёрлари Мемдуҳ Ун ва Умит Утку, актёрлар Йилмаз Дуру, актёрлар Cиҳат Аşкин ва Эфкан Эфекан каби машҳурлар билан учрашган[2].

Кıса 1982-йилда ўша даврдаги истеъдодли халқ қўшиқчиси Муслум Гурсес (1953–2013) билан Малатядаги гастрол сафари чоғида танишиб қолади ва у билан бирга саҳнага чиқади. Биринчи кечада улар жанжаллашиб қолишади. Бу иккаласи ўртасидаги абадий чуқур севгининг бошланишига сабаб бўлди. Эр-хотин 1986-йил 5-майда тўрт йил бирга яшаганидан сўнг, якка тартибда турмуш қуришди. Унинг турмуш ўртоғи 2012-йил ноябр ойида юрак коронар артерияни айланиб ўтиш жарроҳлигидан сўнг, 2013-йил 3-мартда вафот этди[2][3].

Муҳтерем Нур 2020-йил 20-март куни İстине давлат касалхонасида вафот этди[4].

Фаолияти

Муҳтерем Нур биринчи марта 1951-йилда суратга олинган Юлдузлар ревüсü филмида фон актрисаси сифатида дебют қилган. У фабрикада олганидан беш баравар кўп пул ишлаб, қўшимча сифатида филмларга суратга тушишни давом эттирди. У 1958-йилда кўзи ожиз қизни тасвирлаган Уч Аркадаş филмида бош ролни ўйнагунга қадар йигирмадан ортиқ филмларда иккинчи даражали актриса сифатида рол ижро этган. Режиссёр Мемдуҳ Üн томонидан суратга олинган ва муваффақиятли бўлган филмда у Фикрет Ҳакан (1934-йилда туғилган) билан бош ролни ижро этди. Гўдак каби чеҳраси ва содда актёрлик маҳорати туфайли, у тезда кино мухлислари қалбидан жой олди ва зинапоялардан жуда тез кўтарилди[2].

Муҳтерем Нур қисқа вақт ичида бош ролдаги актриса даражасига кўтарилиб, кўплаб филмларда рол ўйнаган бўлса-да, 1965-1967-йиллар оралиғида кино даврнинг ўзгариши сабабли, кинода давом этишда қийинчиликларга дуч келди. 1965-йилда у рақсга тушишни бошлади ва 1967-йилдан бошлаб, паст баҳоли мусиқа залларида хонанда сифатида саҳнага чиқди. У 1967-йилда тўланмаган тўловлар учун ўн кунга қамалди. Актриса бир марта, 1972-йилда шу қадар камбағал бўлганини, ҳатто симит ҳам сотиб ололмаганини тан олди[2].

Муҳтерем Нур кинога қайтади ва 2002-йилгача филмларда кам рол ижро этади. Актриса турк киносининг биринчи ҳақиқий юлдузи саналади. У буржуазия аёли ролидан четга чиқиб, эътибордан четда қолган ва камситилган аёлни тасвирлаган. У ҳар бир роли билан томошабинларни йиғлата оладиган даражада кучли актёрлик маҳоратига эга бўлган. Гарчи, ҳужжатларда тасдиқланмаган бўлса ҳам, актриса 1950 ва 1960-йилларда суратга олинган филмларининг юқори даражада кассабоплиги туфайли, турк киносининг энг муҳим аёл образларидан бирига айланди[2].

Ижодиёти

Телевизион сериаллар

  • Юва (1990)
  • Докузунcу Ҳариcие Коğуşу (1985)
  • Денизин Канı (1978)

Телевизион филмлар

  • Бир Акıллı Бир Дели (2002)
  • Куşлу Çорап (1988)

Кинофилмлар

  • Эсрарлı Гöзлер (2008)
  • Кüскüнüм (1986)
  • İкизлер (1985)
  • Сев Етер (1984)
  • Сон Акıн (1982)
  • Зейтин Гöзлüм (1980)
  • Айяş (1974)
  • Эски Куртлар (1974)
  • Баcıм (1974)
  • Кадерим (1973)
  • Şэҳвет Курбанı (1972)
  • Геcеконду Рüзгарı (1972)
  • Кара Гüн (1971)
  • Öксüз Гüлназ (1970)
  • Севенлер Öлмез (1970)
  • Бабаларıн Гüнаҳı (1970)
  • Янıк Кезбан (1970)
  • Даğлар Кıзı Рейҳан (1969)
  • Канлı Гелинлик (1969)
  • Йиğит Анадолу'дан Çıкар (1969)
  • Şэн Ола Дüğüн Şэн Ола (1969)
  • İки Гüнаҳсıз Кıз (1969)
  • Ана Мезарı (1969)
  • Йıлıн Кадıнı Деğил (1969)
  • Бана Дерлер Фосфорлу (1969)
  • Эşкия Канı (Ҳакимо) (1968)
  • Кара Гöзлüм Эфкарланма (1968)
  • Кабадайı (1968)
  • Урфа İстанбул (1968)
  • Канунсуз Топрак (1967)
  • Али'йи Гöрдüм Али'йи (1967)
  • Эcелин Гелди Яврум (1967)
  • Эркек Адам Сöзüнде Дурур (1967)
  • Немли Дудаклар (1967)
  • Севда (1967)
  • Коcадаğлı (1967)
  • Гариплер Сокаğı (1967)
  • Залимлер (1966)
  • İçимдеки Алев (1966)
  • Йиğит Яралı Олур (1966)
  • Вейсел Карани (1965)
  • Яралı Картал (1965)
  • Экмек Кавгасı (1965)
  • Şэкер Ҳафие (1965)
  • Ҳазрети Эйüб'üн Сабрı (1965)
  • Даğ Çиçэğи (1965)
  • Çапкıнлар Кралı (1965)
  • Эркеклер Аğламаз (1964)
  • Фабриканıн Гüлü (1964)
  • Коçэро (1964)
  • Исдıрап Çоcукларı (1964)
  • Пайлаşıлмаян Севгили (1964)
  • Ҳаят Кавгасı (1964)
  • Йüз Карасı (1964)
  • Маняклар Кöşкü (1964)
  • Калдıрıмлар Üстüнде (1964)
  • Нем Алаcак Фелек Беним (1964)
  • Алтıн Келепçэ (1964)
  • Анне / Çок Гöрдü Фелек (1964)
  • Баба Ҳасрети (1964)
  • Гüзел Кадıнлар Çэтеси + 1964
  • Гüнаҳ Бенде ми (1964)
  • Сон Карар (1964)
  • Бени Осман Öлдüрдü (1963)
  • Çапраз Деликанлı (1963)
  • Кезбан (1963)
  • Али Дерлер Адıма (1963)
  • Яралı Cейлан (1963)
  • Бир Öпücüк Вер Бана (1963)
  • Cан Пазарı (1963)
  • Öлüме Çэйрек Вар (1963)
  • Ниşан Йüзüğü (1963)
  • Кıзлар Бüйüдü (1963)
  • Айşэcик Факир Пренсес (1963)
  • Ёлcу (1963)
  • Çифте Кумрулар (1962)
  • Аğлама Севгилим (1962)
  • Аşк Беклиёр (1962)
  • Белки Бир Сабаҳ Гелеcексин (1962)
  • Беş Кардеşтилер (1962)
  • Дердимден Анлаян Ёк (1962)
  • Çиğдем (1962)
  • Генç Осман (1962)
  • Гурбет Ёлcуларı (1962)
  • Метеликсиз Аşıклар (1962)
  • Кадер Ёлларıмıзı Айıрıёр (1962)
  • Кайıп Кıз Айла (1962)
  • Келле Колтукта (1962)
  • Кöйüн Гüзели (1962)
  • Маğрур Кадıн (1962)
  • İки Етиме (1961)
  • Явру Куş (1961)
  • Битмеен Мücаделе (1961)
  • Биз İнсан Деğил мийиз (1961)
  • Çıлгıн Аşк (1961)
  • Дербедер / Кıрıк Аşк (1961)
  • Гöнлüм Яралı (1961)
  • İнлеен Даğлар (1961)
  • Кадıн Асла Унутмаз (1961)
  • Яман Газетеcи (1961)
  • Öлüм Филм Çэкиёр (1961)
  • Сабıртаşı (1961)
  • Сени Бенден Аламазлар (1961)
  • Еди Гüнлüк Аşк (1961)
  • Унутамадığıм Кадıн (1961)
  • Кüлкедиси (1961)
  • Ҳанcı (1961)
  • Еşил Курбаğалар (1960)
  • Айşэcик (1960)
  • Айşэм Кıналı Гелин (1960)
  • Cан Мустафа (1960)
  • Маҳалленин Севгилиси (1960)
  • Мерем (1960)
  • Şэйтан Кıз (1960)
  • Талиҳсиз Явру (1960)
  • Як Бир Сигара (1960)
  • Атеşтен Дамла (1960)
  • Бен Бир Гüнаҳсıзıм (1959)
  • Бен Каҳпе Деğилим (1959)
  • Кадерим Бöйле İмиş (1959)
  • Сон Ёлcу (1959)
  • Üç Кıзıн Ҳикаеси (1959)
  • Аşк Рüясı (1959)
  • Аşкıн Аcıларı (1959)
  • Аşкıн Гöзяşларı / Şофöр Öмер (1959)
  • Аşıк Гарип / Кöй Гüзели (1958)
  • Айşэ'нин Çилеси (1958)
  • Çобан Кıзı (1958)
  • Фунда (1958)
  • Аcı Севда (1958)
  • Üç Аркадаş (1958)
  • Гелин Айşэм (1957)
  • Cейлан Эмине (1957)
  • Зейнебин Аşкı / Гüллü Фатма (1957)
  • Ҳам Мейва (1957)
  • Явруларıмıн Катили (1957)
  • Етим Öмер (1957)
  • Аннемин Гöзяşларı (1957)
  • Кöй Cанаварı (1956)
  • Пиç / Каҳпе Дüня (1956)
  • Сазлı Дамıн Каҳпеси (1956)
  • Етимлер Аҳı (1956)
  • Бıракıн Яşаялıм (1956)
  • Зейнеп'ıн İнтикамı (1956)
  • Кайболан Генçлик (1955)
  • Ҳаятıмı Маҳведен Кадıн (1955)
  • Издıрап Şаркıсı (1955)
  • Караcаоğлан (1955)
  • Гüнаҳкар Баба (1955)
  • Кара Севда (1955)
  • Етим Яврулар (1955)
  • Cанлı Карагöз / Миҳрибан Султан (1954)
  • Насреддин Ҳоcа (1954)
  • Öлüме Гиден Ёл (1954)
  • Сон Şаркı (1954)
  • Бу Насıл Аşк (1953)
  • Cинcи Ҳоcа (1953)
  • Кара Давут (1953)
  • Кезбан (1953)
  • Сарı Зейбек (1953)
  • Боş Беşик (1952)
  • İстанбул Ҳавасı / Арşак Сулукуле'де (1952)
  • Сабаҳсıз Геcелер (1952)
  • Сöз Мüдафаанıндıр (1952)
  • Йıлдıзлар Ревüсü (1952)
  • Коре'де Тüрк Каҳраманларı (1951)
  • Бени Маҳветтилер (1951)

Соурcе:[1]

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Муҳтерем Нур“ (Туркиш). Синема Тüрк. 2012-йил 23-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-март.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 „Муҳтерем Нур“ (Туркиш). Биёграфи. Қаралди: 2013-йил 5-март.
  3. ↑ „Мüслüм Гüрсес Бир Яşам Öйкüсü“ (Туркиш) (2013-йил 4-март). Қаралди: 2013-йил 4-март.
  4. ↑ „Сон дакика ҳабери: Муҳтерем Нур ҳаятıнı кайбетти“ (2020-йил 20-март). Қаралди: 2020-йил 20-март.

Ҳаволалар