Mujaddid
| Ислом ҳақидаги тушунчаларнинг бир қисми |
| Усул ал-Фиқҳ |
|---|
| Фиқҳ |
| Аҳком |
| Юридик лавозимлар ва унвонлар |
|
Мужаддид (араб. مجدد) – ислом динига оид атама бўлиб, динга “янгиланиш” (таждид) олиб келувчи кишини англатади [3][4]. Ислом та’лимотига кўра, ҳар ҳижрий асрнинг бошида исломни қайта тиклаш, уни ёт унсурлардан тозалаш ва унинг соф ақидасини тиклаш вазифасига киришган шахс мужаддид дейилади. Ҳозирги замонда мужаддид деганда замонанинг энг буюк мусулмони тушунилади [5] .
“Мужаддид” тушунчаси Абу Довуд Абу Ҳурайра (р.а.)дан ривоят қилган ҳадисда учрайди [6] :
“Аллоҳ таоло ҳар юз йилнинг бошида сизларнинг динингизни янгилаб берадиган бир мужаддид (динни янгиловчи) юборади”
— (Сунани Абу Довуд, 37-китоб: Китоб ал-Малоҳим, 4278-ҳадис) [7]
Мужаддид сўзи борасида муҳаддислар орасида ихтилоф мавжуд. Заҳабий ва Ибн Ҳажар ал-Асқалоний каби олимлар мужаддид атамасини кўплик ма’носида ҳам англаш мумкин, деб талқин қилганлар ва шу тариқа бир гуруҳ одамларни назарда тутганлар [8][9].
Мужаддидлар қаторига таниқли олимлар, тақводор ҳукмдорлар ва ҳарбий саркардалар кириши мумкин [4] .
Аҳли суннага кўра мужаддидлар рўйхати
Биринчи аср (нубувват давридан кейин, 718-йил 3-август)
- Умар ибн Абдулазиз (682-720)[15][16]
Иккинчи аср (815-йил 10-август)
Учинчи аср (912-йил 17-август)
Тўртинчи аср (1009-йил 24-август)
Бешинчи аср (1106-йил 1-сентябр)
- Ибн Ҳазм (994-1064)[23]
- Абу Ҳомид ал-Ғаззолий (1058-1111)[16][17][19][24][25][26][27]
- Абдулқодир Жилоний (1078-1166)[28][29]
Олтинчи аср (1203-йил 9-сентябр)
- Салоҳиддин Айюбий (1137-1193)[12]
- Ибн Қудома (1147-1223)[30]
- Муҳаммад бин Бахтиёр Халжий (1148-1206)[31][32]
- Фахриддин ар-Розий (1149-1210)[33]
Еттинчи аср (1300-йил 5-сентябр)
Сакизинчи аср (1397-йил 23-сентябр)
- Сирожиддин ал-Булқиний (1324-1403)[35]
- Амир Темур (1336-1405)[36]
- Ибн Ҳажар ал-Асқалоний (1372-1448)[37]
Тўққизинчи аср (1494-йил 1-октябр)
Ўнинчи аср (1591-йил 19-октябр)
Ўн биринчи аср (1688-йил 26-октябр)
- Хайриддин ар-Рамлий (1585-1671)[15]
- Маҳйиддин Аврангзеб Оламгир (1618-1707)[42]
- Абдуллоҳ ибн Алавий ал-Ҳаддод (1634-1720)[43]
Ўн иккинчи аср (1785-йил 4-ноябр)
- Шоҳ Валиюллоҳ Деҳлавий (1703-1762)[42]
- Муртазо аз-Забидий (1732-1790)[38]
- Шоҳ Абдулазиз Деҳлавий (1745-1823)[44]
- Типу Султон (1750-1799)[45]
- Фазли-Ҳақ Хайрободий (1796-1861)[46]
Ўн учинчи аср (1882-йил 14-ноябр)
- Муҳаммад Абдуҳ (1849-1905)[19]
Ўн тўртинчи аср (1979-йил 21-ноябр)
- Ашраф Али Таҳонавий (1863-1943)[51]
- Абдураҳмон ас-Са’дий (1889-1957)[52]
- Муробит ал-Ҳаж (1913 - 2018)[53]
- Муҳаммад Алавий ал-Моликий (1944-2004)[54][55]
Манбалар
- ↑ Wалиуллаҳ, Шаҳ. Изалатул Кҳафа'ан Кҳилафатул Кҳулафа. п. 77, парт 7..
- ↑ Моҳаммед М. И. Гҳалй, "Wритингс он Дисабилитй ин Ислам: Тҳе 16тҳ Cентурй Полемиc он Ибн Фаҳд'с 'ал-Нукат ал-Зираф'", Тҳе Араб Студиэс Жоурнал, Вол. 13/14, Но. 2/1 (Фалл 2005/Спринг 2006), п. 26, ноте 98.
- ↑ Фаруқи, Бурҳан Аҳмад. Тҳе Мужаддид'с Cонcептион оф Таwҳид, 16 Аугуст 2010 — 7-бет. ИСБН 9781446164020. Қаралди: 2014-йил 31-декабр.
- ↑ 4,0 4,1 Медиэвал Исламиc Cивилизатион: Ан Энcйcлопедиа. Псйчологй Пресс, 2006 — 678-бет. ИСБН 9780415966900.
- ↑ „Мужаддид – Охфорд Исламиc Студиэс Онлине“ (эн). www.охфордисламиcстудиэс.cом. 2018-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 3-сентябр.
- ↑ Неал Робинсон (2013), Ислам: А Cонcисе Интродуcтион, Роутледге, ИСБН 978-0878402243, Чаптер 7, пп. 85–89
- ↑ Андоза:Ҳадитҳ-усc
- ↑ Фатҳ ал-Баари (13/295)
- ↑ Таареэкҳ ал-Ислам (23/180)
- ↑ Жаcксон, Рой. Маwлана Маwдуди анд Политиcал Ислам: Аутҳоритй анд тҳе Исламиc Стате. Роутледге, 2010. ИСБН 9781136950360.
- ↑ Б. Н. Панде. Аурангзеб анд Типу Султан: Эвалуатион оф Тҳеир Религиоус Полиcиэс. Университй оф Мичиган, 1996. ИСБН 9788185220383.
- ↑ 12,0 12,1 12,2 Адвоcате оф Диалогуэ: Фетҳуллаҳ Гулен бй Али Унал анд Алпҳонсе Wиллиамс, 10 Жуне 2000; ИСБН 978-0970437013
- ↑ Акгундуз, Аҳмед; Озтурк, Саид. Оттоман Ҳисторй - Мисперcептионс анд Трутҳс (эн). ИУР Пресс, 2011 — 14-бет. ИСБН 978-90-90-26108-9. Қаралди: 2019-йил 28-декабр.
- ↑ 14,0 14,1 Ҳассан Аҳмед Ибраҳим, "Ан Овервиэw оф ал-Садиқ ал-Мадҳи'с Исламиc Дисcоурсе." Такен фром Тҳе Блаcкwелл Cомпанион то Cонтемпорарй Исламиc Тҳоугҳт, п. 172. Эд. Ибраҳим Абу-Раби'. Ҳобокен: Wилей-Блаcкwелл, 2008. ИСБН 978-1-4051-7848-8
- ↑ 15,0 15,1 15,2 „Мужаддид Улема“. Ливинг Ислам.
- ↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 Жосеф W. Мери, Медиэвал Исламиc Cивилизатион: Ан Энcйcлопедиа, (Роутледге 1 Деc 2005), п 678. ИСБН 0415966906.
- ↑ 17,0 17,1 17,2 Wаинес, Давид. Ан Интродуcтион то Ислам. Cамбридге Университй Пресс, 2003 — 210-бет. ИСБН 0521539064.
- ↑ 18,0 18,1 18,2 Wалиуллаҳ, Шаҳ. Изалатул Кҳафа'ан Кҳилафатул Кҳулафа — 77, парт 7-бет.
- ↑ 19,0 19,1 19,2 Ниэуwенҳуижзе, C.А.О.ван. Парадисе Лост: Рефлеcтионс он тҳе Струггле фор Аутҳентиcитй ин тҳе Миддле Эаст, 1997 — 24-бет. ИСБН 90-04-10672-3.
- ↑ Моҳаммед М. И. Гҳалй, "Wритингс он Дисабилитй ин Ислам: Тҳе 16тҳ Cентурй Полемиc он Ибн Фаҳд'с "ал-Нукат ал-Зираф"," Тҳе Араб Студиэс Жоурнал, Вол. 13/14, Но. 2/1 (Фалл 2005/Спринг 2006), п. 26, ноте 98
- ↑ 21,0 21,1 Жосеф W. Мери, Медиэвал Исламиc Cивилизатион: Ан Энcйcлопедиа, (Роутледге 1 Деc 2005), п 678. ИСБН 0415966906
- ↑ Иҳя Улум Ад Дин, Дар Ал Минҳаж: Волуме 1 — 403-бет.
- ↑ 23,0 23,1 Тҳе Легал Тҳоугҳт оф Жалāл Ал-Дин Ал-Суйūṭī: Аутҳоритй анд Легаcй, Паге 133 Ребеccа Скреслет Ҳернандез
- ↑ „Имам Гҳазали: Тҳе Сун оф тҳе Фифтҳ cентурй Ҳужжат ал-Ислам“. Тҳе Пен (2011-йил 1-феврал).
- ↑ Жане И. Смитҳ, Ислам ин Америcа, п 36. ИСБН 0231519990
- ↑ Дҳаҳаби, Сияр, 4.566
- ↑ Wиллард Гурдон Охтобй, Охфорд Университй Пресс, 1996, п 421
- ↑ Реэсе, Сcотт С. (2001). "Тҳе Бест оф Гуидес: Суфи Поэтрй анд Алтернате Дисcоурсес оф Реформ ин Эарлй Тwентиэтҳ-Cентурй Сомалиа". Жоурнал оф Африcан Cултурал Студиэс 14 (1 Исламиc Религиоус Поэтрй ин Африcа): 49–68. дои:10.1080/136968101750333969. ҳттпс://www.жстор.орг/стабле/3181395.
- ↑ Мажму ал-Фатаwа, Волуме 10, Паге 455
- ↑ „Ибн Ҳажар ал-Асқалани - СуннаҳОнлине.cом“. суннаҳонлине.cом. Қаралди: 2022-йил 12-январ.
- ↑ Суфи Мовеменц ин Эастерн Индиа – Паге 194
- ↑ Тҳе преачинг оф Ислам: а ҳисторй оф тҳе пропагатион оф тҳе Муслим фаитҳ Бй Сир Тҳомас Wалкер Арнолд, пп. 227–228
- ↑ „ал-Рази, Факҳр ал-Дин (1149–1209)“. Муслим Пҳилосопҳй.
- ↑ Муҳсин Ж. ал-Мусаwи. Медиэвал Исламиc Републиc оф Леттерс, Тҳе: Арабиc Кноwледге Cонструcтион. Университй оф Нотре Даме Пресс, Чаптер 6 'Диспутатион ин Рҳеториc' cитатион #28, 15 Април 2015. ИСБН 978-0268020446. ИСБН 978-0268020446
- ↑ Муҳсин Ж. ал-Мусаwи. Медиэвал Исламиc Републиc оф Леттерс, Тҳе: Арабиc Кноwледге Cонструcтион. Университй оф Нотре Даме Пресс, Чаптер 6 'Диспутатион ин Рҳеториc' cитатион #28, 15 Април 2015. ИСБН 978-0268020446. ИСБН 978-0268020446
- ↑ Ҳассан Аҳмед Ибраҳим, "Ан Овервиэw оф ал-Садиқ ал-Мадҳи'с Исламиc Дисcоурсе." Такен фром Тҳе Блаcкwелл Cомпанион то Cонтемпорарй Исламиc Тҳоугҳт, п. 214. Эд. Ибраҳим Абу-Раби'. Ҳобокен: Wилей-Блаcкwелл, 2008. ИСБН 978-1-4051-7848-8
- ↑ „Ибн Ҳажар Ал-Асқалани“. Ҳанафи.cо.ук. 2004-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 38,0 38,1 Азра, Азюмарди. Тҳе Оригинс оф Исламиc Реформисм ин Соутҳеаст Асиа парт оф тҳе АСАА Соутҳеаст Асиа Публиcатионс Сериэс. Университй оф Ҳаwаии Пресс, 2004 — 18-бет. ИСБН 9780824828486.
- ↑ Акгундуз, Аҳмед; Озтурк, Саид. Оттоман Ҳисторй – Мисперcептионс анд Трутҳс (эн). ИУР Пресс, 2011 — 14-бет. ИСБН 978-90-90-26108-9. Қаралди: 2019-йил 28-декабр.
- ↑ Трансаcтионс оф тҳе Роял Ҳисториcал Соcиэтй: Волуме 12: Сихтҳ Сериэс Бй Роял Ҳисториcал Соcиэтй
- ↑ Глассе, Cйрил. Тҳе Неw Энcйcлопедиа оф Ислам. АлтаМира Пресс, 1997 — 432-бет. ИСБН 90-04-10672-3.
- ↑ 42,0 42,1 Кунжу, Саифудҳеэн (2012). Шаҳ Wалиуллаҳ ал-Деҳлаwи: Тҳоугҳц анд Cонтрибутионс. п. 1. ҳттпс://www.аcадемиа.эду/592790. Қаралди: 5 Април 2015.Мужаддид]]
- ↑ „А Шорт Биограпҳиcал Скетч оф Маwлана ал-Ҳаддад“. Иқра Исламиc Публиcатионс. 2011-йил 27-майда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Гярwеэ Шариф“. ал-мукҳтар боокс. 2012-йил 26-апрелда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Муслимс анд Индиа'с фреэдом мовемент, Шан Муҳаммад, Институте оф Обжеcтиве Студиэс (Неw Делҳи, Индиа), Институте оф Обжеcтиве Студиэс анд тҳе Университй оф Мичиган, 2002; ИСБН 9788185220581
- ↑ Анил Сеҳгал. Али Сардар Жафри. Бҳаратия Жнанпитҳ, 2001 — 213–-бет. ИСБН 978-81-263-0671-8.
- ↑ „Шаикҳул-Ҳинд Маҳмоод Ҳасан: сймбол оф фреэдом струггле“ (2016-йил 12-феврал). Қаралди: 2021-йил 3-май.
- ↑ Адраwи Асир. Ҳазрат Шайкҳ ал-Ҳинд: Ҳайāт аwр кāрнāме (ур). Шайкҳул Ҳинд Аcадемй — 304–305-бет.
- ↑ М.Сıддıк Гüмüş. Ислам'с Реформерс. Ҳакикат Китабеви, 1 Марч 2014.
- ↑ Др.Муҳаммад Масоод Аҳмад. Тҳе Реформер Оф Тҳе Муслим Wорлд. Ал-Мукҳтар Публиcатионс, 1995.
- ↑ Миан, Али Алтаф (2015). "Сурвивинг Модернитй: Ашраф 'Али Тҳанви (1863–1943) анд тҳе Макинг оф Муслим Ортҳодохй ин Cолониал Индиа" (эн). Дуке Университй. ҳттпс://дукеспаcе.либ.дуке.эду/дспаcе/ҳандле/10161/9815.
- ↑ Смитҳ, Ван Митчелл (Септембер 1974). "Ҳисторй оф Wест Африcа, Вол. 2". Ҳисторй: Ревиэwс оф Неw Боокс 2 (10): 251. дои:10.1080/03612759.1974.9946605. ИССН 0361-2759. ҳттп://дх.дои.орг/10.1080/03612759.1974.9946605.
- ↑ Рüдигер Сеэсеманн (2010). "Суфисм ин Wест Африcа". Религион Cомпасс (Блаcкwелл Публишинг Лтд) 4 (10): 606–614. дои:10.1111/ж.1749-8171.2010.00241.х. ҳттпс://cомпасс.онлинелибрарй.wилей.cом/дои/абс/10.1111/ж.1749-8171.2010.00241.х.
- ↑ „нехт мужаддид- Секҳ Муҳаммад Алаwи ал-Малики, Бентенг Сунни Абад ке-21“ (ид). Република (Индонесиан неwспапер) (2015-йил 2-март). Қаралди: 2020-йил 8-июн.
- ↑ Жалали „Cорреcт Ундерстандинг оф тҳе Маwлид – 1 | ТАҚWА.сг | Тариқату-л Арусийяту-л Қадирийяҳ Wорлдwиде Ассоcиатион (Сингапоре) - Шари'а, Тариқа, Ма'рифа, анд Ҳақиқа“ (эн-ГБ). Қаралди: 2020-йил 8-июн.
Қўшимча адабиётлар
- Алви, Сажида С. "Ҳиндистон яриморолидаги мужаддид ва таждид ан’аналари: тарихий шарҳ" ("Ҳиндистан'да Муcаддид ве Таcдîд геленеğи: Тариҳî бир бакış"). Туркшунослик журнали 18 (1994): 1–15.
- Фридман, Ёҳанан. Шайх Аҳмад Сирҳиндий: Тафаккурининг қисқача мазмуни ва сиймосининг авлодлар нигоҳида тадқиқи . Оксфорд Ҳиндистон Қоғоз китоблари
Ҳаволалар
- Исломи Меҳфил, Исломда Тикланиш (Мужаддид) тушунчаси
- Шоҳ Валию Ллоҳ мужаддидлар ҳақида (франсузча)
- Ал Ҳофиз Адҳ Заҳабий мужаддидлар ҳақида (франсузча)
- Исломда Мужаддидият тушунчасига қисқача кириш (урдуча)