Ziyosfera

Mundu

Насрнийлар ёки Кераладаги суриялик насронийлар мунду кийган (эски расмдан). 1938-йилда Кочин ҳукумати қироллик уруши саъй-ҳаракатлари ёдгорлигида чоп этилган фотосурат..
Мундум нериятум кийган Наир аёл, Ража Рави Варма томонидан чизилган расм.
Мунду ва мелмунду кийган одам.

Мунду (малаяламча: муṇṭŭ; проноунcед [муɳɖɯ̽]) — Ҳиндистоннинг Керала шаҳри ҳамда, Тамилнаду штатларида, Лакшадвип архипелагида ва Ҳинд океанидаги Малдив ороллари давлатида белгача, баъзан эса йилкагача кийиладиган мато, кийим. Бу дҳотис ва лунгис каби саронгс билан чамбарчас боғлиқ. Одатда пахтадан тўқилади ва оқ ёки сарғиш рангли бўлади. Ранг пахтанинг оқартирилган ёки оқартирилмаганлигига боғлиқ бўлиши мумкин. Шунингдек кҳадаṟ муṇṭŭ қўл дастгоҳлари ёрдамида ҳам тайёрланади. Оқартирилмаганда, мунду нēрияту деб аталади. Ҳозирги вақтда мундунинг икки тури кенг тарқалган. Булар битта ва қўш. Битта мунду фақат бир марта белига ўралади, қўшалоқи эса кийишдан олдин ярмига букланади. Мунду одатда ишлатишдан, кийишдан олдин крахмалланади.

Эркаклар

Мунду одатда кара деб аталадиган чегара яқинида нисбатан қалинроқ мато билан бирга тўқилган. Кара рангли бўлиши мумкин ва ҳар хил ўлчамларда тўқилиши мумкин. Иккихил рангли ва безакли қора (мунду охирида ранг чизиғи) ҳам мавжуд[1]. Кўпроқ тантанали маросимлар учун (масалан, тўйлар) мундуда касаву деб номланувчи олтин кашталилари кийилади. Эгаси мундунинг учини эҳтиёткорлик билан буклаб, „кара“ ни таъкидлайди. Кара одатда одамнинг ўнг томонида ўраладиган бўлади, лекин чап томонда ўраладиган бўлган услублар кенг тарқалган. Сўзсиз одоб-ахлоқ қоидалари мунду кийиш услубини бошқаради. Эркаклар кўпинча иш пайтида, велосипедда ва ҳоказоларда калта юбкага ўхшаб, кийимни ярмига каталайдилар. Бундай ижтимоий вазиятга дуч келганда, мундунинг бурмаси сезилмас силтиш билан бўшашади ва оёқларини бутунлай ёпиш учун пастга силкитилади. Баъзан камар ишлатилади; Яшил ёки қора рангдаги машҳур Велcро камар қимматбаҳо нарсаларни сақлаш ва мунду (ёки лунги) ни хавфсиз сақлаш учун сариқ чўнтакларга эга.

Мелмунду — бу нēрияту ёки тунḍŭ ўхшаш юқори кийим бўлиб, асосан аёллар томонидан кийилади. Аёллар киядеган турлари „мунду“ ва „мелмунду“ эркаклар томонидан кийиладиган анъанавий Малаяли костюмининг бир қисмидир.

Жанубий Ҳиндистон маданиятида ғарбий кийиниш шаклларининг сезиларли таъсирига қарамай, Кераладаги ҳиндларнинг анъанавий маросимларида (бошқа жанубий Ҳиндистон штатларидаги баъзи ҳинд касталари) эркаклар учун Мунду кийишлари мажбурийдир. Ҳинд тўйлари учун эркаклар Мунду кўйлак ёки мел мунду билан бирга кийишлари керак. Мунду утарīям билан бирга Керала Браҳминлар томонидан диний маросимларда кийилади. Эркаклар ибодатхоналарга ташриф буюрганларида ва диний маросимларда қатнашганларида Мунду кийишлари мақсадга мувофиқ деб ҳисобланади, аммо бу ҳамма жойларда ҳам мажбурий эмас. Бироқ, эркаклар Кераладаги Гуруваюр ибодатхонаси, Падманабҳасвами ибодатхонаси ва бошқалар каби машҳур ибодатхоналарга ташриф буюришлари учун мунду ва мел мунду кийиш мажбурий шартдир. Диндорларга қулайлик яратиш учун маъбад маъмурияти уларни маъбад биноларида ижарага беришлари мумкин.

Аёллар

Мундум нериятум деб аталадиган вариант аёллар томонидан кўпроқ кийилади. Мундум нериятум икки мундус тўплами бўлиб, иккаласи ҳам мос келадиган карага эга бўлади. Тўплам эркаклар кийган кийимларга ўхшаш пастки кийимни ўз ичига олган. Блузка билан кийиладиган устки мунду белга ва тананинг юқори қисмига бир марта ўралади ва чап елкага осилган ҳолда сари ўхшайди. Бу кўпинча сет-мунду деб аталади. Бу одатда байрамларда ёки махсус тадбирларда кийиладиган тур дир.

Вешти — бу Кералада Малаялислар орасида расмий маросимларда кийиладиган мунду билан бирга кичкина мато (одатда елкага қўйилади) ҳам кийилади.

Керала Лунги

Кералада лунги, шунингдек, каили ёки каили муṇṭŭ деб аталади, эркаклар ҳам, аёллар ҳам бирдек киядилар. Ишчилар иш пайтида ўпка кийишни афзал кўрадилар. Кераладаги аксарият эркаклар лунгидан кундалик кийим ёки уй кийими сифатида фойдаланадилар, чунки уни кийиш жуда қулай. Лунгислар одатда ранг-баранг ва турли дизайнларга эга бўлиб. Улар тўй ёки бошқа диний маросимлар каби ҳолатларда кийилмайди. Заъфарон рангли лунгис (кāви муṇṭŭ) ҳам эркаклар томонидан кийилади.

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Дрессес & Cостумес Оф Керала“.
  1. Ричард Плункеттх томонидан Жанубий Ҳиндистон.ИСБН 1-86450-161-8ИСБН 1-86450-161-8
  2. Аёл аскетлари: Ҳинд диний ҳаракатида иэрархия ва поклик Венди Синклер-Брулл томонидан 170-саҳифа.ИСБН 0-7007-0422-1ИСБН 0-7007-0422-1
  3. Кераладаги суриялик насронийлар СГ Потҳан томонидан.
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi