Mushohada
Мушоҳада ёки Мушоҳида (кузатиш, гувоҳлик) – Сўфизмдаги муҳим тушунча бўлиб, арабча „шуҳуд“ (гувоҳ бўлиш) сўзидан олинган. Бу Худони нимадир билан ёки нимадир орқали кўриш ҳолати бўлиб, изловчи яқин (ишонч) даражасига эришади. Бу ҳолатни на мерос қилиб олиш, на ақл-идрок орқали қўлга киритиш мумкин[1]. Сўфий ёки Худони изловчи учун мушоҳадасиз ҳаёт маъносиз ҳисобланади, чунки унинг мақсади доимо Худо кўз ўнгида бўлишдир. Мушоҳаданинг тескариси ҳижоб (парда)дир – бу Худо юзи парда ортида қолганда рўй беради ва сўфий учун жазо ҳисобланади. „Илоҳий муҳаббат мушоҳидага (Худони кузатишга) олиб боради ва ҳақиқий ирфоний билимнинг моҳиятига эга бўлади, ақл эса фақат сатҳий билимга эгадир“[манба керак].
Мушоҳада – бу Худонинг неъматларини кўриш, Муршидининг руҳий фазилати орқали изловчига етиб борадиган сирли билимдир. Бундай ҳолатда улар руҳий кўзи билан фақат Худони кўради. Барча идрок этиш тушунчалари Худо сифатида намоён бўлади[2].
Машҳур сўфий Баёзид Бистомийга боғлиқ ривоятга кўра, ундан ёши сўралганда у: „Тўрт ёшдаман“, деб жавоб берган. Сабабини сўрашганда эса: „Етмиш йил давомида мен бу дунё билан Худодан парда ортида қолдим, лекин сўнгги тўрт йил ичида Уни кўрдим. Парда ортида бўлган давр ҳаёт ҳисобланмайди“, деб изоҳ берган[3]. „Кўрувчи, кўрилаётган нарса ва кўриш жараёни – барчаси бир бўлганда, ким кузатаётганини ва бу кузатув нима эканини тушуниш қийин“[4][ойдинлаштирилсин].
Манбалар
- ↑ Гардет, Л.. Энcйcлопедиа оф Ислам, Сеcонд Эдитион.
- ↑ Ансари, Али. Суфисм анд Беёнд: Суфи Тҳоугҳт ин тҳе Лигҳт оф Лате 20тҳ Cентурй Сcиэнcе. Мапин Публишинг ПВТ ЛТД, 30 Жулй 2015. ИСБН 9788185822723.
- ↑ „Мушаҳадаҳ, Энcйcлопæдиа Британниcа“. британниcа.cом.
- ↑ Чатурведи, Б.К. (30 Жулй 2015). "Агни Пурана". Гҳалиб'с Поэтрй он Мушаҳида (Wитнессинг). ИСБН 9788128801457. ҳттпс://боокс.гоогле.cом/боокс?ид=хЖСР4КА3Аc0C&дқ=мушаҳида&пг=ПА99.