NT Kassiopei
НТ Кассиопеи (ҲТ Cассиопеиаэ, ҲТ Cас) — Кассиопеи юлдуз туркумидаги митти нова. Тизимнинг асосий юлдузи М спектрал типидаги юлдуз, тизимнинг иккинчи компоненти эса оқ митти[1][2].
Хусусиятлари


НТ Кассиопеи порлаши одатда йилига икки ёки уч марта содир бўлади. Ёниш вақтида унинг зоҳирий магнитудаси 16 баллдан 12 баллгача кўтарилади. Максимал қийматга кўтарилиш фақат бир кун давом этади. Ёниш пайтида ёруғлик тизимнинг орбитал даврига боғлиқ равишда мунтазам равишда катталикнинг ўндан бир неча қисмига ўзгариб туради. НТ Кассиопеиаэдаги иккита юлдуз 106 дақиқада бир-бирини айланиб чиқади. Ва тизимдаги иккиламчи юлдузнинг орбитал айланиш тезлиги 28 га тенг 500 км/мин[3]. НТ Кассиопеини янада қизиқарли об’эктга айлантирадиган нарса шундаки, иккилик тизимнинг орбитал текислиги Ер томон ишора қилади. Бу шуни англатадики, биз ҳар 106 дақиқада ёрқинроқ оқ митти ва тўпланиш диски томонидан хиралашган асосий кетма-кетлик юлдузи тутилишини кўришимиз мумкин[4]. Шунингдек, юлдуз тизими фликеринг (милтилловчи) — катаклизм ўзгарувчилари фаолиятининг барча босқичларида кузатиладиган ўртача ёрқинликнинг ўзгаришини кўрсатади. Милтилловчи амплитуда катталикнинг бир неча ўндан бирига тўғри келади ва характерли вақтлар сониялардан ўнлаб дақиқаларгача. Одатда, жим бўлган митти новаларда милтиллаш амплитудасининг ортиши тенденцияси, шунингдек, дискдаги „иссиқ нуқта“ нинг пастки бирикмаси пайтида орбитал ёруғлик эгри чизиғида тепалик пайдо бўлиши тенденцияси мавжуд. тутилиш пайтида кучли пасайиш. Янги Митти НТ Кассиопеи тутилишининг батафсил кузатувлари шуни кўрсатадики, милтиллашнинг асосий манбаи оқ митти яқинидаги қиздирилган ички диск ёки дискдаги „иссиқ нуқта“[5].
Манбалар
- ↑ (ингл.)В* ҲТ Cас -- Дwарф Нова, "ҲТ Cас"
- ↑ (ингл.)ҲТ Cас (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-04-05 санасида архивланган)
- ↑ (ингл.)Эcлипсинг Бинарй Лигҳт Cурвес
- ↑ (ингл.)Вариабле Стар оф тҳе Сеасон: ҲТ Cас
- ↑ С.Ю.Шугаров. „Основные физические характеристики катаклизмических звезд“. Астронет (1999). 2017-йил 24-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 11-декабр.