Naim ibn Hammad
Абу Абдуллоҳ Нуайм ибн Ҳаммад ал-Хузаий ал-Марвазий (арабча: أبو عبد الله نعيم بن حماد الخزاعي المروزي; в. ҳижрий 228-йил 13 Жумада ал-аввал/милодий 843-йил 18-феврал Самаррада) — марвирудлик ҳадис олими бўлиб, кейинчалик Миср ва Бағдодда фаолият юритган. У мерос ҳуқуқи (фароид) соҳасидаги обрў-э’тибори сабабли Фарид ёки Фаради тахаллуси билан танилган[1].
| Арабиc наме | |
|---|---|
| Шахсий (Исм) |
Нуайм نعيم |
| Отасининг исми (Насаб) |
Ибн Ҳаммад ابن حماد |
| Тахаллус (Куня) |
Абу Абдуллоҳ أبو عبد الله |
| Топонимик (Нисба) |
ал-Марвазий المروزي |
Ҳаёти
Аллома аз-Заҳабий шундай дейди: “Нуайм илмда юксак мартабали эди, бироқ мен унинг ривоятларига [ишончлилик нуқтайи назаридан] мойил эмасман”[2][3].
Ҳофиз Ибн Ражаб ал-Ҳанбалий ёзади: “Нуайм (раҳимаҳуллоҳ), айримлар уни ишончли деб э’лон қилган бўлсалар-да, буни унинг Суннатга қат’ийлиги ва бид’ат аҳлини рад этишда қаттиққўллиги сабабли у ҳақда яхши гумонда бўлганлари учун қилганлар. У [ҳадис ривоятида] (беихтиёр) хато қилиши айтилган. Муҳаддислар унинг кўплаб ҳадисларда хато қилганини англагач, уни заиф деб э’лон қилдилар”[4].
Унинг ҳадис тўпловчи сифатидаги илмий фаолияти илк йирик каноник тўпламлар тузилишидан аввалги даврга тўғри келади. Ҳадис илмидаги ишларида унинг изидан бошқалар қатори ал-Бухорий ҳам борган. Нуайм ибн Ҳаммад аввал Басрада таҳсил олган ва дарс берган, сўнг Мисрга кўчиб ўтган ва у ерда қирқ йил яшаган. Ақидавий масалаларда у исломий илоҳиётнинг асосий оқимига эргашган.
Шу боис, Миҳна даврида Қур’оннинг яратилганлиги (خلق القرآن) ва му’тазилийлар қабул қилган бошқа та’лимотларни рад этган; натижада Мисрдан Бағдодга сургун қилинган. У Самаррада, Бағдодда қамоқда вафот этган.
Асарлари
Унинг магнум опуси — Китаб ал-Фитан, Қиёмат кунидан олдинги аломатлар ҳақида кенг қамровли асар.
Манбалар
- ↑ Пеллат, Ч.. "Нуʿайм б. Ḥаммāд". Энcйcлопаэдиа оф Ислам (2нд нашри). Леиден: Брилл. дои:10.1163/1573-3912_ислам_СИМ_5960. ИСБН 9789004161214.
- ↑ Мизанул Итидал, вол. 5, пг. 29.
- ↑ Сияр Алам ан-Нубала вол.10, пг.600.
- ↑ Жамиул Улуми Wал Ҳикам, вол. 2, пг. 270.