Ziyosfera

Napoleon II

Наполеон ИИ (франсузча: Наполéон ИИ), тўлиқ исми Наполеон Франсуа Жозеф Чарлз Бонапарт, Рим қироли (франсузча: Наполéон Франçоис Жосепҳ Чарлес Бонапарте, Франс, герсоги фон Рейхштадт, (олмонча: Франз Ҳерзог вон Реичстадт ; 20-март 1811-йил Туилериэс, Париж — 1832-йил 22-июл, Счöнбрунн, Вена) — Франсия императори Наполеон И Бонапартнинг ўғли ва меросхўри (ягона қонуний фарзанди). У тарихга бонапартистлар томонидан берилган сулола номи билан кирган. Дарҳақиқат, у ҳеч қачон ҳукмронлик қилмаган (гарчи 1815-йил 22-июндан 7-июлгача Париж қонун чиқарувчи органи уни император сифатида тан олган бўлса ҳам). Бонапартист доираларда "Эаглет" номи билан танилган (франсузча: л'Аиглон).

Рим қироли ва номинал император

Наполеон ИИ Бонапарт 1811-йил 20-март куни Париждаги Туилериэс саройида Наполеон И Бонапартнинг Мари-Луиза Австирская билан иккинчи никоҳидан туғилган. Наполеон И узоқ кутилган ўғли туғилганидан сўнг уни Рим қироли (франсузча: Рои де Роме) ва империянинг вориси деб эълон қилади. Икки марта: биринчи марта 1814-йилда ва иккинчи марта 1815-йилда ("Юз кун"дан кейин) Наполеон И ўғли фойдасига тахтдан воз кечди, аммо ҳар сафар иттифоқчилар Бонапарт сулоласининг тахтдан ағдарилганини ва Людовик ХВИИИ Франсиянинг қонуний монархи эканини эълон қилишди.

Ватерлоодаги мағлубиятдан сўнг Наполеон ўғли фойдасига тахтдан воз кечди ва уни Наполеон ИИ номи билан император деб эълон қилди; аммо Рим қироли Франсияда бўлмаган ҳамда ўша давр шароитида воз кечиш ҳеч қандай амалий аҳамиятга эга бўлиши мумкин эмас эди.

Австриядаги Эаглет

Наполеон ИИ болалигида.

1814-йилда Наполеон И тахтдан воз кечганидан сўнг, Мари-Луиза Австрияга кўчиб ўтди ва ўғли билан Вена яқинида, Счöнбрунн қал'асида яшай бошлайди. 1815-йилда Наполеон И Франсияга қайтиб келганида Австрия ҳукуматидан хотини ва ўғлини қайтаришни талаб қилади, аммо бу ҳеч қандай натижа бермайди. Тўрт ёшли Рим қироли онаси билан Австрияда қолади, у ерда профессор Метю Коллин унинг тарбиячиси бўлади.

1816-йилда Мари-Луиза Пармага кўчиб ўтганида, ўғли бобоси Франс И билан Венада қолади. Иттифоқчилар ўртасидаги 1817-йилда тузилган шартнома уни Пармага бўлган мерос ҳуқуқидан маҳрум қилади; бунинг „эвазига“ Австрия императори уни Рейхштадтнинг Богемия герсоглиги ҳамда Лорд унвони билан „мукофотлайди“.

Венадаги бобосининг судида бола Наполеон деб аталмаган, сабаби улар йигитчани болалигиданоқ немисча Франс исмига ўрганиб қолган эдилар; унинг ҳузурида отасини тилга олмасликка ҳаракат қилиб, уни “Ҳазрати арчгерсогинянинг ўғли” деб чақиришарди. Шунга қарамай, у отаси ҳақида билган ҳамда унинг ашаддий мухлиси бўлган. Ўн икки ёшидан бошлаб, Рейхштадт герцоги ҳарбий хизматга юборилган. 1830-йилга келиб у маёр даражасига кўтарилган. Унинг номи атрофида доимо афсоналар шаклланган; Ҳар қандай сиёсий можаролар юзага келган тақдирда биргина Наполеон ИИ номининг ўзи хавфли ҳаракатга байроқ бўлиб хизмат қилиши мумкинлигини ҳамма яхши биларди. Айнан шунинг учун бонапартистларнинг Белгия тахтига ўз номзодини илгари суришга бўлган қўрқоқ уриниши Вена, Париж ва Лондон томонидан дарҳол йўққа чиқарилган. Наполеон ИИ ўз келиб чиқиши ҳақида билган, ҳарбий ишларни синчковлик билан ўрганган ҳамда доим шон-шуҳрат ва эксплуатацияларни орзу қилган, аммо у жуда нимжон йигит эди. 1832-йил 22-июлда 21 ёшида Наполеон ИИ Бонапарт Шонбруннда сил касаллигидан вафот этади. Унинг эрта ўлими дипломатия ва Австрия судини кўплаб шармандаликлардан қутқарган эди. Ўлимидан сўнг унинг заҳарлангани ҳақида миш-мишлар тарқалди.

Вафотидан сўнг

Наполеон ИИ ўлим тўшагида

Унинг амакиваччаси княз Луи Наполеон 1852-йилда император бўлгач, ўзини Наполеон ИИИ деб эълон қилди. Шу тариқа, у Наполеон ИИ ни 1821 — 1832-йилларда сулола бошлиғи ва ўзини унинг меросхўри деб ҳисоблади.

1940-йилда Адолф Ҳитлернинг буйруғи билан Рейхштадт герцогининг қолдиқлари Венадан (ўша пайтда Германиянинг бир қисми эди) немислар томонидан босиб олинган Парижга кўчирилди ҳамда Лес Инвалидесда отасининг қабри ёнига дафн қилинди; шу билан бирга, марҳумнинг юраги алоҳида сақланган, ўша пайтдаги одат бўйича, Вена шаҳрида қолган. Бу Наполеоннинг хоки Лес Инвалидесга ўтказилганидан роппа-роса 100 йил ўтгач содир бўлди.

Наполеон ИИ нинг тақдири Эдмонд Ростандни Л'Аиглон драмасини ёзишга илҳомлантирган. Ушбу асар туфайли Марина Светаева иккала Наполеон — ота ва ўғилнинг шахсиятига мухлис бўлиб қолади. Януш Корчакнинг „Қирол Мет И“ китоби Наполеон ИИ тақдиридан олинган, деб ишонилади.

Мукофотлар

  • Авлиё Стивен Қироллик Венгрия ордени, Буюк Хоч (Австрия империяси, 1811)
  • Темир тож ордени, Буюк Хоч (Италия Қироллиги, тахминан 1811-1812)
  • Фахрий легион ордени, катта бургут нишони (Франсия империяси, 1813)
  • Авлиё Жорж Константин ордени (Парма герсоглиги, 1816-йил 24-апрел)

Наслчилик

Кинода тасвир

Яна қаранг

  • Граф Валевский

Манбалар

Адабиётлар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi