Ziyosfera

Negaraku

Негараку (талафузи [нəгараку]) Малайзиянинг давлат мадҳияси ҳисобланади. Мадҳия 1957-йилда Малайя Федерацияси Буюк Британиядан мустақилликка эришганида давлат мадҳияси сифатида қабул қилинган. Унинг мусиқаси дастлаб Перак штатининг минтақавий мадҳияси сифатида ишлатилган. Мадҳия мусиқаси Пер-Жеан де Беранжер томонидан яратилган ва „Ла Росалиэ“ номли машҳур франсуз куйидан олинган[1].


Малайзия давлат герби
Малайзия давлат мадҳияси
Сўз муаллиф(лар)и асл муаллиф: Сайфул Баҳри, 1954-йил
Бастакор Пиэрре-Жеан де Бéрангер
Қабул қилинди 1957 йил ; 65 йил олдин

Мадҳиянинг аранжировкаси 1992, 2003 ва 2006-йилларда бир неча марта ўзгартирилган.

Тарих

Танлов ва таклиф этилган бастакорлар

Пиэрре-Жеан де Бéрангер, „Ла Розали“ номли машҳур франсуз куйининг яратувчиси, ундан мадҳия қабул қилинган.

Мустақиллик даврида Малая федерациясини ташкил этган ўн бир штатнинг ҳар бири ўз минтақавий мадҳиясига эга эди, аммо федерациянинг миллий мадҳияси йўқ эди. Ўша пайтда Бош вазир ва Ички ишлар вазири бўлган Тунку Абдул Раҳмон миллий мадҳияни танлаш учун қўмита ташкил қилган ва унга раҳбарлик қилган. Унинг таклифи билан халқаро танлов эълон қилинади. Жараён давомида 514 та ариза қабул қилинди, бироқ ҳеч бири мос деб топилмади.

Кейинчалик, қўмита янги композицияларни тақдим этиш учун машҳур бастакорларни таклиф қилишга қарор қилди. Танланган композиторлар Бенжамин Бриттен, 1953-йилда қиролича Элизабетҳ ИИнинг тож кийиш маросимига марш басталаган сир Wиллиам Wалтон, шунингдек, америкалик опера бастакори Гиан Cарло Менотти ва Сингапур миллий мадҳияси бўлган „Мажулаҳ Сингапура“ни басталаган Зубир Саид бор эди . Уларнинг ишлари ҳам рад этилди.

Перак Давлат мадҳияси куйидан фойдаланиш

1957-йил 5-августда қўмита Перак давлат мадҳиясидан фойдаланишга қарор қилди. Давлат мадҳиясининг янги матнлари Тункунинг ўзи бошчилигидаги Ҳакамлар ҳай’ати томонидан биргаликда ёзилган. Маҳиянинг куйи Перак давлат мадҳиясидан („Аллоҳ Ланжуткан Усия Султон“) олинган.

Қўшиқ Сейшел оролларида энг катта орол бўлган ҳудудда сургунда яшаган Перак султон Маҳеда ҳақида бўлиб, у аҳоли орасида жуда машҳур бўлган. Баъзи миш-мишларга кўра, у буни оролдаги оммавий тадбирда эшитган. Бу Парижда туғилган ва вафот этган лирик Пер-Жан де Беранжер (1780-1857) томонидан яратилган машҳур франсуз куйига басталанган қўшиқ эди. Аммо бунинг учун ҳеч қандай далил йўқ.

Шунингдек, 1887-йилдан 1916-йилгача Перакда ҳукмронлик қилган Султон Идрис Муршидул Аззам Шоҳ 1901-йилда қирол Эдвард ВИИ нинг тож кийиш маросимида Федератив Малай давлатлари ҳукмдорлари номидан қатнашганида, унинг протокол ходимидан унинг давлат мадҳияси нима эканлигини сўрашган. Ходим шу вақтда мадҳия йўқлигини тушуниб, мезбонлар олдида ёмон бўлиб кўринмаслик учун юқорида айтилган куйни айтади[2].

1992 йил қайта ташкил этиш

Де Беранжернинг „Ла Росалиэ“ асарини Аллаҳ Ланжуткан Усиа Султан мадҳияси сифатида қабул қилган Султон Абдулла Пераклик. Қотилликка ёрдам бергани учун Сейшел оролларига сургун қилинган

1992-йилда мадҳияга янги ва тезроқ бўлган марш ритми берилди. Янги ритмдаги мадҳия машҳур бўлмаган ва кўп масхараларга сабаб бўлган, баъзи малайзияликлар эса ўзгартирилган темп сирк мусиқасига ўхшаб кетганини изоҳлаган[3].

Қўшиқ матни

Малай тилида[4][5] ИПА транскрипсия Инглизча таржима Ўзбекча таржима

Негараку,
Танаҳ тумпаҳня дараҳку,
Ракят ҳидуп берсату дан мажу

𝄆 Раҳмат баҳагиа туҳан курниакан
Ража кита селамат бертакҳта 𝄇

[нə.га.ра.ку]
[та.наҳ тум.паҳ.ɲа да.раҳ.ку]
[рак̚.жат̚ ҳи.дуп]
[бəр.са.ту дан ма.д͡ʒу]

𝄆 [раҳ.мат̚ ба.ҳа.гжа]
[ту.ҳан кур.ни.а.кан]
[ра.д͡ʒа ки.та]
[сə.ла.мат̚ бəр.тах.та] 𝄇

Мй мотҳерланд,
Ланд оф мй биртҳ,
Тҳе пеопле ливе,
Унитед анд прогрессиве!

𝄆 Wитҳ дивине блессингс
оф пеаcе анд жой,
Лонг май оур Кинг,
реигн сублиме! 𝄇

Одоб қоидалари

Давлат мадҳияси янграганда ёки куйланганда, шунингдек қисқартирилган ёки қисқача варианти янграганда, ҳозир бўлганларнинг барчаси ҳурмат белгиси сифатида эътибор қаратишлари керак, у радио ёки телевидение эшиттиришлари ёки кинохроникаларнинг бир қисми сифатида ижро этилган ёки куйланган ҳоллар бундан мустасно. Барча бош кийимлар (диний ва ҳарбий кийимлардан ташқари) олиб турилиши лозим. Форма кийган ҳарбий хизматчилар мадҳия янграганда, таркибдан чиққанда салом беришлари шарт.

Манбалар

  1. ↑ Конг Сеэ Ҳоҳ. „Негараку туне адоптед фром 'Ла Росалиэ'“. Тҳе Сун. Сун Медиа Cорпоратион Сдн. Бҳд. (2016-йил 7-июн). 2017-йил 16-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 7-сентябр.
  2. ↑ Тҳе Натионал Антҳем Оф Малайсиа - Негараку, 11 Жануарй 2010да асл нусхадан архивланди
  3. ↑ Негара, Пелита „Wилл 'Негараку' бе стриппед оф алл ремаининг дигнитй?“. Малайсиакини (2003-йил 1-август). Қаралди: 2022-йил 23-феврал.
  4. ↑ „Негараку“. Оффиcиал Портал оф тҳе Департмент оф Агриcултуре. 2023-йил 11-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 4-феврал.
  5. ↑ „Лирик Лагу Негараку“. Оффиcиал Портал оф тҳе Петалинг Жая Cитй Cоунcил. Қаралди: 2022-йил 4-феврал.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi