Неҳебкау (миср. нḥб.кʒw -кўпгина Ка мукофоти)[1] — қадимги Миср пантеонида илон худоси, судя ролида ўлганларнинг кейинги ҳаётини белгилайдиган кʒw[2]. Кейинчалик, Дуатга кириш йўлининг қўриқчиларидан бири, Ранинг тунги ҳамроҳи, унумдорлик ва вақт худоси, Кичик Эннеад худоларидан бири. Култнинг маркази- Гераклеополисдир[3].

Суръат

Неҳебкау „кўп ҳалқали“ илон ёки одам оёқли илон сифатида тасвирланган[2][4]. Унинг сурати кўплаб фрескаларда кечаси Дуатни кесиб ўтувчи қуёш қайиғи чизилган, кўпинча Ра — Мафдет, Упуаут, Онурис ва бошқаларнинг бошқа ҳимоячи худолари орасида туради.

Эрмитажнинг Миср залида унинг бронза ҳайкали намойиш этилган[3].

Келиб чиқиши

Неҳебкау Хнум худоси ва Селкет маъбудасининг ўғли ҳисобланган[1]. Неҳебкаунинг кейинги шакли — Нуна ғоридан (ёки сув тубсизлигидан) чиққан ва қора сигир Ҳемсутга уйланган илон Кематеф (Камефис)[3].

Култ

Неҳебкау ҳақида эслатиб ўтилган матнлар тўпламидан у айнан нимани ифодалагани аниқ эмас. Баъзи ҳолларда, у илон шаклида Ра худосининг ўзи мужассамланган, бошқаларида қуёш худосининг душмани[1]. Нехебкау эгизакларни қуловчи деб аталган ва дастлаб ёвуз руҳ бўлиб, у ер ости дунёсига тушганларнинг руҳларини ютиб юборган. Кейинчалик, у илон Неҳа-ҳо ® (Та, Неҳем (т) — юзни айлантирувчи) каби Осирис саройидаги 42 маслаҳатчидан бирига айланди. Кейинчалик, у ёвуз илон Апофис билан боғлиқ эди[1].

Неҳебкау байрами Хнум байрамига тўғри келадиган, Экиш мавсумининг (прт) бошида нишонланди. Мавсумнинг биринчи куни Гором билан ҳам боғлиқ эди, шунинг учун у Горумнинг Янги йили (wп-рнпт н Ҳр) деб номланган[5]. Шундай қилиб, Неҳебкау байрами[5] Янги йил билан боғлиқ эди ва Э. Спеллингернинг сўзларига кўра, иккинчи Янги йилни (wп-рнпт) ифодалаган. Ҳатто қуёш байрамлари, Янги йил ва Неҳебкау пайтида Хацҳепсут ва Тутмос ИИИ ҳукмронлиги даврида тож кийиш маросимлари ўтказилганлиги ҳам мумкин[6].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Людмила Ивановна Акимова, Ирина Евгеньевна Данилова. Образ -- смысл в античной культуре. Гос. музей изобразительных искусств, 1990 — 22, 40-бет. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Сборник статей. Аэгйптиаcа Россиcа. Выпуск 3. Центр Египтологии имени Б. А. Тураева, 2015 — 319-бет. ИСБН 9785040780624. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 И. В. Рак. Мифы Древнего Египта. — 1993. — С. 207.
  4. ↑ Михаил Александрович Коростовцев. Религия древнего Египта. Наука, 1976 — 144-бет. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Вопросы эпиграфики. Выпуск ВИ. М.: Университет Дмитрия Пожарского, 2012 — 178—179-бет. 
  6. ↑ Макс Мюллер. Египетская мифология. Центрполиграф. ИСБН 5457035611. 

Ҳаволалар

Викиомборда „Неҳебкау“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.