Немея (қадимги юнонча: Νεμέα) — юнон мифологиясидаги нимфа, Немеан ўйинлари маъбудаси[1].

Мифология

Кенг тарқалган версияга кўра, Немея Зевс ва ой маъбудаси Селенанинг қизи эди; унинг иккита синглиси бор эди, Селена уларни ҳам Зевсдан туғган, кундузги қуёш маъбудаси Пандия ва шудринг маъбудаси Эрса[2]. Бошқа версияга кўра, Немея дарё худоси Асоп Флиасийский билан алоқаси туфайли нимфа Метопадан туғилган[3].

Немея қаҳрамон Археморнинг онаси[4] деб ҳисобланади, унинг хотирасига Немеан ўйинлари ташкил этилган. Немеянинг ўзини бу ўйинларнинг маъбудаси деб аташган. У, шунингдек, унинг номини олган Арголиддаги Немея шаҳрининг маъбудаси бўлган, бу ўйинлар шу шаҳарда ўтказилган[1]. Бошқа бир версияга кўра, Археморнинг ота-онаси Немея шоҳи Ликург ва Эвридика[5] бўлган.

Архемор вазасининг „Архемоҳрнинг ўлими“ ҳошияси (тўлиқ расм). Милоддан аввалги 340-йил. Неапол миллий музейи

Тасвирий санъатда

Нимфа Немеянинг суратлари жуда кам учрайди. Қадимги муаллифлар эслатиб ўтган баъзи йўқолган санъат асарларидан ташқари, фақат бир нечта антик вазалар ва Гераклнинг Немея шер билан дуэли пайтида тасвирланган тош маълум. Немея бу ерда Гераклнинг мулозимлари орасида тасвирланган деб ҳисобланади. Бироқ, бу тахминни исботлаш қийин, чунки Немеяни суратда аниқлаш мумкин бўлган аниқ белгилар мавжуд эмас[6].

Немея иккита археморий вазадан бирида аниқ тасвирланган. Уларнинг иккаласи ҳам Руво (Апулия) дан келганлиги сабабли, нимфа бошқа вазада ҳам кўрсатилган деб тахмин қилиш мумкин. Археморий вазалар оғзи кенг ва тутқичлари вертикал волутга ўхшаш кратерлар; ҳар бир идишнинг ташқи юзаси қизил фигурали ваза расми билан безатилган[7][8].

Милоддан аввалги 340-йилларда яратилган ва ҳозир Неапол миллий музейида сақланадиган биринчи вазанинг фризида марҳум Археморнинг дафн маросими тасвирланган; Зевс ва Немея бу ерда юқори ўнг бурчакда кўрсатилган, улар наиск яқинида гаплашмоқдалар, уларнинг тепасида уларнинг исмлари кўрсатилган: ΖΕΥΣ ва ΝΕΜΕΑ[7]. Тахминан милоддан аввалги 350 йилги, Санкт-Петербургда жойлашган „Эрмитажда“ сақланадиган иккинчи вазанинг фризи пастда Гипсипила (чапда) ва тахминан Немея ўртасидаги ўлик Арчеморосни, юқорида — Археморни ўлдирган илонга қарши тўрт қаҳрамонлар жангини кўрсатади[8].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Wилҳелм Ҳеинрич Росчер (изд.). Аусфüҳрличес Лехикон дер гриэчисчен унд рöмисчен Мйтҳологиэ. — Леипзиг, 1897—1909. — Банд 2. 2: Лаас — Мйтон, Спалте 3172.
  2. ↑ Андерс Бжøрн Драчманн (изд.). Счолиа ветера ин Пиндари cармина. — Стуттгарт, 1997. — Банд 3: Счолиа ин Немеониcас. — Сеите 3. — Зеиле 21—22.
  3. ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади. ИИ: 15. 3.
  4. ↑ Андерс Бжøрн Драчманн (изд.). Счолиа ветера ин Пиндари cармина. — Стуттгарт, 1997. — Банд 3: Счолиа ин Немеониcас. — Сеите 3. — Зеиле 9—10.
  5. ↑ см. Офельт.
  6. ↑ Ҳанс Чристопҳ Аcкерманн (ред.). Лехиcон иcонограпҳиcум мйтҳологиаэ cлассиcаэ (ЛИМC). — Дüсселдорф, 1981—2009. — Банд 6. 1. — Сеите 731—733.
  7. ↑ 7,0 7,1 Жоҳаннес Овербеcк. Галлериэ ҳероисчер Билдwерке дер алтен Кунст. — Браунсчwеиг, 1853. — Банд 1. — Сеите 112.
  8. ↑ 8,0 8,1 Жоҳаннес Овербеcк. Галлериэ ҳероисчер Билдwерке дер алтен Кунст. — Браунсчwеиг, 1853. — Банд 1. — Сеите 114.

Адабиётлар