Neo-nuar

Нео-нуар — 1970-йилларда, Янги Голливуд даврида шаклланган кино жанри бўлиб[1][2], асосан классик нуар филм усулларининг ўзгача талқин қилиниши ва визуал услуби билан боғлиқ ҳамда 1940- ва 1950-йиллардаги Америка нуари мавзуларини замонавий аудитория учун мослаштиради[3]. Кўпинча ёрқин ранглар ва юқори контрастли тасвирлар, зўравонлик ёки шаҳвонийликнинг янада очиқ-ойдин тасвирланиши[4], тематик мотивлар ҳамда чизиқли бўлмаган ҳикоя қилиш ёки монтаждан фойдаланилади[5][6] .
1970-йиллар ва 1980-йилларнинг ўрталарида „нео-нуар“ атамаси Роман Поланскининг „Чинатоwн“ (1974), Мартин Сcорсесенинг „Тахи Дривер“ (1976), Сйдней Поллакнинг „Абсенcе оф Малиcе“ (1981), Ридлей Сcоттнинг „Бладе Руннер“ (1982), Паул Верҳоэвеннинг „Тҳе Фоуртҳ Ман“ (1983-йил) ва Давид Лйнчнинг „Блуэ Велвет“ (1986) каби филмлар туфайли оммавийлик чўққисига чиқди. Франсузча „филм ноир“ атамаси инглиз тилига сўзма-сўз „блаcк филм“ („қора филм“) деб таржима қилинади[7], бу кўпинча сояли кинематографик услубда тақдим этиладиган маш’ум ҳикояларни англатади. Нео-нуар шунга ўхшаш услубга эга, бироқ унда мавзулар, мазмун, услуб ва визуал элементлар янгиланган.
Таърифи
Нео-нуар неологизми, „янги“ сўзи учун юнонча олд қўшимчадан фойдаланган ҳолда, Марк Конард томонидан „классик нуар давридан кейин пайдо бўлган, нуар мавзулари ва нуар ҳиссиётини ўз ичига олган ҳар қандай филм“ деб таърифланади. Бошқа бир таъриф уни кўпинча турли жанрларни синтез қиладиган, шу билан бирга нуар филмининг асосий тузилмасини олдинги планга чиқарадиган кейинги нуар деб тавсифлайди[8].
Тарихи
„Нуар“ атамаси 1946-йилда танқидчи Нино Франк томонидан муомалага киритилган ва 1955-йилда франсуз танқидчилари Раймонд Борде ҳамда Этиэнне Чауметон томонидан оммалаштирилган[7]. Бу атама 1980-йиллардан бошлаб, услубнинг қайта тикланиши билан бирга яна кенг истеъмолга қайтди.
Классик филм нуар даври одатда 1940-йилларнинг бошидан 1950-йилларнинг охиригача бўлган даврни ўз ичига олади. Филмлар кўпинча Америка криминал романларининг экранизацияси бўлиб, улар „ҳардбоилед“ деб ҳам таърифланган. Баъзи муаллифлар бу атамаларга қаршилик кўрсатишган. Масалан, „Тҳе Постман Алwайс Рингс Тwиcе“ (1934) ва „Доубле Индемнитй“ (1943) асарлари муаллифи Жамес М. Cаин шафқациз детектив адабиётининг асосий вакилларидан бири ҳисобланади. Ҳар иккала роман криминал филм сифатида экранлаштирилган, биринчиси бир неча бор. Cаиндан шундай иқтибос келтирилади: „Мен ҳеч қандай мактабга, шафқациз детектив ёки бошқасига мансуб эмасман ва ишонаманки, бу деб аталадиган мактаблар асосан танқидчиларнинг хаёлотида мавжуд бўлиб, ҳақиқатда бошқа ҳеч қаерда уларга монанд нарса йўқ“[9].
Манбалар
- ↑ Теам, ЛТХ Студио „Wҳат Ис Филм Ноир? Эхамплес & Стйле Эхплаинед | ЛТХ Студио“ (эн). лтх.студио. Қаралди: 2025-йил 10-декабр.
- ↑ Нетте, Андреw „10 Ундераппреcиатед Америcан Ноирс оф тҳе Лате 1950с анд тҳе 1960с“ (эн-УС). CримеРеадс (2021-йил 23-ноябр). Қаралди: 2025-йил 14-октябр.
- ↑ он, Давид Олссон „Топ 30 Бест Нео-Ноир Филмс, Ранкед фор Филммакерс“ (эн-УС). www.студиобиндер.cом (2019-йил 18-ноябр). Қаралди: 2025-йил 14-октябр.
- ↑ „Нео-ноир“. Энcйcлопедиа Британниcа (2024-йил 28-октябр). Қаралди: 2024-йил 26-ноябр.
- ↑ Охфорд Аcадемиc. Филм Ноир анд тҳе Cинема оф Параноиа.
- ↑ „Нео-Ноир Филм Генре: 4 Cоммон Траиц оф тҳе Нео-Ноир Генре - 2025“ (эн). МастерCласс. Қаралди: 2025-йил 14-октябр.
- ↑ 7,0 7,1 Борде, Раймонд; Чауметон, Этиэнне. А панорама оф Америcан филм ноир (1941–1953). Сан Франcисcо: Cитй Лигҳц Боокс, 2002. ИСБН 978-0872864122.
- ↑ Петтей, Ҳомер Б.. Интернатионал Ноир. Эдинбургҳ: Эдинбургҳ Университй Пресс, 2014 — 62-бет. ИСБН 9780748691104.
- ↑ О'Бриэн, Геоффрей. Ҳардбоилед Америcа – Тҳе Лурид Еарс оф Папербаcкс. Неw Ёрк; Cинcиннати: Ван Ностранд Реинҳолд, 1981 — 71–72-бет. ИСБН 0-442-23140-7.
Ҳаволалар
- Арнетт, Роберт (Фалл 2006). "Эигҳтиэс Ноир: Тҳе Диссентинг Воиcе ин Реаган'с Америcа". Жоурнал оф Популар Филм анд Телевисион 34 (3): 123–129. дои:10.3200/ЖПФТ.34.3.123-129. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_жоурнал-оф-популар-филм-телевисион_фалл-2006_34_3/паге/123.
- Cонард, Марк Т.. Тҳе Пҳилосопҳй оф Нео-ноир. Лехингтон, Кй.: Тҳе Университй Пресс оф Кентуcкй, 2007. ИСБН 978-0-8131-2422-3. Тҳе Пҳилосопҳй оф Нео-ноир Гоогле Бооксда.
- Ҳирсч, Фостер. Детоурс анд Лост Ҳигҳwайс: А Мап оф Нео-Ноир. Неw Ёрк: Просcениум Публишерс, 1999. ИСБН 0-87910-288-8. Детоурс анд Лост Ҳигҳwайс: А Мап оф Нео-Ноир Гоогле Бооксда.
- Мартин, Ричард. Меан Стреэц анд Рагинг Буллс: Тҳе Легаcй оф Филм Ноир ин Cонтемпорарй Америcан Cинема. Ланҳам, Мд.: Сcареcроw Пресс, 1997. ИСБН 0-8108-3337-9.
- Снеэ, Бриан Ж. (Жулй 2009). "Софт-боилед Cинема: Жоэл анд Этҳан Cоэнс' Нео-cлассиcал Нео-ноирс". Литературе/Филм Қуартерлй 37 (3). ҳттп://www.тҳефреэлибрарй.cом/Софт-боилед+cинема%3а+Жоэл+анд+Этҳан+Cоэнс'+нео-cлассиcал+нео-ноирс.-а0204565670.[сайт ишламайди]