Ziyosfera

Nevvare xonim

Невваре хоним (усмонли туркча: نوارہ خانم‎‎ – „ёш барака“, „ёш бола“, асл исми – Ойша Çıҳçı, 1926-йилдан кейин Невваре Лейла Сöнмезлер; 1901-йил 4-майда тугъилган – 1992-йил 13-июнда вафот этган) – Усмонийлар империяси султони Меҳмед ВИ нинг тўртинчи хотини[1].

Невваре хоним
Туғилиши Ойша Çıҳçı
1901-йил 4-май
Дербент, Усмонийлар империяси
Вафоти 13-июн 1992-йил(1992-06-13)
(91 ёшда)
Дербент, Туркия
Дафн этилган жой
Дербент қабристони
Турмуш ўртоғи
  • Меҳмед ВИ
    (турм. 1919; ажр. 1924)
  • Мевлüд бей
    (турм. 1926; ваф. 1974)
Тўлиқ номи
туркча: Айşэ Невваре Ҳанıм
усмонли туркча: نوارہ خانم‎‎
Уй Çıҳçı (туғилганидан)
Усмонлийлар (никоҳ орқали)
Отаси Мустафо Çıҳçı
Онаси Ҳафизе Кап-Ипҳа
Дини Ислом, суннийлик

Ёшлиги

Невваре хоним 1901-йил 4 майда[1] Усмонийлар империясининг Дербент шаҳрида туғилган[2]. Асл исми Ойша Çıҳçı боълиб, Çıҳçı абхаз зодагонлар оиласига мансуб эди. Отасининг исми Мустафа бей Çıҳçı, онаси эса Ҳафизе хоним Кап-Ипҳа бўлган[3].

Меҳмед ҳали шаҳзода бўлган пайтда Ойша яшаши учун унинг Çэнгелкöйдаги саройига юборилган. Орадан маълум вақт ўтгач, аммаси Мüведдет Кадиннинг саройида ёрдамчи боълган. Бу ерда Усмонийлар саройи урф-одатига кўра унга Невваре исми берилган. У, шунингдек, малика Лейла Ачбанинг яқин дугонаси ҳам эди. Невваре жуда чиройли ва бўйи баланд, кўзлари яшил, сочи узун ва қора аёл бўлган[4].

Биринчи никоҳи

Невваре хонимга тегишли сарой

Меҳмед хотини Мüведдетнинг ёрдамчи хонимлари орасида Невварега кўзи тушиб, уни севиб қолди. Гарчи Мüведдет ҳар томондан қарши бўлган бўлса ҳам, Меҳмед ва Невваре 1918-йил 20-июнда Долмабаҳçэ саройида турмуш қурди[1][5][2]. Оъша пайтда Меҳмед 57 ёшда, Невваре эса 17 ёшда эди. Невваре фарзанд кўрмаган. Меҳмед 1918-йил 4-июлда тахтга чиққач[6], унга „Катта Иқбол“ унвони берилди, бироқ у „Учинчи Кадıн“ унвонига ҳам ҳақли эди. Эҳтимол, Мüведдетни янада ранжитмаслик учун ҳам унга бу унвон берилмаган[7]. Невварега Йıлдıз саройи ҳудудида бир сарой берилган. Яқин дугонаси Лейла уни меҳрибон, аммо жуда мағрур инсон деб таърифлаган[3].

Меҳмед 1922-йилда тахтдан ағдарилгач, Сан-Ремога сургун қилинди. Невваре эса қолган оила аъзолари каби Ферие саройида қамоқда сақланди. Ферие саройида бўлган вақтида Невваре оғир бетоб бўлиб қолди ва уни шифохонага олиб боришга тўғри келди. Унга паспорт берилмади ва бироз тузалганидан кейин бошқаларга қўшилиши кераклиги ҳақида айтилди. Невваре эса халфа коъринишида яширинча у ердан чиқиб кетишга муваффақ бўлади. Шундай қилиб, 1924-йил 6-мартда ота-онаси Невварени туғилган шаҳри Дербентга олиб кетди[8]. Соғлиғи тиклангач, у султонга хат ёзиб, ундан ажралишни сўради. Натижада 1924-йил 20-майда унга ажрашишга рухсат берилди[9][1].

Иккинчи никоҳи

1926-йилда Невваре Мевлüд бей Сöнмезлер исмли савдогарга турмушга чиқди ва қадрдон дугонаси Лейла Ачбанинг шарафига исмини Лейла хонимга ўзгартирди[10]. Улар аввал Ференёлуга, соънгра Дербентга кўчиб ўтишди. 1940-йилда эри вафот этгач, Невваре Лейла Şиşлига жойлашди[9].

Вафоти

1970-йилларда Невваре оъз туғилган жой Дербентда уй сотиб олиб, вафотига қадар шу ерда яшади. У 1992-йил 13-июнда Дербентда 91 ёшида вафот этди ва Дербентдаги қабристонга дафн қилинди[9].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Улуçай 2011, с. 263.
  2. ↑ 2,0 2,1 Аçба 2004, с. 194.
  3. ↑ 3,0 3,1 Аçба 2004, с. 77.
  4. ↑ Аçба 2004, с. 75.
  5. ↑ Сакаоğлу 2008, с. 707.
  6. ↑ Кедоуриэ, Сйлвиа. Туркей: Идентитй, Демоcраcй, Политиcс. Роутледге, Фебруарй 4, 2014 — 22-бет. ИСБН 978-1-135-22946-7. 
  7. ↑ Аредба, Румейса; Аçба, Эдадил. Султан Ваҳдеддин'ин Сан Ремо гüнлери, Ҳатıрат китаплığı. Тимаş Яйıнларı, 2009 — 13-бет. ИСБН 978-975-263-955-3. 
  8. ↑ Аçба 2004, с. 180.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Аçба 2004, с. 180 н. 8.
  10. ↑ Аредба, Румейса; Аçба, Эдадил. Султан Ваҳдеддин'ин Сан Ремо гüнлери, Ҳатıрат китаплığı. Тимаş Яйıнларı, 2009. ИСБН 978-975-263-955-3. 

Адабиётлар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi