New Providence (Bagama) sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti
| mavqe                      = Orol
| nomi                       = New Providence
| asl nomi                   = 
| tasvir                     = Newprovidencenasa.jpg
| qaram                      = 
| mamlakat                   = Bagama
| gerb                       = 
| bayroq                     = 
| gerb tarifi                = 
| bayroq tarifi              = 
| gerb eni                   = 
| bayroq eni                 = 
| lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = 
| lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = 
| CoordAddon                 = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami ={{Coord|25|1|48|N|77|24|18|W|display=inline,title}}
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mintaqa turi =
| mintaqa =
| jadvalda mintaqa =
| tuman turi =
| tuman =
| tuman 2 =
| tuman 3 =
| tuman 4 =
| tuman 5 =
| jadvalda tuman =
| jadvalda tuman 2 =
| jadvalda tuman 3 =
| jadvalda tuman 4 =
| jadvalda tuman 5 =
| jamoat turi =
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| ichki bolinishi =
| rahbar turi =
| rahbar =
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon = 207
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi = 5
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi = 296,522
| sanalgan yil = 2022
| zichlik = 1,325.6
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib = [[Afrikaliklar]] 89%, [[Yevropaliklar]] 8%, [[Osiyoliklar]] va [[Ispanlar]] 3%.
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxoronim =
| vaqt mintaqasi =
| DST = −4
| telefon kodi =
| pochta indekslari =
| avtomobil kodi =
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
| vebsayt =
| sayt tili =
}}

[[Fayl:NewProvidence2021OSM.png|thumb| New Providencening kengaytiriladigan batafsil xaritasi.]]
'''New Providence''' — [[Bagam orollari|Bagama orollaridan]] eng gavjum orol. U Bagamaning 70% dan ortiq [[Aholi|aholisini]] oʻz ichiga oladi<ref>{{Cite report|url=http://www.bahamas.gov.bs/wps/wcm/connect/c17e5637-1f39-484b-8107-a7be2176c51b/NEW+PROVIDENCE+2010+CENSUS+REPORT.pdf?MOD=AJPERES|title=2010 Census of Population and Housing: New Providence|page=3|date=August 2012|publisher=Department of Statistics of the Bahamas|access-date=May 18, 2015|archivedate=December 20, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220072543/http://www.bahamas.gov.bs/wps/wcm/connect/c17e5637-1f39-484b-8107-a7be2176c51b/NEW+PROVIDENCE+2010+CENSUS+REPORT.pdf?MOD=AJPERES}}</ref>. Bagama [[Poytaxt|markazi poytaxt]] [[Nassau]] shahrining joylashgan joyi boʻlib, uning [[Davlat chegarasi|chegaralari]] orol bilan tutashadi. 2010-yil roʻyhatga olingan aholi soniga koʻra 246,329 kishini tashkil qilgan, 2016-yilgi oxirgi hisobda aholi koʻrsatkichi 274,400 taga yetgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |sarlavha=CIA Factbook |sana=22 September 2022 |qaralgan sana=24 January 2021 |arxivsana=26 January 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210126031906/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.worldatlas.com/na/bs/np/where-is-nassau.html |sarlavha=World Atlas – Where is Nassau? |qaralgan sana=2016-04-16 |arxivsana=2018-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180622220346/https://www.worldatlas.com/na/bs/np/where-is-nassau.html}}</ref>.

[[Christopher Columbus]] [[Yangi dunyo|Yangi Dunyoni]] kashf qilganida orol dastlab [[Ispaniya]] nazorati ostida boʻlgan, ammo Ispaniya hukumati orolni hamda butun Bagama orollarini rivojlantirishga etibor bermagan<ref name="Neglect">{{Veb manbasi |muallif=Bruce Taylor |sarlavha=Review of Johnson, Howard, The Bahamas From Slavery to Servitude, 1783–1933. |nashriyot=H-Lat Am, H-Net Reviews. |sana=September 1997 |url=http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=1286 |qaralgan sana=2013-01-03 |arxivsana=2013-10-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131029200552/http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=1286}}</ref>. Orolning eng yirik [[Shahar|shahri]] boʻlgan Nassau avval [[Charles-town]] nomi bilan atalgan. Lekin u 1684-yilda ispanlar tomonidan vayron qilinib, yoqib yuborilgan. Orol 1695-yilda eng muvaffaqiyatli lordlar egasi [[Nicholas Trott]] tomonidan [[Angliya]] shahzodasi [[Orange-Nassau shahzodasi Friso|Orange-Nassau]] sharafiga qayta tiklanadi va Nassau deb nomlanadi.

Bagama hukumatining uchta asosiy tarmogʻi: [[Ijro etuvchi hokimiyat|ijro etuvchi]], [[Qonun chiqaruvchi hokimiyat|qonun chiqaruvchi]] hamda [[sud hokimiyati]], barchasi New Providence orolida joylashgan. New Providence Bagama orollarining asosiy [[savdo markazi]] hisoblanadi. Shu bilan birga, u 400 dan ortiq [[bank]] va ishonchli [[Kompaniya|kompaniyalarni]] oʻzida jamlaydi. Uning [[Mehmonxona|mehmonxonalari]] va [[Port|portlarida]] har yili Bagama orollariga keladigan toʻrt milliondan ortiq [[Sayyoh|sayyohning]] uchdan ikki qismidan koʻprogʻi tashrif buyuradi. New Providencedagi boshqa [[Aholi punktlari|aholi punktlariga]] [[Grants Town]], [[Bain Town]], [[Fox Hill]], [[Adelaida]], [[Yamacraw]], [[South Beach]], [[Coral Harbour]], [[Lyford Cay]], [[Paradise Island]], [[Sea Breeze (Shimoliy Karolina)|Sea Breeze]], [[Centerville (Shimoliy Karolina)|Centreville]], [[Grove|Grove (Janubiy)]] va [[Grover (Shimoliy Karolina)|Grove (Shimoliy)]], [[Cable]] kabi [[sohil]] va [[Shaharcha|shaharchalar]] kiradi<ref name="A1">{{Yangiliklar manbasi |title=New Providence |publisher=Government of the Bahamas |url=http://www.bahamas.gov.bs/wps/portal/public/About%20The%20Bahamas/The%20Islands/NEW%20PROVIDENCE/!ut/p/b1/vVTJkqJAEP0WP6CbYpPiWCwiWOwFAhcDRWhQFpVF_Pqx5zJLxHRfpjvzlBEv3ov3MiOphIqopEnHskj7sm3S8_ucLHcs0EyEOGhqPFgCPXAwcoQ1Y9M8taUiEjN3pdUnTffyzu2rYJpXvWzKWrGXtI0t3fOHi6otY4SGmJe3gYyZOASD3W9IXyVj5hlt4Vi-sGVS6wTjVZtj3rIwOSZGuxd3R9G6woN4Tc7Aye9eXAOsQH6IZiTbMDSDcB3s6O4w40056CPfv51VfUgr_yoGF9erUHr3taY2D1ksXbCyTTK9UWdPn-yzczygfn1rGg6lueHe3MXiaTj-wDAHPs8j-RDyzvATAP5RCHzCsGEoa93WRyp-woTfYCQEQKcB8nzaBdCiKUJFgNv51dzpj9PDq8B8NxWVsfYIgH0ASHANLLKyzMynfcXANAmxKcSTT-w7wTHwM-JkoRdISLnAJnT-FrQZIj4FZXq5CXjgA-6rBTXehs8gBOIgngGaTX-3IPutkWqODb7c4R9Hw7n_f4cGlZT7-nU61K_gFYpLmhcgJ8Il4DgoUGEVL3nlpk-q6u2MmMa3i9C5RaGXwU0v0pVUQ6KfoocRFRV03DiVEBuOVp1xrYaKGc8ujJ9-bi8CcyEW5Ka8clLvlogHma2wh302GDWNyYxtiyuZ4dRiXK_SRr-wbK4NPJHmk7c39nY3LJM66kQH1x3bHmde26zkYqeKDdha_Yk-b4_MQ9ymdM0x1yRspJxPxevGiszSs4Rp80aausuyjFO0olwrzPPlEEZQFSjrCqci5W6k8ghfdAkqZXQqno-mq0e89NYTDX_1hBaLH17e3Nw!/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |url-status=live |access-date=2011-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328112326/http://www.bahamas.gov.bs/wps/portal/public/About%20The%20Bahamas/The%20Islands/NEW%20PROVIDENCE/!ut/p/b1/vVTJkqJAEP0WP6CbYpPiWCwiWOwFAhcDRWhQFpVF_Pqx5zJLxHRfpjvzlBEv3ov3MiOphIqopEnHskj7sm3S8_ucLHcs0EyEOGhqPFgCPXAwcoQ1Y9M8taUiEjN3pdUnTffyzu2rYJpXvWzKWrGXtI0t3fOHi6otY4SGmJe3gYyZOASD3W9IXyVj5hlt4Vi-sGVS6wTjVZtj3rIwOSZGuxd3R9G6woN4Tc7Aye9eXAOsQH6IZiTbMDSDcB3s6O4w40056CPfv51VfUgr_yoGF9erUHr3taY2D1ksXbCyTTK9UWdPn-yzczygfn1rGg6lueHe3MXiaTj-wDAHPs8j-RDyzvATAP5RCHzCsGEoa93WRyp-woTfYCQEQKcB8nzaBdCiKUJFgNv51dzpj9PDq8B8NxWVsfYIgH0ASHANLLKyzMynfcXANAmxKcSTT-w7wTHwM-JkoRdISLnAJnT-FrQZIj4FZXq5CXjgA-6rBTXehs8gBOIgngGaTX-3IPutkWqODb7c4R9Hw7n_f4cGlZT7-nU61K_gFYpLmhcgJ8Il4DgoUGEVL3nlpk-q6u2MmMa3i9C5RaGXwU0v0pVUQ6KfoocRFRV03DiVEBuOVp1xrYaKGc8ujJ9-bi8CcyEW5Ka8clLvlogHma2wh302GDWNyYxtiyuZ4dRiXK_SRr-wbK4NPJHmk7c39nY3LJM66kQH1x3bHmde26zkYqeKDdha_Yk-b4_MQ9ymdM0x1yRspJxPxevGiszSs4Rp80aausuyjFO0olwrzPPlEEZQFSjrCqci5W6k8ghfdAkqZXQqno-mq0e89NYTDX_1hBaLH17e3Nw!/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |archive-date=2012-03-28}}</ref>.

== Kelib chiqishi ==
Dastlab mahalliy [[Lucama, NC|Lucayan]] aholisi tomonidan ''Nema'' deb atalgan orolning maʼnosi „oʻrta suv“ degan maʼnoni anlatgan<ref>{{Cite journal|last=Ahrens|first1=Wolfgang P.|date=2015|title=Naming the Bahamas Islands: History and Folk Etymology|url=https://ojs.lib.uwo.ca/index.php/oc/article/view/14910|journal=Onomastica Canadiana|language=en|volume=94|issue=2|pages=101|issn=2816-7015|access-date=2023-02-21|archivedate=2023-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230221041210/https://ojs.lib.uwo.ca/index.php/oc/article/view/14910}}</ref>. New Providence nomi XVI asrda [[kema]] halokatidan omon qolgani uchun ilohiy providensiyaga minnatdorchilik bildirgan [[Gubernator|gubernatorning]] taklifi bilan qoʻyilgan. „New“ (yangi) soʻzi orolni qaroqchilar makoni hisoblangan [[Gʻarbiy Karib dengizi]] (hozirgi [[Kolumbiya]]) Providensiyasidan farqlash uchun keyinchalik qoʻshilgan<ref name="A2">{{Veb manbasi |muallif=John Everett-Heath |sarlavha=New Providence Island |nashriyot=Encyclopedia.com |qaralgan sana=September 10, 2011 |url=http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-NewProvidenceIsland.html |arxivurl=https://web.archive.org/20130122070941/http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-NewProvidenceIsland.html |arxivsana=January 22, 2013}}</ref>.

== Tarixi ==
[[Fayl:Battle_of_Nassau.jpg|left|thumb| Nassau jangining badiiy talqini]]
1670-yildan keyin [[Grand Turk]] oroli va [[Inagua|Inaguada]] dengiz tuzini yigʻish bilan shugʻullanadigan [[Bermud oroli|Bermud]] yirtqichlari orolning doimiy tashrif buyuruvchilariga aylangan. Birinchi doimiy [[Yevropa]] turar joylari 1648-yilda [[Eleuthera|Eleutherada]], keyinchalik 1666-yilda New Providenceda paydo boʻlgan.

1670-yilga kelib, Charles-Town aholi turar joylarida 900 dan ortiq kishi istiqomat qilgan. Masuliyatsiz gubernatorlar almashinuvi sababli Charlz-Taun [[Fransuz dengiz floti|fransuz]] va [[Ispan dengiz floti|ispan flotlari]] tomonidan hujumga uchragan va [[Qaroqchilik|qaroqchilar]] uchun maxsus bazaga aylangan. Oqibatda 1684-yilda Ispaniya hukumati tomonidan hujum uyushtirilib vayron qilingan. Ikki yil oʻtgach, 1686-yildan boshlab bu hududga [[Yamayka|Yamaykadan]] yangi [[Inglizlar|ingliz aholisi]] kelib joylasha boshlagan. Ular Yamayka gubernatori tomonidan chaqirilgan boʻlsada, lekin ular bu buyruqqa boʻysunmagan va muqim yashash uchun qolishgan. 1695-yilda gubernator Nicholas Trott shaharni qayta quradi va ikki [[Qalʼa|qal’ani]] qoʻshib ikkalasi ham Nassau deb nomlaydi. Lekin qal’a 1700-yilda ispanlar hujumi oqibatida jiddiy zarar koʻradi, buning oqibatida mustamlakachilar 1703-yilda fransuz va ispan hujumidan keyin qal’ani tark etishga majbur boʻladi. Qal’ada [[toʻp]] va [[Askar|askarlar]] boʻlmaganligi sababli, New Providence tez orada yana qaroqchilar bazasiga aylanadi. 1713-yilga kelib, Nassauda qaroqchilar soni mingdan oshib ketadi. Qaroqchi [[Thomas Barrouw]] oʻzini New Providence gubernatori deb eʼlon qiladi<ref name="CSP-VOL29">{{Kitob manbasi |last=Headlam |first=Cecil |title=America and West Indies: July 1716 {{!}} British History Online |date=1930 |publisher=His Majesty’s Stationery Office |location=London |pages=139–159 |edition=Vol 29 |url=http://www.british-history.ac.uk/cal-state-papers/colonial/america-west-indies/vol29/pp139-159 |accessdate=15 October 2017 |language=en}}</ref>. 1718-yilda gubernator Woodes Rogers [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] qiroli [[George I]] tomonidan New Prodencega yuboriladi va ular oʻz yoʻlidan voz kechmoqchi boʻlgan har qanday qaroqchini avf etishni taklif qiladi. U agar qaroqchilar uning taklifiga rozi boʻmasa ularni qatl qilish bilan tahdid qiladi va Rojers shu orqali Nassauni qaroqchilardan tozalashga erishadi.

1776-yil fevral oyida amerikalik [[Esek Hopkins]] yettitadan ortiq [[Kema|kemadan]] iborat [[Dengiz floti|dengiz flotini]] boshqarib, Britaniya tasarrufidagi orolga taʼminot va oʻq-dorilarni olib kirish maqsadida reyd oʻtkazishga harakat qiladi. [[Nassau jangi]] deb nomlanuvchi ushbu voqeada 3-4-mart kunlari Hopkins 250 nafar [[dengiz piyodalari]] va [[Dengizchi|dengizchilardan]] iborat [[Amerika harbiy kuchlari]] tasarrufida birinchi marta [[Amfibiya hujumi|amfibiya hujumini]] amalga oshiradi. New Providence va [[Wasp|Waspni]] vayron qilib, hujumchilar [[Fort Montegue|Fort Montegueni]] qoʻlga olishadi. Inglizlar avval Nassauga qochadi ammo keyin isyonchi kuchlarga taslim boʻladi. Amerikaliklar oʻzlariga 88 ta toʻp va 15 ta [[Minomyot|minomyotni]] olib qoladi, ammo qoʻlga olishdan oldin kerak boʻladigan [[Porox|poroxning]] koʻp qismini [[evakuatsiya]] qilshadi. Hopkins ikki hafta ichida kemalariga oʻljalarni yuklaydi va qaytib ketadi.

[[Janubiy Karolina]] dengiz flotining Janubiy Karolina [[Fregat|fregati]] 1782-yil 12-yanvarda [[Gavana|Gavanaga]] yetib keladi. Gavanada [[Alexander Gillon]] va ispanlar oʻrtasida [[Muzokara|muzokaralar]] boʻlgandan keyin, Janubiy Karolina [[Bernardo de Galves]] qoʻmondonligi ostida [[Ispaniya|ispan]] kuchlarining 59 ta kemadan iborat qoʻshiniga qoʻshiladi. 22-aprelda birlashma qoʻshinlar New Providenceni qoʻlga kiritish uchun suzib ketadi. 6-mayga kelib butun flot New Providencega yetib boradi va 8-mayda [[Britaniya mustamlakasi|Britaniya mustamlakasini]] taslim qiladi. Bu Amerika inqilobiy urushi paytida New Providencening qoʻshni davlatlar tomonidan uchinchi marta bosib olinishi edi.

Amerika inqilobidan keyin, bir necha ming [[Loyalist|loyalistlar]] oʻzlarining [[Quldorlik jamiyati|qullari]] bilan [[Qishloq xoʻjaligi|qishloq xoʻjaligini]] qayta tiklash [[Plantatsiya|plantatsiyasi]] maqsadida New Providence va unga yaqin orollarga koʻchib oʻtadi. Tuproqlarning sayozligi va [[yogʻingarchilik]] miqdorining kamligi bu faoliyatni amalga oshirishni qiyinlashtiradi. XIX asr boshlariga kelib Bagama orollari deyarli boʻsh [[Arxipelag|arxipelagga]] aylanadi. Bu yerda faqat [[Tuzlar|tuz]] yigʻish ishlari davom etardi. Aholi kamayishi sabab qal’alar qulab tusha boshlagan va 1850-yilga kelib orol butunlay tashlab ketilgan. Keyingi yillarda New Providence ikki marta yuqori iqtisodiy jihatdan foyda keltirgan: 1861-1865-yillardagi [[AQShda fuqarolar urushi|Amerika fuqarolar urushi]] vaqtida orol [[Amerika Konfederativ shtatlari]] [[Blokada|blokadachilari]] uchun juda mashhur [[port]] boʻlib hizmat qilgan<ref>"Mysterious Fate of the Blockade Runners" by J. W. A. Wright, The Overland Monthly, ed. by Bret Harte. 1885</ref>. Taqiqlash davrida esa distillangan [[spirtli ichimliklar]] uchun [[kontrabanda]] markazi boʻlgan.

== Sayyohlikda ahamiyati ==
XIX asrning oxiriga kelib, New Providence [[Gʻarbiy yarimshar|gʻarbiy yarimsharning]] sanatoriysi sifatida mashhur boʻla boshladi. Aholisi hamda sayyohlarning sharxlarida kunlik haroratning kam miqdorda oʻzgarishi, har qanday 12 soatlik davr {{Cvt|5|F-change|C-change|0|order=flip}} doirasidagi juda yumshoq iqlimi maqullangan. Orol sayyohlik uchun moʻljallanib, Issiq qish mavsumida ham mukammal [[drenaj]], [[Xristianlik|xristian]] [[Cherkov|cherkovlari]], yaxshi obodonlashtirilgan va toʻgʻri chiziqli yoʻllar, zamonaviy hashamatli binolar, [[Ingliz tili|ingliz tilida]] soʻzlashuvchilar bilan toʻldirilgan. Amerika Qoʻshma Shtatlarining janubiy qirgʻoqlari, Kuba va Nassau oʻrtasida [[bugʻli kemalar]] qatnovi yoʻlga qoʻyilgan va bu orol mashhurligi ortishiga hissa qoʻshmoqda<ref>{{Kitob manbasi |title=Nassau, island of New Providence, Bahamas |url=https://archive.org/details/nassauislandofne00newy |page=[https://archive.org/details/nassauislandofne00newy/page/26 26] |date=November 1877 |publisher=Murray, Ferris & Co. |isbn=978-5-87272-044-7}}</ref>.

1920-yillarning oxirlarida New Providence koʻplab [[sayyohlik ob’ektlari]] bilan boyitilgan. Shu jumladan qisqa muddatli [[kruiz kemalari]], sayyohlar uchun chuqurlashtirilgan port va [[qimor]] oʻyinlari, taklif qiluvchi mehmonxonalarga ega Amerika dam olish maskani sifatida yaxshi tashkillashtirilgan. Hozirgi kunda Grand Bagamadagi [[Freeport]] oroli rivojlanishi bilan New Providence shuhrati bir oz pasaygan boʻlsada, [[Bagamiya aholisi|Bagamiyaliklarning]] uchdan ikki qismi bu yerda istiqomat qiladi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Britaniya muassasalari]]
[[Turkum:Atlantika okeani qaroqchiligi]]
[[Turkum:Bagama orollari]]
[[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]]
[[Turkum:Sayyohlik markazlari]]