Nikolay Deyev
Николай Михайлович Деэв (1816-йил—1863-йил) – Оренбурглик савдогар[1].
| Николай Деев | |
|---|---|
| русча: Николай Михайлович Деев | |
| Таваллуди |
1816-йил |
| Вафоти | 1863-йил 19-ноябр |
| Фуқаролиги | Россия империяси |
| Таълими | таълим олмаган |
| Отаси | Михаил Степанович |
Биография
Савдо уйи асосчиси савдогарнинг ўғли, Оренбургда туғилган ва ёшлигидан қозоқлар билан доимий алоқада бўлган, уларнинг тили ва урф-одатларини мукаммал ўрганган. Отаси (Михаил Степанович[2]) вафотидан сўнг ўз бизнесини давом эттирган ва асосан Транс-Урал даштлари кўчманчилари билан айирбошлаш ҳамда Россия ва ярим кўчманчи қабилалар ўртасидаги мустаҳкам савдо алоқаларини олиб борган. Қозоқлар орасида ва кейинчалик Хива хонлигида Деев жуда машҳур ва ишончга эга бўлган[3], шунингдек Ўрда хонларига катта таъсир кўрсатган.
Россия ҳукумати унинг хизматларидан доимий равишда фойдаланган: масалан, Обручев ва Перовский экспедицияларида, 1847-йилдан бошлаб, Сирдарёнинг қуйи оқимини босиб олишда ва 1855-йилгача Эмба юришида ҳамроҳлик қилган.
Ушбу экспедиция давомида Перовский томонидан тайинланган Деев чорва молларини кузатиб борган ва 120 000 бош қорамолнинг деярли барчасини қирғизларга яширинча сотган.
Терентев эса Станислав Циолковскийнинг Хивага қишки сафари (1839—1840) учун ҳукумат туялари билан бирга ноқонуний чайқовчилик юз берганлиги ҳақида хабар беради. Хива юришидаги хизматлари, Сирдарёга йўл очгани учун кўплаб мукофотларга сазовор бўлган[3].
1853-йилда Деев Оқмачитга (Перовский форти) қарши юришда қатнашган ва Қўқон тўпларидан қал’ага зарба берган ҳамда бунинг учун олтин медал олган. Ўрта Осиё мулкларида Деевнинг ёрдамисиз ташкил этилган бирорта ҳам Россия элчилиги бўлмаган ва у кўпинча Россия ва Ўрта Осиё хонлари ўртасида дипломатик мақсадларга эришиш учун воситачи бўлиб турган. Деев хайрия соҳасида ҳам худди шундай фойда келтирган.
Оренбургда касалхона ва иккита даволаш маскани, иккита черков мактаби, қизлар мактаби, кампирлар учун бошпана ташкил қилган; бундан ташқари, у кўплаб хайрия жамиятларининг аъзоси бўлган.
Оренбург губерниясида маҳаллий ер эгалари сув билан суғорилиши қийин бўлган ерларни ўзлаштиришни мумкин эмас деб ҳисоблаган; Деев ерларни сотиб олган ва савдодан воз кечмасдан, бу ерларда экинлар етиштирган.
Мактабда таълим олмаган, юқори билимга эга бўлган, кўп ўқиган ва Император Россия археология жамиятига кўплаб археологик ҳисса қўшган, бунинг учун рақобатдош аъзо сифатида сайланган.
„О древностях Сйр-Даринского края“ асари учун жамият Деевга энг яхши бажарилган топшириқ сифатида пул мукофотини тақдим этган. 1863-йил 19-ноябрда вафот этган.
Манбалар
- ↑ „Деев, Николай Михайлович“. синоним.орг. Қаралди: 29-октабр 2023-йил.
- ↑ „Николай Михайлович Деев“. ру.родовид.орг. Қаралди: 29-октабр 2023-йил.
- ↑ 3,0 3,1 „ДЕЕВЫ“. росбизнеснаследие.рф. Қаралди: 29-октабр 2023-йил.