Ziyosfera

Nikolay Tanayev

Николай Тимофеэвич Танаев (русча: Николай Тимофеевич Танаев; 1945-йил 5-ноябр – 2020-йил 19-июл) – қирғиз сиёсатчиси бўлиб, у 2002-йилдан 2005-йилгача Президент Асқар Акаев даврида Қирғизистон Республикасининг Бош вазири лавозимида фаолият юритган.

Николай ТанаевНиколай Танаев
Николай Тимофеевич ТанаевНиколай Танаев
8-Қирғизистон Бош вазири
Президент Асқар Акаев
Ишенбай Қодирбеков (вақтинча)
Аввалгиси Қурманбек Бакиев
Кейингиси Қурманбек Бакиев
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 5-ноябр 1945-йил
Михайловка, Пенза вилояти, Совет Иттифоқи
Вафоти 19-июл 2020-йил(2020-07-19)
(74 ёшда)
Санкт-Петербург, Россия[1]
Истиқомат жой(лар)и Болшая Морская кўчаси, 6.

2000—2001-йилларда Ҳукумат ҳузуридаги Архитектура ва қурилиш бўйича Давлат комиссиясига раислик қилган. Шунингдек, Қирғизистон Республикаси Архитектура ва қурилиш академиясининг президенти лавозимида фаолият юритган[2].

Биографияси

1969-йилда Жамбул гидромелиорация-қурилиш институтини муҳандис-қурувчи мутахассислиги бўйича тугатган. 1973-йилда Марксизм-ленинизм университетини битирган.

1979—1984-йилларда Ўш шаҳар ижроия қўмитаси раисининг биринчи ўринбосари лавозимида ишлаган.

1984-йилда КПСС Марказий Қўмитасининг Олий партия мактабини „партия қурилиши иқтисодиёти“ йўналиши бўйича тамомлаган; шу йили Совет Армиясининг Олий офицерлик курсларини ҳам тугатган.

„Ўшқурилиш“ ва „Чўйқурилиш“ (Қирғизистон) трестларида фаолият юритиб, уста даражасидан трест бошқарувчиси раҳбаригача кўтарилган. 1990-йилларда „Қирғизқурилиш“ давлат қурилиш компаниясига раҳбарлик қилган. 1999-йилда „Қирғизқурилиш“ давлат концерни (собиқ Қирғизистон ССР Қурилиш вазирлиги) президенти бўлган.

Николай Қурманбек Бакиев ҳукуматида бош вазир ўринбосари лавозимида ишлаган ва 2002-йил 22-майда Акаев Бакиевни вазифасидан озод этгач, вақтинчалик бош вазир этиб тайинланган. Саккиз кундан сўнг Олий Кенгаш уни тасдиқлаши билан расман бош вазир лавозимига ўтирган.

Бош вазир сифатида 2004-йил 8-апрелда ишончсизлик вотумидан омон қолган. Қонун чиқарувчи орган уни лавозимидан четлатиш учун 27 га 14 нисбатда овоз берди, аммо бу керакли 30 та овоздан кам эди[3].

Николай мустақилликдан сўнг Қирғизистоннинг биринчи этник осиёлик келиб чиқишга эга бўлмаган бош вазири эди.

Инқилоб ва сургун

2005-йил 24-мартда Танаев Лола инқилоби пайтида бош вазирлик лавозимидан дарҳол истеъфога чиқган биринчи ва ягона юқори лавозимли давлат амалдор бўлди[4]. Шу ондаёқ, унга Пенза вилояти губернатори Василий Бочкарёв қўнғироқ қилиб, собиқ бош вазирга болалиги ўтган Пенза вилоятига қайтишни таклиф этган. Қарийб бир ойдан сўнг, Россияда Пенза вилоятининг ташқи иқтисодий алоқалар бўйича махсус вакил этиб тайинланган.

Пензага жўнаб кетишдан аввал Танаев Асқар Акаев билан музокаралар олиб бориш учун тузилган комиссияга таклиф этилган. Бу комиссия 2-апрел куни Москвага учиб бориб, Акаевни ваколатларини топширишга кўндирди. Музокаралардан сўнг Танаев Бишкекка қайтмади, аксинча, губернатор Бочкарёвнинг таклифини қабул қилишга қарор қилиб, 6-апрел куни Пензага шахсий ташриф билан келган.

Бироқ июн ойига келиб, Бош прокурор вазифасини бажарувчи Азимбек Бекназаров парламентга ўз идораси Танаевни қамоққа олиш тўғрисида буйруқ берганини маълум қилган. Айбловлардан бири унинг ўғли назорат қиладиган компанияга ўтказилган 40 миллион сўмлик (977 минг доллар) давлат маблағлари билан боғлиқ эди. У Санкт-Петербургдаги Катта Морская кўчаси 6-уйда сургунда яшаган[5].

Мукофотлари

  • Қирғизистон ССР Олий Кенгаши Президиумининг фахрий ёрлиғи (1977)
  • Қирғиз Республикасида хизмат кўрсатган қурувчи (1993)
  • Бутунроссия шахслар жамоат палатасининг жасорат ордени (2000)
  • Бутунроссия шахслар жамоат палатасининг Ғолиб Авлиё Георгий ордени (2000)
  • 3-даражали „Манас“ ордени (2002)
  • Қирғизистон Республикаси Архитектура ва қурилиш академияси академиги (2002)
  • МДҲга аъзо давлатларнинг фахрий ёрлиғи (2004)
  • "Санкт-Петербургнинг 300 йиллиги хотирасига" медали (2004)
  • „Совет қўшинларининг Афғонистондан олиб чиқилганига 15 йил“ медали (2004)
  • Москва халқаро менежмент ва ҳуқуқ институтининг фахрий профессори (2004)
  • СССР ва Қирғизистон Республикасининг идоравий мукофотлари.

Манбалар

  1. ↑ „Индех Та-Ти“.
  2. ↑ „Танаев Николай Тимофеевич“. некропол-спб.ру. Қаралди: 2024-йил 17-декабр.
  3. ↑ Бруcе Панниэр, „Кйргйзстан: Приме Министер Нарроwлй Сурвивес Cонфиденcе Воте“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2008-06-14 санасида архивланган), Радио Фреэ Эуропе/Радио Либертй, 9 Април 2004.
  4. ↑ „Экс-премьер Киргизии Николай Танаев возвращается в Бишкек“. РИА Новости (2008-йил 6-июн). Қаралди: 2025-йил 29-октябр.
  5. ↑ „Лифе афтер поwер: Ҳоw формер оффиcиалс сеттлед доwн аброад“ (2016-йил 14-октябр).

Ҳаволалар

Викиомборда „Николай Танаев“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
Сиёсий идоралар
Ўтмишдоши:
Қурманбек Бакиев 		Қирғизистон Бош вазири
2002–2005 		Вориси:
Қурманбек Бакиев 


"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi