Ниназу (шум. „Шумер-билим“ ёки „Сувни органмоқдаман“) — шумер маъбуди.

Тавсиф

Ниназу — эр ости дунёсининг хтоник худоси, шифо ва ёшартириш худоси ҳам бўлган, унинг рамзи — илон[1] (унинг ўғли Нингишзида иккита илон билан ўралган таёқ тимсоли сифатида тиббиёт амалиётининг рамзи бўлган[1] кейинчалик Асклепийнинг таёғига айланиб, кейинчалик кадуцей шаклида бутун дунё тиббиётининг рамзига айланган[1]). Бундан ташқари, ҳарбий хусусиятлар Ниназу тасвирида ҳам кўринади — акаси Нергал билан биргалликда Шумернинг[1] душманларини жазолашга қодир эканлигига ишонишган. Бир версияга кўра, у Энки ва Эрешкигалнинг[1] ўғли эди, иккинчиси — Энлил ва Нинлил, Нинурт ва Нергалнинг[1] акаси эди.  Афсонага кўра, Нинмида билан биргаликда Шумер тупроғига арпа, ловия ва бошқа кўплаб маданиятларни олиб келишди, бундан олдин маҳаллий аҳоли йиғиш билан шуғулланган[2][3][4].

Кўпгина афсоналарнинг қўпол табиатини ҳисобга олиб, уларнинг эркин талқинини тан олган ҳолда, Ниназунинг келиб чиқишининг иккита версиясидан ташқари, бир ёки ҳар иккала вариантга мос келмайдиган турли афсоналар мавжуд. Мисол учун, афсоналардан бири уни Эрешкигалнинг[1] турмуш ўртоғи деб атайди. Яна бир афсонага кўра, Ниназу афсонада тақдим этилган Эрешкигалнинг илтимосига биноан, онаси сифатида, ер ости қироллигидан Даму исмли маҳбусни озод қилди, лекин уни вазир қилиб қўйди[1].

Ибодат тарихи

Айниқса, учинчи Ур[5] сулоласи даврида Шумер шимолидаги Эшнунна[5] ва жанубдаги[5] Энего[5] шаҳарларида улуғланган.  Хаммурапи қонунларига кўра, бу худога ҳадя қилиш мажбурий[5] эди. Ниназу руҳонийлари „ур-Ниназу“ („Ниназу худоси фанати“) номи билан аталган[5]. Ур шаҳрида ҳар йили унинг шарафига байрам бўлиб ўтди, унда вафот этган шоҳлар ва руҳонийлар шарафига қурбонликлар келтирилди[5].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 Якобсен 1995.
  2. ↑ Массон 1976.
  3. ↑ Головнев 1993.
  4. ↑ Wиггерманн, Эдзард 1997.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 „Ниназу (год)“ (эн). Анcиэнт Месопотамиан Годс анд Годдессес. 2013-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 8-март.

Адабиётлар