Нинурта (Ниниб)[1] — шумер -аккад мифологиясида Гирсу шаҳри ҳомийси худоси, Энлил ва Нинлилнинг ўғли; момақалдироқ худоси, баҳорги ёмғир ва тошқинлар, шунингдек, экин майдонлари; уруш худоси сифатида ҳам ҳисобланган[2].

Нинурта Нингирсу („Гирсу хўжайини“) худоси билан бир хил[3][4][5].

Тасвири

Нинурта камон ва ўқлар билан шарурни — сеҳрли сўзловчи тўзиқни ушлаб турган жангчи сифатида тасвирланган. Баъзан у орқасида жангариларча кўтарилган қанотлари билан пайдо бўлади. Бобил санъатида у кўпинча арслон танаси ва чаён думи бўлган йиртқич ҳайвонга чалқанча тик турган ёки миниб ўтирган ҳолда тасвирланган[4][6].

Эшак шаклида тасвирланган[7].

Нинурта Сатурн сайёраси ва Орион юлдуз туркуми билан аниқланган[1]. Худонинг рамзи иккита арслон боши билан қопланган таёқ эди.

Мифология

Гудеан цилиндрлари (милоддан аввалги 2125-йил) Лагаш ҳукмдори амр билан туш кўрганини ва Лагашдаги Нингирсу ибодатхонасини қайта тиклаганини тасвирлаб беринг.

Унинг асл исми Имдугуд („Ёмғир булути“) эди ва худонинг ўзи момақалдироқ булутини тасвирлаб, шер боши ва момақалдироқли фарёдли қора қуш шаклида пайдо бўлади. Кейинчалик Нинурта инсон қиёфасини олади[8].

Нинуртанинг рафиқаси шифо ва тиббиёт маъбудаси Гула эди (Нингирсу гипостазида — маҳаллий маъбуда Лагаш Бау). Уларнинг иккита ўғли — Иг-алим ва Шул-шаган[3] бўлган. Баунинг яна 7 та қизи бор эди, лекин Нингирсу уларнинг отаси бўлмаган[3].

Энлилнинг ўғли сифатида Нинуртнинг бир нечта ака-ука ва опа-сингиллари бор эди: Нанна, Нергал, Ниназа[9], Энбилулу ва баъзан Инанна[3].

Култ

Нинурта қишлоқ хўжалиги ва чорвачиликнинг ҳомийси сифатида ҳам ҳурматга сазовор бўлган (у Шумер мадҳияларида " Энлил фермери " деб аталади). Энлил номидан ёзилган „Нинуртанинг кўрсатмаси“ бор, у ўғлига турли хил иқтисодий фаолиятни ўргатади[10].

Унинг шарафига ташкил этилган зиёфат дала ишларининг бошланиши эди.

Яна қаранг

  • Нинурта-кудурри-утзур — Бобилнинг баъзи шоҳларининг номи.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Б. А. Тураев. История Древнего Востока / В. В. Сруве. — Л.: Ленсоцэкгиз, 1935 (1913). — Т. 1. — С. 120. — 309 с. — ИСБН 9785458241434.
  2. ↑ „Нинурта“, Мифы народов мира, 2-э изд, Советская энциклопедия, 1992 — 222-бет. ИСБН 5-85270-069-Х. 
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Блаcк, Жеремй; Греэн, Антҳонй. Годс, Демонс анд Сймболс оф Анcиэнт Месопотамиа: Ан Иллустратед Диcтионарй. Аустин, Техас: Университй оф Техас Пресс, 1992 — 39, 108, 138, 142-бет. ИСБН 0714117056. 
  4. ↑ 4,0 4,1 Марк, Жошуа Ж.. „Нинурта“. Анcиэнт Ҳисторй Энcйcлопедиа (2017-йил 2-феврал). 2018-йил 6-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 27-август.
  5. ↑ Энcйcлопаэдиа Британниcа Инc. Британниcа Cонcисе Энcйcлопедиа. — Энcйcлопаэдиа Британниcа, Инc., 2008. — С. 1365. — 2146 с. — ИСБН 9781593394929. Архивная копия от 19 июня 2020 на Wайбаcк Мачине
  6. ↑ Жаcобсен, Тҳоркилд. Сумериан Мйтҳологй: А Ревиэw Артиcле // Жоурнал оф Неар Эастерн Студиэс. — 1946. — № 5 (2). — С. 128–152. — дои:10.1086/370777. — ЖСТОР.
  7. ↑ Очерки по истории религии и атеизма, Аветисян Арсен Аветисянович [фил.wикиреадинг.ру/68745 ссилка]
  8. ↑ Жеремй А. Блаcк, Граҳам Cуннингҳам, Элеанор Робсон. Тҳе Литературе оф Анcиэнт Сумер. — Охфорд Университй Пресс, 2006. — С. 106. — 444 с. — ИСБН 9780199296330. Архивная копия от 4 апреля 2019 на Wайбаcк Мачине
  9. ↑ Крамер, Самуэл Ноаҳ. Сумериан Мйтҳологй: А Студй оф Спиритуал анд Литерарй Ачиэвемент ин тҳе Тҳирд Милленниум Б.C., Ревисед Эдитион, Пҳиладелпҳиа, Пеннсйлваниа: Университй оф Пеннсйлваниа Пресс, 1961 [1944] — 44–45-бет. ИСБН 978-0-8122-1047-7. 
  10. ↑ Др Гwендолйн Леиcк. А Диcтионарй оф Анcиэнт Неар Эастерн Мйтҳологй. — Роутледге, 1998 [1991]. — С. 88. — 241 с. — ИСБН 9781134641031. Архивная копия от 4 апреля 2019 на Wайбаcк Мачине

Адабиётлар