Нитроглицерин, глицерин тринитрат, тринитрин, О2НОCҲ(CҲ2ОНО2)2 — глицерин ва нитрат кислотанинг мураккаб эфири. Мол. м. 227,14; рангсиз ёпишқоқсуюклик, зичлиги 1,591 г/см3 (25° да), қотиш температураси 13,2°. Бензинда, сувда эримай-ди, ацетон, эфир ва бензолда яхши эрийди. Глицеринни нитрат ва сулфат кислота аралашмасида этерификациялаб олинади. Н.ни илк бор 1846-йилда италиялик олим А. Собреро синтез қилган. ХИХ асрнинг 60—70-йилларида А. Нобел (қаранг Нобеллар) таклифига биноан, саноат миқёсида ишлаб чиқариш йўлга қўйилган. Н. жуда кучли портловчи модда. Тутунсиз порох, шунингдек, динамит ишлаб чиқаришда қўлланади. Тиббиётда спиртдаги 1% ли эритмаси ва таблеткаси ишлатилади. Асосан, бош, юрак ва гавданинг юқори қисми терисидаги кон томирларни кен-гайтиради. Юрак ва мия томирлари спазмида буюрилади.[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил