Nuclear-tech-stub
Атом фаввораси — нейтрал атомлар тутқичи бўлиб, унда гипернозик ўтишни ўлчаш учун лазер билан совутилган атомлар булути вертикал равишда юқорига йўналтирилади ва гравитация та’сирида ўзаро та’сир ҳудудидан пастга тушишига имкон берилади. Атомлар булути оптик моласса конфигурациясида қарама-қарши йўналган лазерлар ёрдамида совутилади ва юқорига итарилади. Атомлар ўзаро та’сир ҳудудидан ўтаётганда атом ўтиши когерент микротўлқинлар ёрдамида аниқ ўлчанади. Ўлчанган ўтиш атом соати ўлчовида юқори аниқлик билан ишлатилиши мумкин[1].
Атом фавворасида гипернозик ўтишни ўлчашда Рамсей усулидан фойдаланилади.[2] Умуман олганда, Рамсей усули атомлар булутини ўзаро та’сир ҳудудида икки марта қисқа радиочастотали (рф) электромагнит майдонга та’сир эттиришни ўз ичига олади. Атомлар ўзаро та’сир ҳудудидан вертикал равишда юқорига итарилгач, улар эркин тушиш вақти Т давомида яна пастга тушади, бу вақт бир неча сония бўлиши мумкин. Атомлар булути пастга тушиб, ўзаро та’сир ҳудудидан яна ўтади ва иккинчи рф импулсига та’сир эттирилади. Резонанс частотасини аниқлаш учун микротўлқин частотаси кўплаб такрорий ўлчовлар давомида атом ўтиши бўйлаб ўзгартирилади[3]. Булутдаги бошланғич ҳолатдан якуний ҳолатга ўтказилган атомларнинг улуши аниқлаш схемаси ёрдамида аниқланади[2].
Совутилган атомлар булути билан атом фавворасидан фойдаланиш тахминан бир сониялик кутиш вақтларига имкон беради, бу эса ўнлаб микросекундлар тартибида ўзаро та’сир вақтига эга бўлиши мумкин бўлган иссиқ атомлар дастасига нисбатан анча юқори частота аниқлигини та’минлайди[2] Бу НИСТ-Ф1, сезий фаввора соати,[4] касрли беқарорлиги бўлгани сабабли, йилига бир наносекунддан кам вақт йўқотишининг сабабларидан биридир. НИСТ-7 сезий дастаси соати эса касрли беқарорлик билан йилига 30 наносекунд йўқотади.[5]
Тарихи
Атом фаввораси ғояси илк бор 1950-йилларда Жерролд Зачариас томонидан илгари сурилган.[6][7] Зачариас атомларнинг Максвелл–Болцман тақсимотидаги паст тезликли қисмида жойлашган атомлар етарлича паст энергияга эга бўлиб, мақбул катталикдаги параболик траекторияни амалга оширади, деган тахмин асосида иссиқлик атомлар дастасидан фойдаланиб атом фавворасини яратишга уринди.[8] Бироқ, бу уриниш муваффақияциз тугади, чунки иссиқлик дастасидаги тез атомлар паст тезликли атомларга урилиб, уларни сочиб юборди.[8]
Манбалар
- ↑ [[1](ҳттпс://www.нист.гов/публиc_аффаирс/релеасес/н99-22.cфм) Ҳоw тҳе НИСТ-Ф1 Cаэсиум Фоунтаин Cлоcк Wоркс]
- ↑ 2,0 2,1 2,2 C. Ж. Фоот. [Атомиc) Пҳйсиcс, 2005 — 212-бет.
- ↑ з-же7ДХй1х0 "НИСТ Лаунчес а Неw У.С. Тиме Стандард: НИСТ-Ф2 Атомиc Cлоcк" ЁуТубеда
- ↑ Жефферц, СР; Ҳеавнер, ТП; Паркер, ТЕ; Ширлей, ЖҲ (2007). ["НИСТ cесиум фоунтаинс: cуррент статус анд футуре проспеcц". Тиме анд Фреқуэнcй Метрологй 6673. дои:10.1117/12.734965. [ҳттпс://дои.орг/10.1117/12.734965.
- ↑ Леэ, W Д; Ширлей, Ж Ҳ; Лоwе, Ж П (1995). ["Тҳе аccураcй эвалуатион оф НИСТ-7". ИЭЭЭ Трансаcтионс он Инструментатион анд Меасуремент 44 (2): 120–123. дои:10.1109/19.377788. [ҳттпс://дои.орг/10.1109/19.377788.
- ↑ М. А. Касевич (1989). "Атомиc фоунтаинс анд cлоcкс". Оптиcс Неwс 15 (12): 31–32. дои:10.1364/ОН.15.12.000031.
- ↑ Форман, П (1985). "Атомичрон®: Тҳе атомиc cлоcк фром cонcепт то cоммерcиал продуcт". Проcеэдингс оф тҳе ИЭЭЭ 73 (7): 1181–1204. дои:10.1109/ПРОC.1985.13266.
- ↑ 8,0 8,1 С. Чу (1998). ["Тҳе манипулатион оф неутрал партиcлес". Рев). Мод. Пҳйс. 70 (3): 685–706. дои:10.1103/РевМодПҳйс.70.685. [ҳттпс://www.нобелпризе.орг/нобел_призес/пҳйсиcс/лауреатес/1997/чу-леcтуре.пдф.