Nukat

Нукат — ўрта аср шаҳри. Тошкентдан Тункатга ва Фарғонага борадиган савдо йўлида жойлашган. Нукат 11 —ХИИ асрлардаги Шарқ йўлномаларида қайд этилган. ИХ—Х асрларда катталиги жиҳатидан Илокда Тункатдан кейинги ўринда турган. Нукатнинг кейинчалик Улкан Тўйтепа деб аталган шаҳар ҳаробасини 1928-йилда М.Е.Массон Тошкент яқинидаги Тўйтепа қишлоғидан топган. Нукатнинг маркази тўғри бурчак шаклидаги шаҳристон бўлиб, майдони 18 гектарни ташкил қилади. У тўрт дарвозали улкан девор билан ўралган. Шимолий қисмида тўртбурчакли 0,75 га катталикдаги қалъа бўлган. Нукатнинг рабоди 100 гадан ортиқ майдонни эгаллаган. Шаҳарнинг шарқий қисмида ўликлар оссуарийлар (остодон)да дафн қилинган қабристон жойлашган. Нукатдан ВИИИ—ХИИ асрларга оид тангалар, сопол, олтин, мис ва жез идишлар, темир ўроқ, пичоқ, шунингдек, чиройли қандил ва мураккаб босма нақшлар билан безалган идишлар топилган. Топилмаларнинг энг қадрлиси ВИ—ВИИ асрларга оид. ИХ—Х асрларда шаҳар тез ривожланган. Идрисийнинг маълумотига кўра, [[ХИИ аср]]да Тункат таназзулга учраши муносабати билан Илоқ давлатининг пойтахтига айланган. ХИИИ аср бошида мўғуллар истилоси натижасида харобага айланган.