Нутук
Нутук — ёзилган вақтида, 1927-йил 15-20-октабрда Республика Халқ Партияси умумий раиси ҳисобланган, ғозий Мустафа Кемал Ататüрк томонидан ёзилган, 1919-йилдан 1927-йилга қадар ўзи ва сафдошлари фаолиятларини сарҳисоб қилган нутқ[1]. Маданият вазирлиги нашриёти томонидан (ҳужжатлар бўлимидан ташқари) тахминан 900 бетлик китоб шаклида нашр этилган ва Туркиянинг ўша даври расмий тарихи манбаси сифатида муҳим аҳамиятга эга.
 Мустафа Кемал Ататüркнинг „Нутук“ни тақдим этиш жараёни | |
| Асл номи | Нутук |
|---|---|
| Муаллиф(лар) | Мустафа Кемал Ататüрк |
| Мамлакат | Туркия |
| Тил | туркча |
| Жанр(лар)и | муҳокама |
| Нашр этилган санаси | 1927-йил (Илк нашр) |
| Саҳифалар сони | 1187 |
Нутукнинг ҳозирги туркчага таржима қилинган нусхалари кўплаб нашриётларда чоп этилган бўлиб, уларнинг баъзилари Муҳокама номини афзал кўрганлар.
Нутукда келтирилган ҳужжатлар туфайли Мустафа Кемал Ататüркнинг тарихий кимлиги янада кенгроқ очиб берилган. Ататüрк воқеаларга оид ҳужжатларни йиғиб, асарни ёзаётганда ушбу ҳужжатлар асосида ўз ҳаракатларини баён қилган. Асар Генçлиğэ Ҳитабе (Ёшларга мурожаат) қисми билан якунланади.
Нутқ об'эктивлиги сабабли ко'пчилик, хусусан, Ҳалиде Эдиб Адıвар ва Кâзıм Карабекир томонидан танқид қилинган[2].
Нутукда тилга олинган шахслар
- Кâзıм Карабекир Паşа
- İсмет Паşа (İнöнü)
- Рауф Бей (Орбай)
- Рефет Паşа (Беле)
- Cемâл Паşа (Мерсинли)
- Нуреттин Паşа (Сакаллı)
- Кара Васıф Бей (Каракол)
- Зеки Бей (Кадирбеёğлу)
- Cелâледдин Ариф Бей
- Cафер Тайяр Паşа (Эğилмез)
- Али İҳсан Паşа (Сабис)
- Бекир Сами Бей (Кундуҳ)
- Рıза Нур Бей
- Çэркез Этҳем Бей ве кардеşлери
- Селаҳаттин Бей (Кöсеоğлу)
- Ҳüсейин Авни Бей (Улаş)
- Али Рıза Паşа
- Şэриф Паşа
- Аҳмет İззет Паşа (Фургаç)
- Çüрüксулу Маҳмут Паşа
- Яҳя Каптан
- Ҳерберт Г. Wеллс "Оутлине оф Ҳисторй - 1921" тарих китобининг муаллифи[3]
- Салиҳ Бозок
Манбалар
- ↑ Конгресинде герçэклеşтирдиğи отуз алтı буçук саат сüрен тариҳî конуşмасı ве онун метнидир. 1919 — Нутук’ун Деşифреси, Синан Мейдан, Трува Яйıнларı, öнсöз
- ↑ Куяş, Аҳмет (2017). „Ататüрк'üн Нутук'у, Ҳалиде Эдип'ин итиразı...“. #тариҳ. Кафа Груп. 41-бет. ИССН 2148-547Х.
- ↑ „Ата'нıн Окудукларıндан: Оутлине оф Ҳисторй“. 2015-йил 2-июлда асл нусхадан архивланган.