O Clone

"Клон" (порт. О Cлоне) — Глобо телекомпанияси томонидан ишлаб чиқарилган, 2001-йилдан 2002-йилгача намойиш этилган Бразилия мелодраматик телесериали. Бразилияда ишлаб чиқарилган телесериалда илк бор мусулмонларнинг турмуш тарзи батафсил кўрсатилган. Шунингдек, Бразилия телесериаллари тарихида биринчи марта клонлаш ва Нидерландия мавзусига тўхталиб ўтилди. Сериалнинг яна бир асосий мавзуси гиёҳвандлик эди.

Сюжети

Ҳикоя 1980-йилларнинг бошида, Бразилиянинг Рио-де-Жанейро шаҳрида бошланади. Жади исмли ёш мусулмон аёл етим қолиб, амакиси Али ва амакиваччаси Латифа яшайдиган Марокашга қайтишга мажбур бўлади. Муаммо шундаки, у маданияти исломдан жуда фарқ қиладиган, диндан жуда узоқ мамлакатда тарбияланган. Амаки унга мусулмон қиз билиши керак бўлган ҳамма нарсани ўргатиши, Жадини диндор қилиш керак. У ерда у янги ҳаёт тарзига мослашиши керак. Бу мусулмон одатларига кўра.

Шу билан бирга, бадавлат Ферраслар оиласи Риодан Марокашга дам олишга боришади. Эгизак ака-ука Лукас ва Диого ва уларнинг отаси Леонидас билан бирга оила дўсти доктор Аугусто Албиэри саёҳат қилмоқда. Лукас ва Жади учрашиб, бир бирини севиб қолишади. Саид укаси Муҳаммад билан Али амакининг уйига келади. Дастлаб Саид Латифга совчи этиб сайланди, лекин синглиси Назира уларнинг бир хил ҳўл ҳамшираси борлигини билиб қолади. Ислом қонунларига кўра, бу қариндошлик билан тенглаштирилиб, никоҳни имконсиз қилади. Шунда Муҳаммад ва Назира вазиятни ўнгламоқчи бўлиб, Али амакига чиқиш йўлини таклиф қиладилар: Муҳаммад Латифга, Саид эса Жадига турмушга чиқади. Лукасни севиш ҳаром (гуноҳ) эканлигини тушунган Жади ҳамон уларнинг ҳис-туйғуларини ҳамма нарсадан устун қўяди. Сайидга мажбуран турмушга чиқишини билган қиз Лукас билан қочиб кетишга қарор қилади. Бироқ, тасодифан, Саид билан тўйни бекор қилиш ва Лукас билан қочишга бўлган кўплаб уринишлар муваффақият қозонмади. Латифа Муҳаммадга уйланади. Жади, Лукас билан бирга бўлиш тақдири йўқлигини тушуниб, мусулмон ҳаётини қабул қилишга мажбур бўлади. Жади Саидга турмушга чиқиши керак. Лукас акаси Диогонинг севгилиси Маиза уни севиб қолганини билиб қолади. Диогонинг ўзи бундан бироз олдин вертолёт ҳалокатида фожиали тарзда вафот этди. Натижада Лукас Маизага уйланади. Диогонинг ўзи бундан бироз олдин вертолёт ҳалокатида фожиали тарзда вафот этди. Натижада Лукас Маизага уйланади. Аммо ҳатто турмуш қурган бўлса ҳам, Жади ва Лукас бир-бирларини шунчаки унута олмайдилар. Аммо Жади ҳали ҳам Лукасдан қайтишга куч топади. Кейин Маиза ҳомиладор бўлиб, Лукасдан Мел исмли қиз туғади. Жадий эса Саиддан ҳомиладор бўлиб, қизи Хадичани дунёга келтиради. Аммо, Жади Саид қизи туғилишидан бироз олдин уни талоқ қилишга мажбур қилгани учун, мусулмонлар динига кўра, Саид қизи туғилгандан қирқ кун ўтгач, Жадини қизидан ажратиши керак бўлади. Жади бунинг олдини олиш учун қизи билан қочишга қарор қилади. У ушланиб, Саидга қайтарилади. Лекин Саид Жадини кечиради ва ажрашишни бекор қилади. Айни пайтда, бу воқеалар содир бўлаётган пайтда, Диогонинг чўқинтирган отаси Албиэри қайғудан ўлимни қайтаришга қарор қилади. Лукаснинг ҳужайрасидан у яширинча биринчи инсон клонини яратади. Севимли Эдвалдодан (у фарзандли бўлолмайди) фарзандини дунёга келтира олмаган ўрта синф камбағал аёл Деуса сунъий уруғлантиришга қарор қилади. Албиэри узоқ вақт давомида бу тухумни Деуседа клон билан имплантация қилишга қарор қила олмади. Аммо кўп ўтмай, клиникада, тасодифан, ходим донор ўрнига клонли тухумни бефарқ Деусега жойлаштиради. Лео асорациз туғилган. Ҳозирча Албиэридан бошқа ҳеч ким клон ҳақида билмас эди. Фақат Лукас ва Маизанинг қизи — Мел соҳилда Лео билан учрашиб, фотосуратда унинг марҳум Диогога ўхшашлигини пайқади. Аммо қариндошлар буни Мелнинг руҳий муаммолари деб билишади, чунки улар Леони ҳали кўрмаганлар. Албиэри эса чўқинтирган отага айланган Лео билан яқин бўлишни ва унинг тарбиясини назорат қилишни хоҳлайди. Лео олимга жуда қаттиқ боғланиб қолди ва ҳатто уйдан унга қочиб кета бошлади, шунинг учун Деуса доимо ғазабланган ва бундай мулоқотдан норози эди. У Леони Албиэридан олиб кетади. Ҳикоя кўп йиллардан кейин давом этади. Жади Саид ва унинг қизи билан яшайди. Оилавий ҳаётга ўрганиб қолган, эрига ғамхўрлик қилади, ёлғиз қизини яхши кўради. Саид Леонидас фирмаси билан ҳамкорлик қила бошлади. Ва шу омил туфайли Жади Лукас билан янги учрашувга эга бўлиб, у ўтмишдаги эҳтиросларни дарҳол жонлантиради. Аммо улар энди ёш эмас, уларда янги ҳаёт ва янги мажбуриятлар бор. Лукас ҳали ҳам Маиза билан турмуш қурган. Қолаверса, кейинчалик уларнинг қизи Мел ҳам гиёҳвандликка берилиб, оиласига кўп муаммоларни келтириб чиқарди. Бироқ, узоқ учрашувдан сўнг Жади ва Лукаснинг олдинги ҳис-туйғулари энди сўна олмади ва улар яна бирга бўлишни ният қилишди. Бироқ, узоқ учрашувдан сўнг Жади ва Лукаснинг олдинги ҳис-туйғулари энди сўна олмади ва улар яна бирга бўлишни ният қилишди. Аммо ҳаётдаги янги қийинчиликлар яна бир-бирларининг юрагига тўсиқ қўйди. Лукас Мелнинг гиёҳвандлиги чуқурлашишидан қўрқиб, оилани тарк эта олмайди. Жади ажрашган тақдирда эри Хадича билан кўришишни тақиқлаши мумкинлигини билиб, қизини тарк этишга тайёр эмас. Саид эса хотини билан муносабатлари ўзгариб бораётганини кўради. У Жадида рашк қўзғатмоқчи бўлиб, иккинчи хотини Ранияни олади. Жади, аксинча, бу ҳолатдан жуда хурсанд — у Саид ёш хотинини севиб қолади, меросхўр олади ва уни Лукасга қўйиб юборади, деб умид қилади. Қизлар ўртасидаги муносабатлар дастлаб жуда дўстона, лекин Раниянинг опаси уни биринчи хотини иккинчисини ҳеч қачон қабул қилмаслигига ишонтиради ва уни Жади билан уруш бошлашга мажбур қилади. Оқибатда, Саид Жадининг хиёнатидан, уларнинг оиласига бўлган муносабатидан чарчаган ҳолда уни ҳақиқатдан ҳам ажрашади, лекин қизининг илтимосига кўра уни уйда қолдиради. Тез орада Рания Саиданинг ўғли Мунирни дунёга келтиради. Албиэри Лукас ва Лео ҳеч қачон учрашмаганига ва 20 йил олдин нима бўлганини ҳеч ким билмаслигига ишонч ҳосил қилишга ҳаракат қилди. Албиэри Лео ҳақида билган охирги нарса у онаси билан Бразилия шимолига бориши, кейинчалик Лео номаълум томонга ёлғиз қолгани эди. Аммо бир куни у қайтиб келади ва Диого ва Лукаснинг ёш қиёфасининг тупурувчи қиёфаси яна Албиэри, шунингдек, Феррас оиласининг танишлари ёнида топилади. Айнан шу ҳолат роман қаҳрамонларининг кейинги тақдирига таъсир қилади ва бутун ҳақиқат ўз вақтида юзага чиқади. Серия доктор Албиэри жамиятининг клон одамни ва шифокорнинг илмий ҳаракатини қабул қилмаслиги билан якунланади. Айблов ва жанжалдан қочиб, Албиэри ва Лео Марокаш чўлига ғойиб бўлишади ва уларнинг тақдири номаълумлигича қолмоқда. Жади Лукас билан қолади.

Сериал ҳақида

Бразилиялик ссенарий муаллифи Глория Перес арзимас мелодрама эмас, балки клонлаш мавзуси билан мураккаблашган бразилиялик-мусулмон севгиси ҳақидаги кўп жиҳатдан ўзига хос ҳикояни ёзиб, кўп хавф туғдирди. Дастлаб асосий роллар учун танланган кўплаб актёрлар у ёки бу сабабларга кўра лойиҳада иштирок этишдан бош тортдилар. Сериалнинг премераси 2001-йил 1-октабрда, 2001-йил 11-сентябрда Ню-Ёркда юз берган фожиадан бир неча ҳафта ўтиб, мусулмон дунёсига нисбатан салбий муносабатнинг кучайишига сабаб бўлган Бразилияда намойиш этилди. Хавф оқланди: „Клон“ Бразилиядаги энг муваффақиятли теленовелалардан бирига айланди. 2010-йилга келиб телесериаллар намойиш қилиш мақсадида 90 та давлатга экспорт қилинди. Сериалнинг машҳурлигининг ўсишига яна бир сабаб, бош актёрлар ўртасидаги тўпламда бошланган романтика бўлди.

Чет элда намойишлар

Беларус Республикасида сериалнинг премераси Беларус 2 телеканалида 2020-йил 22-декабрда бўлиб ўтди; премераси 2022-йил 1-апрелда. У сешанбадан жумагача соат 16:30 да (кейинроқ соат 19:10 да), дам олиш кунлари соат 08:00 да такрорланди (ҳар бири 2 та эпизод).

Қўшимча маълумот

Сериал яратувчилари АҚШ Наркотикларга қарши кураш бошқармаси ва ФҚБ томонидан сериал ссенарийсига киритилган гиёҳвандликка қарши кампания учун рағбатлантирилди.

Жади („Урга“) мусиқий мавзусининг муаллифи бастакор Эдуард Артемевдир. Бу куй дастлаб 1991-йилда суратга олинган „Урга — севги ҳудуди“ филми учун ёзилган.

Молехо жамоаси томонидан ижро этилган сериалнинг саундтрекига айланган „Нé Бринқуэдо Нãо“ композицияси Донна Юранинг Сан-Кристовандаги бари, шунингдек, унинг аҳолиси ҳақида ҳикоя қилади. Қўшиқда Тиао, Аниня, Басилио, Шанди, Рапазау, Лизҳейроу, Ноэмиа, Одете, Назира тилга олинади. Ва „Нé Бринқуэдо Нãо“ номининг ўзи „Бу сизга ҳазил эмас“ деб таржима қилинган — Донна Журанинг энг кўп айтиладиган ибораси.

Сериалнинг романи 2005 йилда чиқарилган. Роман тўрт қисмдан иборат. Унда барча ҳикоялар сақланиб қолган, лекин диалоглар сони соддалаштирилган ёки қисқартирилган, шунингдек, ҳикоя мантиқини бузмайдиган баъзи кичик эпизодлар ҳисобга олинган.

Манбалар

ҳттп://www.филм-сериал.ру/клон.ҳтмл

ҳттп://www.бразилиада.ру/сериалс/cлоне/ (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-04-23 санасида архивланган)