Objazsoy
Обжазсой — Тошкент вилоятидаги сой. Қурама тизмасининг шимоли-ғарбий ён бағридан бошланади. Оҳангарон дарёсининг чап ирмоғи. Юқори оқимида Сариқтошсой деб аталади. Узунлиги 24 км, ҳавзасининг майдони 140 км². Сой Обжаз довонидан 3,5 км жануби-ғарбда бир қанча майда булоқлардан оқиб тушади. Қор, ёмғир ва булоқлардан тўйинади. Ўрта ва қуйи оқимида водийси кенг, ён бағирлари ётиқ. Ўртача йиллик сув сарфи 0,61 м³/сек., февралда 2,9 м³/сек. га етади. 20 дан ортиқ майда ирмоғи бор, энг йириги — Қирққизсой[1].
| Обжазсой | |
|---|---|
 Обжазсой Обжаз қишлоғи яқинда, мартда | |
| Тавсиф | |
| Узунлиги | 24 |
| Ҳавзаси | Оҳангарон / Сирдарё/ Кичик Орол денгизи/Катта Орол денгизи |
| Сув сарфи | 0,45 м³/с (Обжаз қишлоғи) |
| Сув оқими | |
| Бошланиши | |
| · Бошланиш жойи | Қурама тизмаси, Обжаз довонидан 3,5 км жануби-ғарбда |
| · Баландлиги | 2 000 м |
| Қуйилиши | Оҳангарон (дарё) |
| · Қуйилиш жойи | Тошариқ қишлоғи |
| · Баландлиги | 680 м |
| Жойлашуви | |
| Давлат | Ўзбекистон |
| Минтақа | Тошкент вилояти |
| Туман | Оҳангарон тумани |
Умумий тавсифи
Сойнинг узунлиги 24 км, ҳавзасининг майдони 140 км²[1].
Сой аралаш тўйинади: қор, ёмғир ва булоқлар[1]. В. Э. Чубнинг маълумотларига кўра, Обжаз қишлоғида ўртача йиллик сув сарфи 0,45 м³ / с ни ташкил қилади (устки сув ҳавзасининг майдони 70,5 км², ўртача баландлиги 1590 м)[2]. Ўзбекистон миллий энсиклопедиясида ўртача йиллик сув сарфи 0,61 м³/с деб кўрсатилиб, феврал ойида тўлиқ оқим 2,9 м³/с гача ошиши қайд этилган[1]. Обжаз қишлоғи учун йиллик оқим ҳажми 14,2 миллион м³, ўртача оқим модули 6,38 л/(с×км²), оқим қатлами 201 см/йил, оқимнинг ўзгарувчанлик коэффициэнти 0,140 (1979—1999-йиллардаги кузатувлар давомида)[2].
Дарё оқими
Обжазсой манбалари Обжаз довонидан[1] 3,5 км жануби-ғарбда, Қурама тизмасининг шимолий ён бағрида, Ўзбекистоннинг Тожикистон билан давлат чегарасига яқин жойда жойлашган. У тахминан 2000 м баландликда кичик булоқлар[1] ҳосил қилган бир қанча сув оқимларининг қўшилишидан келиб чиқади. Юқори оқимида дарё Сариқтошсой деб аталади[1]. Қуйи оқимларигача сой шимоли-ғарбий йўналишда оқади. Ўрта ва қуйи оқимида сой тик бўлмаган қиялик билан кенг водийда оқади[1].
1977-йил ҳолатида дарёнинг юқори оқимида қирғоқ бўйлаб дам олиш маскани, фермер хўжалиги ва болалар лагерлари фаолият кўрсатган. Сой бўйлаб қуйи оқимда Қоратака, Сариқтош, Қўрғон, Обжазсой (Жонибек), Жанжўл қишлоқлари жойлашган[3].
Обжазсой Оҳангарон дарёсининг чап ирмоғи ҳисобланади[1]. Аммо ҳозир Қорабовдан пастдаги барча ирмоқлар Оҳангаронга етиб бормайди, улар суғориш эҳтиёжлари учун тақсимланади ва аллювиал конусларда қуриб қолади[2]. Дарё Тошқўрғон қишлоғи ҳудудида, тахминан 680 м баландликда тугайди.
Обжазсойнинг ирмоқлари
Обжазсойнинг 20 га яқин кичик ирмоқлари бор. Улардан энг йириги Қўрғон қишлоғидан оқиб ўтувчи Қирққизсойдир[1]. Обжазсой ирмоқлари орасида Писталисой бўлиб, унинг ҳавзасида археологик ёдгорлик — қадимги Унгурликон феруза кони жойлашган[4].
Адабиётлар
- Чуб В. Е.. Изменение климата и его влияние на гидрометеорологические процессы, агроклиматические и водные ресурсы Республики Узбекистан. Ташкент: «ВОРИС НАСҲРИЙОТ» МЧЖ, 2007 — 89—90-бет. ИСБН 978-9943-304-23-9.
Манбалар
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Чуб 2007.
- ↑ Ташкентская область. Справочная политико-административная карта. Масштаб 1: 500 000.. Ташкент: Госкомгеодезкадастр, 2007. ИСБН 978-9943-15-072-0.
- ↑ Буряков Ю. Ф.. По древним караванным путям Ташкентского оазиса. Ташкент: Издательство «Фан» Узбекской ССР, 1978 — 89-бет.
 | Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
 | Ушбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. Бу андозани аниқроғига алмаштириш керак. |