Odil sudlov akademiyasi

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi — odil sudlov sohasi uchun yuqori malakali kadrlarni tayyorlash, sudyalik lavozimlariga nomzodlarni kasbiy qayta tayyorlash, sudyalar hamda sud apparati xodimlarining malakasini oshirishga ixtisoslashgan ta’lim va ilmiy-uslubiy muassasadir.

Oʻzbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi

Xalqaro nomi	Academy of Justice of the Republic of Uzbekistan
Shiori	Boʻlajak sudyani sudya oʻqitadi
Asos solingan sanasi	2019
Rektori	Abduqodirov Sherzod Yoqubjonovich
Magistratura	1 yil
Doktorantura	3 yil
Manzili	Toshkent shahri, Chilonzor tumani, Choʻponota koʻchasi, 6
Veb-sayti	https://sudacademy.uz

Akademiya faoliyati sud-huquq sohasida ta’lim sifati va samaradorligini oshirish, amaliyotga yaqinlashtirilgan o‘qitish usullarini joriy etish, kadrlarni xalqaro standartlar va zamonaviy talablar asosida tayyorlashga qaratilgan.

Akademiya tarixi

Akademiya Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Sudyalar oliy maktabi negizida tashkil etilgan.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 21-avgustdagi PF-141-son Farmoniga muvofiq, Akademiya sudyalar korpusini tayyorlash va malakasini oshirish tizimini tubdan takomillashtirishga xizmat qiladigan muhim institut sifatida belgilangan.

Faoliyati

Akademiya sud-huquq sohasidagi islohotlar, qonunchilikning yangilanib borishi va sud tizimida zamonaviy bilim hamda amaliy ko‘nikmalarga ega kadrlarga bo‘lgan ehtiyojdan kelib chiqib faoliyat yuritadi.

Akademiyada ta’lim jarayoni amaliyotga yaqin formatda tashkil etilib, zamonaviy o‘qitish metodlari, tahliliy keyslar, treninglar va interaktiv mashg‘ulotlar orqali tinglovchilarning kasbiy salohiyati, huquqiy madaniyati va kasb etikasiga rioya etish ko‘nikmalari shakllantiriladi.

Shuningdek, Akademiya sud-huquq sohasida ilmiy-tadqiqot ishlarini amalga oshirish, o‘quv-uslubiy materiallar va tahliliy tavsiyalar tayyorlash, ilmiy-amaliy anjumanlar, seminarlar hamda davra suhbatlarini tashkil etish orqali soha rivojiga xizmat qiladi.

Kasbiy qayta tayyorlash kurslari

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 21 avgustdagi “Odil sudlov sohasida yuqori malakali kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–141-son Farmoniga asosan O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Sudyalar oliy maktabi negizida O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi (keyingi o‘rinlarda – Akademiya) tashkil etildi.

Farmondan kelib chiqib, Akademiyada sud tizimi uchun har tomonlama yetuk, zamonaviy bilim va zarur kasbiy ko‘nikmalarga ega yuqori malakali kadrlar tayyorlash tizimini tashkil etish; sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tayyorlash, sudya va sud apparati xodimlarining malakasini oshirish, rahbarlik lavozimlarini egallash uchun zaxirada bo‘lgan sudyalarni qayta tayyorlash, ta’lim oluvchilarda sudyalik kasbiy madaniyatini shakllantirishga qaratilgan dasturlarni joriy etish; sudyalarda mustaqil, xolis, beg‘araz, faqat qonunga tayangan holda va adolat bilan ish yuritishning kasbiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan interfaol o‘qitish uslublarini ta’lim jarayoniga tatbiq etish; ularda yuksak ma’naviy va axloqiy fazilatlarni shakllantirish, ta’lim jarayonida korrupsiyaga qarshi kurashish, ochiqlik va shaffoflikni ta’minlashning ta’sirchan mexanizmlarini joriy qilish; sudyalik lavozimlariga nomzodlar, sudya va sud apparati xodimlarida zamonaviy axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt imkoniyatlaridan amaliyotda foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirish tizimli yo‘lga qo‘yilmoqda.

Akademiyada sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tayyorlash olti oylik kasbiy qayta tayyorlash kurslarida (keyingi o‘rinlarda — kasbiy qayta tayyorlash kurslari) davlat granti asosida sud ixtisosliklari bo‘yicha tashkil etiladi.

Qayta tayyorlash kursiga qabul teng huquqlilik, ochiqlik, shaffoflik prinsiplari va adolatli tanlov asosida amalga oshirilib, kirish sinovlarida yuqori ball to‘plagan talabgorlarning qabul qilinish huquqi ta’minlanadi.

Qayta tayyorlash kursiga kurs tamomlanishi arafasida o‘ttiz besh yoshga to‘ladigan, oliy yuridik ma’lumotga ega bo‘lgan va yuridik ixtisoslik bo‘yicha kamida yetti yillik ish stajiga ega bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi qabul qilinadi.

Lavozimi bo‘yicha mansab darajasi yoki martaba darajasi berish nazarda tutilgan quyidagi xodimlarning mehnat faoliyati yuridik ixtisoslik bo‘yicha mehnat staji sifatida inobatga olinadi:

sudda sudya yordamchisi, devonxona va arxiv mudiri, konsultantlar, boshqarma va bo‘lim boshliqlari;

huquqni muhofaza qiluvchi, surishtiruv organlari va ularning muassasalari mas’ul xodimlari;

advokatlar, davlat organlari, shuningdek tashkilotlarning yuridik xizmati xodimlari, notariuslar va ularning yordamchilari hamda ixtisoslashgan davlat oliy ta’lim muassasalarining huquqshunoslik fani o‘qituvchilari.

Talabgorning ixtisosligi bo‘yicha ish staji oliy yuridik ma’lumot to‘g‘risidagi diplom berilgan vaqtdan, agar diplom xorijiy davlatda berilgan bo‘lsa, u belgilangan tartibda tan olingan (nostrifikatsiya qilingan) vaqtdan keyingi ishlagan davri bo‘yicha hisobga olinadi.

Malaka oshirish va qayta tayyorlash

Akademiyada sudya va sud apparati xodimlarining majburiy malaka oshirish kurslari

- besh yil muddatga tayinlangan sudyalar – har ikki yilda ikki haftadan kam bo‘lmagan;

- o‘n yil muddatga tayinlangan sudyalar – har uch yilda ikki haftadan kam bo‘lmagan;

- Oliy sud sudyalari, sud raislari va rais o‘rinbosarlari, shuningdek, muddatsiz davrga tayinlangan sudyalar – har uch yilda bir haftadan kam bo‘lmagan;

- faoliyat samaradorligi reytingining past ko‘rsatkichlariga ega sudyalar – navbatdan tashqari ikki haftadan kam bo‘lmagan;

- sud apparati xodimlari (sudya yordamchisi, devonxona va arxiv mudirlari) – har ikki yilda bir haftadan kam bo‘lmagan malaka oshirish kurslarida o‘qitiladi.

Akademiyada amaldagi sudyalar uchun Oliy sud tomonidan belgilanadigan murakkab toifadagi ishlar bo‘yicha malaka oshirish kurslari tashkil etiladi. Shuningdek, sud apparati xodimlarining malakasini oshirish Oliy sud buyurtmasi asosida rejali, shuningdek, ularning xohishiga ko‘ra ixtiyoriy amalga oshiriladi.

Qayta tayyorlash kurslari

Akademiyada tuman (shahar) va viloyat sudlarining tegishli rahbarlik lavozimlarini egallash uchun zaxirada bo‘lgan sudyalar davomiyligi ikki oygacha bo‘lgan rahbar kadrlarni qayta tayyorlash kurslarida o‘qitiladi. Shuningdek, rahbar kadrlarni qayta tayyorlash kurslari tinglovchilarining o‘qish davomida asosiy ish joyi bo‘yicha lavozimi va o‘rtacha oylik ish haqi saqlanadi. Tuman (shahar) va viloyat sudlarida tegishli rahbarlik lavozimlariga, qoida tariqasida, faqat rahbar kadrlarni qayta tayyorlash kurslarini muvaffaqiyatli tamomlagan sudyalar tayinlanadi.

Magistratura

Akademiyada 2026/2027 o‘quv yilidan boshlab “Sud faoliyati” mutaxassisligi bo‘yicha amaliy magistratura dasturi tashkil etiladi.

Akademiyada magistratura bosqichida o‘quv jarayoni ta’limning kunduzgi va kechki shakllarida tashkil etiladi;

Akademiyaga qabul qilishda nomzodlarning muayyan toifalariga respublikaning boshqa oliy ta’lim tashkilotlariga kirish uchun qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan imtiyozlar tatbiq etilmaydi;

Akademiyada ta’lim olish muddati magistratura dasturi bo‘yicha bir yilni tashkil etib, bitiruvchilarga oliy yuridik ta’limning tegishli bosqichini yakunlaganligini tasdiqlovchi davlat namunasidagi diplom beriladi;

Akademiya magistratura dasturlari bo‘yicha qabul parametrlari har yili Akademiya Kengashi taklifi asosida Sudyalar oliy kengashi tomonidan tasdiqlanadi;

Akademiya magistraturasida o‘qitish to‘lov-kontrakt asosida tashkil etilib, uning qiymati Akademiya Kengashi va Sudyalar oliy kengashi tomonidan belgilanadi.

Kafedralar

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasida sudyalar, sudyalik lavozimiga nomzodlar va sud apparati xodimlarini tayyorlash hamda ularning malakasini oshirish maqsadida bir qator ixtisoslashgan kafedralar faoliyat yuritadi.

Akademiya tarkibida quyidagi kafedralar mavjud:

• Ma’muriy-huquqiy fanlar kafedrasi;
• Jinoyat-huquqiy fanlar kafedrasi;
• Fuqarolik-huquqiy fanlar kafedrasi;
• Iqtisodiy-huquqiy fanlar kafedrasi;
• Inson huquqlari, xalqaro huquq va ijtimoiy-gumanitar fanlar kafedrasi;
• Kasbiy ko‘nikmalar kafedrasi.

Mazkur kafedralarda ma’muriy, jinoyat, fuqarolik va iqtisodiy huquq, inson huquqlari, xalqaro huquq, sud etikasi, sud psixologiyasi, akademik yozuv, axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt kabi yo‘nalishlar bo‘yicha o‘quv modullari amalga oshiriladi. Ta’lim jarayonida zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, interaktiv o‘qitish usullari hamda amaliyotchi sudyalar va xorijiy ekspertlar ishtirokidan keng foydalaniladi.

Fakultetlar va bo‘limlar

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasining tashkiliy tuzilmasi magistratura ta’limi, sudyalar va sud apparati xodimlarini qayta tayyorlash hamda malakasini oshirish, ilmiy-tadqiqot faoliyati, xalqaro hamkorlik va axborot-resurs ta’minotini amalga oshiruvchi fakultetlar va tarkibiy bo‘linmalardan iborat.

Akademiya tarkibida quyidagi fakultetlar va bo‘limlar faoliyat yuritadi:

Fakultetlar

• Magistratura fakulteti;
• Malaka oshirish va qayta tayyorlash fakulteti.

Bo‘limlar

• Matbuot xizmati;
• Kadrlar bo‘limi;
• Devonxona va arxiv;
• O‘quv-uslubiy bo‘lim;
• Ilmiy tadqiqotlarni muvofiqlashtirish bo‘limi;
• Yoshlar bilan ishlash, ma’naviyat-ma’rifat bo‘limi;
• Xalqaro hamkorlik bo‘limi;
• Axborot-resurs markazi;
• Axborot-texnikaviy ta’minot va masofaviy o‘qitish bo‘limi;
• Buxgalteriya;
• Xo‘jalik bo‘limi.

Ilmiy faoliyat

Ilmiy kengash

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi huzurida 12.00.03 – Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq hamda 12.00.04 - Fuqarolik protsessual huquqi. Iqtisodiy protsessual huquqi. Hakamlik jarayoni va Mediatsiya ixtisosliklari ilmiy darajalar beruvchi PhD.37/27.02.2020.Yu.107.01 raqamli va 12.00.07-Sud hokimiyati. Prokuror nazorati. Huquqni muhofaza qilish faoliyatini tashkil etish. Advokatura, 12.00.08 - Jinoyat huquqi. Jinoyat-ijroiya huquqi, 12.00.09 - Jinoyat protsessi. Kriminalistika, tezkor-qidiruv huquq va sud ekspertizasi ixtisosliklari bo‘yicha DSc.27/2025.27.12.Yu.01.01 raqamli ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlar tashkil etilib, faoiliyati yo‘lga qo‘yilgan.

12.00.03 – Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq hamda 12.00.04 - Fuqarolik protsessual huquqi. Iqtisodiy protsessual huquqi. Hakamlik jarayoni va Mediatsiya ixtisosliklari ilmiy darajalar beruvchi PhD.37/27.02.2020.Yu.107.01 raqamli ilmiy kengashda bugungi kunga qadar 40 dan ortiq dissertatsiyalar himoyasi bo‘lib o‘tdi.

Doktorantura - Akademiyada oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 21-avgustdagi 141-son Farmoniga ko‘ra Odil sudlov akademiyasi sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tayyorlash, sudyalar va sudlar apparati xodimlarini qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirish uchun mas’ul bo‘lgan ixtisoslashgan davlat ta’lim va ilmiy-tadqiqot muassasasi hisoblanganligi bois O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 2017-yil 22-maydagi 304-son qarori talablariga muvofiq 12.00.02 - Konstitutsiyaviy huquq. Ma’muriy huquq. Moliya va bojxona huquqi, 12.00.03 – Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq, 12.00.04 - Fuqarolik protsessual huquqi. Iqtisodiy protsessual huquqi. Hakamlik jarayoni va Mediatsiya, 12.00.05 - Mehnat huquqi. Ijtimoiy ta’minot huquqi, 12.00.07 - Sud hokimiyati. Prokuror nazorati. Huquqni muhofaza qilish faoliyatini tashkil etish. Advokatura, 12.00.08 - Jinoyat huquqi,  Jinoyat-ijroiya huquqi, 12.00.09 - Jinoyat protsessi. Kriminalistika, tezkor-qidiruv huquq va sud ekspertizasi, 12.00.10 - Xalqaro huquq ixtisosliklari bo‘yicha Akademiyada oliy o‘quv yurtidan keyingi ta’lim instituti tashkil etilgan va yuqoridagi ixtisosliklar bo‘yicha doktorant (DSc), tayanch doktorant (PhD) va mustaqil izlanuvchilarni qabul qilish faoliyati yo‘lga qo‘yilgan.

Hozirda 2 nafar doktorant (DSc), 12 nafar tayanch doktorant (PhD) va 100  nafardan ortiq mustaqil izlanuvchilar qabul qilingan bo‘lib, sud-huquq sohasidagi fundamental, amaliy va innovatsion tadqiqot ishlarini olib borishmoqda.

Bugungi kunga qadar jami 2 nafar doktorant (DSc), 11 nafar tayanch doktorant (PhD) va 7 nafardan ortiq mustaqil izlanuvchilar muvofaqiyatli dissertatsiya himoyalarini amalga oshirishgan.

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi huzurida 12.00.03 – Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq hamda 12.00.04 - Fuqarolik protsessual huquqi. Iqtisodiy protsessual huquqi. Hakamlik jarayoni va Mediatsiya ixtisosliklari ilmiy darajalar beruvchi PhD.37/27.02.2020.Yu.107.01 raqamli va 12.00.07-Sud hokimiyati. Prokuror nazorati. Huquqni muhofaza qilish faoliyatini tashkil etish. Advokatura, 12.00.08 - Jinoyat huquqi. Jinoyat-ijroiya huquqi, 12.00.09 - Jinoyat protsessi. Kriminalistika, tezkor-qidiruv huquq va sud ekspertizasi ixtisosliklari bo‘yicha DSc.27/2025.27.12.Yu.01.01 raqamli ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengashlar tashkil etilib, faoiliyati yo‘lga qo‘yilgan.

12.00.03 – Fuqarolik huquqi. Tadbirkorlik huquqi. Oila huquqi. Xalqaro xususiy huquq hamda 12.00.04 - Fuqarolik protsessual huquqi. Iqtisodiy protsessual huquqi. Hakamlik jarayoni va Mediatsiya ixtisosliklari ilmiy darajalar beruvchi PhD.37/27.02.2020.Yu.107.01 raqamli ilmiy kengashda bugungi kunga qadar 40 dan ortiq dissertatsiyalar himoyasi bo‘lib o‘tdi.

Shuningdek, Akademiyada munatazam ravishda malakali mutaxassislar, fan doktorlari va professorlar ishtirokida respublika, xalqaro ilmiy amaliy konferensiyalar hamda fan soatlari o‘tkazilib kelinmoqda.

Milliy hamkorlar

O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi sud-huquq sohasi uchun yuqori malakali kadrlar tayyorlash, ilmiy-tadqiqot faoliyatini rivojlantirish hamda malaka oshirish dasturlarini amalga oshirish maqsadida respublikaning qator davlat organlari, oliy ta'lim va ilmiy muassasalari hamda kasbiy tashkilotlari bilan hamkorlik qiladi.

Akademiyaning milliy hamkorlari quyidagilardan iborat:

• Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi huzuridagi Parlament tadqiqotlari instituti;
• Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi;
• Inson huquqlari boʻyicha Oʻzbekiston Respublikasi Milliy markazi;
• Oʻzbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi;
• Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuridik kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish instituti;
• Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi akademiyasi;
• Toshkent davlat yuridik universiteti;
• Oʻzbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti;
• Toshkent mediatsiya markazi.

Xalqaro hamkorlar

Oʻzbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi sud-huquq sohasi bo‘yicha taʼlim, ilmiy tadqiqotlar, malaka oshirish va xalqaro tajriba almashish yo‘nalishlarida qator xalqaro tashkilotlar, xorijiy taʼlim muassasalari hamda donor tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.

Akademiyaning xalqaro hamkorlari quyidagilardan iborat:

• BMT Taʼlim, fan va madaniyat masalalari boʻyicha tashkiloti (UNESCO);
• BMT Bolalar jamgʻarmasi (UNICEF);
• BMT Rivojlanish dasturi (UNDP);
• Turkiya hamkorlik va muvofiqlashtirish agentligi (TIKA);
• Regional Dialogue tashkilotining Oʻzbekistondagi vakolatxonasi;
• Xalqaro yuristlar komissiyasi (International Commission of Jurists – ICJ);
• Germaniya xalqaro huquqiy hamkorlik jamgʻarmasi (IRZ);
• Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligi (JICA);
• Koreya xalqaro hamkorlik agentligi (KOICA);
• Germaniya xalqaro hamkorlik jamiyati (GIZ);
• BMT Narkotiklar va jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi (UNODC);
• Sudyalarni tayyorlash boʻyicha xalqaro tashkilot (International Organization for Judicial Training – IOJT);
• Turkiy davlatlar sud-huquq kadrlarini tayyorlash tarmogʻi;
• Ozarbayjon Respublikasi Bosh prokuraturasi Ilmiy-oʻquv markazi;
• Fransiya Milliy magistratura maktabi (École nationale de la magistrature, ENM);
• Italiya Respublikasi Sudyalar oliy maktabi (Scuola Superiore della Magistratura);
• Anqara Yildirim Boyazid universiteti;
• Turkiya Adolat akademiyasi;
• Rossiya Odil sudlov davlat universiteti;
• Ozarbayjon Respublikasi Adliya vazirligining Adliya akademiyasi;
• Qirgʻiziston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Odil sudlov oliy maktabi;
• Qozogʻiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Odil sudlov akademiyasi.

Odil sudlov sohasida yuqori malakali kadrlar tayyorlashning zamonaviy, uzluksiz va institutsional modeli

O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda amalga oshirilayotgan sud-huquq sohasidagi islohotlar davlat hokimiyatini tashkil etishning demokratik prinsiplarini mustahkamlash, qonun ustuvorligini ta’minlash hamda inson huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilishga qaratilgan izchil va tizimli siyosatning mantiqiy davomi hisoblanadi. Sud hokimiyatining mustaqilligi va samaradorligi esa, eng avvalo, sudyalar korpusining kasbiy tayyorgarligi, ma’naviy-axloqiy fazilatlari hamda zamonaviy huquqiy fikrlash darajasi bilan uzviy bog‘liqdir.

Shu nuqtai nazardan, odil sudlov sohasida kadrlar tayyorlash tizimini tubdan qayta ko‘rib chiqish, uni yangi sifat bosqichiga olib chiqish zarurati ob’ektiv ehtiyoj sifatida shakllandi. Mazkur ehtiyoj O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 21 avgustdagi PF–141-son “Odil sudlov sohasida yuqori malakali kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi Farmonida o‘z ifodasini topdi. Ushbu Farmon bilan O‘zbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Sudyalar oliy maktabi negizida O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi tashkil etildi.

Odil sudlov akademiyasining tashkil etilishi milliy sud tizimida kadrlar tayyorlash sohasida sifat jihatidan mutlaqo yangi institutsional modelni joriy etishga qaratilgan tarixiy qaror sifatida baholanadi. Akademiya faqatgina ta’lim muassasasi emas, balki sud-huquq siyosati, ilmiy-tadqiqot, amaliyot va innovatsiyalarni o‘zida mujassam etgan yagona markaz sifatida faoliyat yuritadi.

Akademiya tashkil etilgunga qadar sudyalikka nomzodlarni tayyorlash, sudyalar va sud apparati xodimlarini qayta tayyorlash hamda malakasini oshirish vazifalari Sudyalar oliy maktabi tomonidan amalga oshirilgan. 2019–2025 yillar davomida mazkur muassasa tomonidan sudya kadrlarni tayyorlash sohasida muayyan ijobiy natijalarga erishildi. Jumladan, magistratura yo‘nalishini 680 nafar tinglovchi tamomlagan bo‘lib, ularning katta qismi sudyalik lavozimlariga tayinlangan. Shu bilan birga, minglab sudyalar va sud apparati xodimlari qisqa muddatli malaka oshirish kurslaridan o‘tgan .

Biroq amaliyot shuni ko‘rsatdiki, sud tizimi oldida turgan yangi vazifalar sudya tayyorlashning an’anaviy shakllari bilan cheklanib qolishga imkon bermaydi. Sudya nafaqat huquq normalarini bilishi, balki murakkab protsessual vaziyatlarda mustaqil qaror qabul qila olishi, psixologik barqarorlikka ega bo‘lishi, inson taqdiri bilan bog‘liq qarorlarni adolat va qonun ustuvorligi tamoyillari asosida qabul qilishi lozim. Ana shu omillar Odil sudlov akademiyasi faoliyatining konseptual asosini tashkil etdi.

Akademiya faoliyatining markazida ta’lim, ilm-fan va sud amaliyotining uzviy integratsiyasi turadi. Ta’lim jarayoni “bo‘lajak sudyani sudya o‘qitadi” degan fundamental g‘oyaga asoslangan holda tashkil etilgan. “Ustoz–shogird” tamoyili doirasida katta amaliy tajribaga ega bo‘lgan amaldagi sudyalar o‘qituvchi sifatida jalb etiladi. Bu esa nazariy bilim bilan amaliyot o‘rtasidagi uzilishni bartaraf etib, tinglovchilarda real sud faoliyatiga mos kasbiy ko‘nikmalarni shakllantirish imkonini beradi .

Odil sudlov akademiyasida ta’lim jarayoni zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalariga tayanadi. Asosiy e’tibor tinglovchilarda tahliliy va tanqidiy fikrlash, huquqiy holatlarga kompleks yondashish, qonun normalarini aniq va bir xilda qo‘llash, protsessual hujjatlarni huquqiy jihatdan puxta tayyorlash ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan. Shu maqsadda ta’lim jarayoni “nazariya – amaliyot – imitatsiya” tamoyili asosida dual ta’lim shaklida tashkil etilmoqda .

Dual ta’lim doirasida tinglovchilar nafaqat nazariy mashg‘ulotlarda ishtirok etadi, balki real sud majlislarini kuzatadi, sudyaning har bir protsessual harakatini tahlil qiladi, protsess ishtirokchilari o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganadi. Shuningdek, maxsus jihozlangan sud zallarida sud jarayonlarining imitatsiyasi o‘tkazilib, tinglovchilar sudya, prokuror, advokat, da’vogar, javobgar, guvoh kabi rollarda ishtirok etadi. Bu usul kasbiy ko‘nikmalarni nazariy emas, amaliy yo‘l bilan shakllantirish imkonini beradi.

Akademiyada “virtual sud” mashg‘ulotlarining joriy etilishi ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarning yana bir yorqin namunasidir. Virtual sud orqali tinglovchilar sud jarayonlarini real vaqt rejimida kuzatish, sud qarorlarini tahlil qilish, protsessual hujjatlarni tayyorlash hamda sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. Bu esa sudyalarning raqamli transformatsiya sharoitida samarali faoliyat yuritishga tayyorgarligini oshiradi .

2025 yil 1 oktyabrdan boshlab sudyalik lavozimlariga nomzodlarni tayyorlash Akademiyaning olti oylik kasbiy qayta tayyorlash kurslari orqali amalga oshirilmoqda. Ushbu kurslarga qabul qilish jarayoni ochiqlik, shaffoflik va xolislik tamoyillari asosida ko‘p bosqichli tartibda o‘tkaziladi. Tanlov davomida nomzodlarning huquqiy bilimlari, ma’naviy sifatlari, kasbiy layoqati hamda psixologik barqarorligi kompleks ravishda baholanadi .

Akademiyada sudyalar va sud apparati xodimlarining malakasini oshirish tizimi ham yangi mazmun bilan boyitildi. Sudyalarning lavozim muddati, faoliyat samaradorligi va reyting ko‘rsatkichlaridan kelib chiqqan holda davriy malaka oshirish majburiy tartibda joriy etildi. Bu tizim sudyalarning o‘z bilim va ko‘nikmalarini doimiy ravishda yangilab borishiga, qonunchilikdagi o‘zgarishlarga tez moslashishiga xizmat qiladi .

Akademiya faoliyati doirasida rahbar kadrlarni tayyorlash masalasiga ham alohida e’tibor qaratilmoqda. Tuman, shahar va viloyat sudlarida rahbarlik lavozimlarini egallash uchun zaxirada bo‘lgan sudyalar maxsus qayta tayyorlash kurslaridan o‘tishi belgilangan. Bu esa sud tizimida boshqaruv samaradorligini oshirish, rahbar lavozimlarga tayyor va malakali kadrlarni tayinlashga xizmat qiladi.

Odil sudlov akademiyasida ta’lim jarayonining muhim tarkibiy qismi sifatida sudyalik kasbining ma’naviy-axloqiy asoslarini shakllantirish masalalari qamrab olingan. Halollik, xolislik, beg‘arazlik, qonunga sadoqat, korrupsiyaga murosasiz munosabat kabi qadriyatlar tinglovchilar ongiga chuqur singdiriladi. Bu esa sudya faoliyatida faqat huquqiy emas, balki yuksak axloqiy mezonlarni ta’minlashga xizmat qiladi.

2026/2027 o‘quv yilidan boshlab Akademiyada “Sud faoliyati” mutaxassisligi bo‘yicha amaliy magistratura dasturini joriy etish rejalashtirilgan. Ushbu dastur amaliyotga yo‘naltirilgan mazmunga ega bo‘lib, sud-huquq sohasida yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash imkoniyatlarini yanada kengaytiradi.

Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston Respublikasi Odil sudlov akademiyasi milliy sud tizimida kadrlar tayyorlashning zamonaviy, uzluksiz va xalqaro standartlarga mos institutsional modelini shakllantirdi. Akademiya faoliyati sud mustaqilligini mustahkamlash, sudyalar korpusining kasbiy salohiyatini oshirish va jamiyatda odil sudlovga bo‘lgan ishonchni yanada yuksaltirishga xizmat qilmoqda. Bu esa mamlakatda qonun ustuvorligini ta’minlash va adolatni qaror toptirish yo‘lida muhim ahamiyat kasb etadi .

Yana qarang

• Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi
• Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi
• Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi huzuridagi Sudyalar oliy maktabi