Odzu
Одзу (японча: 大洲市, Озу-си) – Япониянинг Эҳиме префектураси жанубий ярмини эгаллаган шаҳар. 2022-йил 31-август ҳолатига кўра, шаҳарда 19688 хонадонда 40723 нафар киши истиқомат қилган, аҳоли зичлиги эса ҳар квадрат километрга 94 кишини ташкил қилган[1]. Шаҳарнинг умумий майдони 432,22 квадрат километр (166,88 ми²).
Одзу 大洲市 | |
|---|---|
| Шаҳар | |
 | |
 Байроқ  Герб | |
| Мамлакат | Япония |
| Ҳудуд | Сикоку |
| Префектура | Эҳиме |
| Ҳукумат | |
| • Мер | Ниномия Такаҳиса (2018-йил март ойидан бери) |
| Майдон | 432.22 км2 (166.88 кв ми) |
| Аҳолиси (Жануарй 31, 2020) |
40 723 |
| Зичлиги | 94 киши/км2 |
Географияси
Одзу Ҳидзи дарёсининг ўрта ва қуйи оқимида, яъни, Сикоку оролидаги Ҳидзи ва Яочи дарёлари қўшилган ҳудудда жойлашган. Шаҳар ҳудуди Сето ички денгизидан то баландлиги 1000 метргача бўлган тоғларни ўз ичига олган.
Қўшни муниципалитетлар
Эҳиме префектураси
- Яватаҳама
- Сеиё
- Иё
- Учико
- Мацуяма
Иқлими
Одзуда нам субтропик иқлим шаклланган, ёзи иссиқ ва қиши салқин, қор ёғиши билан ажралиб туради. Одзуда ўртача йиллик ҳарорат 15,2 °C. Йиллик ўртача ёғин миқдори 1644 мм, сентябр эса энг нам ой ҳисобланади. Энг юқори ҳарорат августда 26,1 °C ни, энг пасти эса январда, тахминан 4,6 °C ни ташкил этади[2].
Демографияси
Япония аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра[3], Одзу аҳолиси 1960-йиллардан бери доимий равишда камайиб келмоқда.
| Йил | Аҳоли | ±% |
|---|---|---|
| 1920 | 4 848 | — |
| 1930 | 5 170 | +6.6% |
| 1940 | 4 975 | −3.8% |
| 1950 | 7 293 | +46.6% |
| 1960 | 72 480 | +893.8% |
| 1970 | 58 755 | −18.9% |
| 1980 | 57 014 | −3.0% |
| 1990 | 55 766 | −2.2% |
| 2000 | 52 762 | −5.4% |
| 2010 | 47 190 | −10.6% |
Тарихи
Одзу ҳудуди олдин Иё вилояти таркибига кирган. Сенгоку даврида шаҳар Тодо Такатора эгалик қилувчи ҳудуднинг бир қисми бўлган. 1608-йилда Тодо Такатора кўчирилиб, ўрнига Вакизака уруғи, 1617-йилда эса Токугава сёгунлиги ҳукмронлиги остида Като клани келган. Одзу Эдо даврида қал’а шаҳри сифатида ривожланган. Одзу шаҳри 1889-йил 15-декабрда замонавий муниципалитетлар тизимининг ўрнатилиши билан Эҳименинг Кита тумани таркибида ташкил этилган. Мейдзи ва Тайсё даврларида (ХИХ аср охири – ХХ аср бошлари) Одзуда гуллаб-яшнаётган ипак ва япон шамлари (和蠟燭, варосоку) саноати туфайли катта иқтисодий ўсиш кузатилган. Бу даврда кучли ёғоч савдоси ҳам пайдо бўлган, Ҳидзи дарёси транспорт артерияси бўлиб хизмат қилган. Бироқ, темир йўллар ва автомобил йўлларининг пайдо бўлиши натижасида юзага келган ўзгаришлар маҳаллий иқтисодий сиклнинг мувозанатини бузган.
1954-йил 1-сентябрда Одзу Ҳирано, Авазу, Миёси, Камисукай, Минамикуме, Ниия, Янагисава ва Окава қишлоқлар билан бирлаштирилиб, Озу шаҳрини ташкил қилинган. 2005-йил 11-январда Одзугга қўшни Нагаҳама, Ҳидзикава ва Кавабе муниципалитетларини қўшиб олинган.
Ҳукумати
Одзу тўғридан-тўғри сайланадиган мер ва 21 аъзодан иборат бир палатали шаҳар кенгашига эга бўлган мер-кенгаш бошқарув шаклига эга. Одзу, Учико шаҳри билан биргаликда Эҳиме префектураси ассамблеясига икки аъзони қўшади. Миллий сиёсат нуқтаи назаридан, шаҳар Япония Диэт қуйи палатасининг Эҳиме 4-округи таркибига киради.
Иқтисодиёти
Одзу бир вақтлар электроника ишлаб чиқариши билан машҳур бўлган; аммо, шаҳарнинг Мацушита Котобуки Элеcтрониcс заводи 2010-йилда бизнес кўрсаткичларининг жадал ёмонлашиши туфайли ёпилган. Иқтисодиёт ҳозирда қишлоқ хўжалиги (сабзавот, чорвачилик, ситрус мевалари) ва ўрмон хўжалигига қаратилган бўлиб, тиш чўткаларини ишлаб чиқариш муҳим маҳаллий маҳсулотдир.
Таълими
Одзуда шаҳар ҳукумати томонидан бошқариладиган 20 та давлат бошланғич мактаби ва тўққизта давлат ўрта мактаби ва Эҳиме префектураси таълим кенгаши томонидан бошқариладиган тўртта давлат юқори мактаби мавжуд. Шаҳарда битта хусусий ўрта мактаб ва иккита хусусий юқори мактаб мавжуд.
Транспорти
Темир йўллари
Сикоку темир йўл компанияси – Ёсан линияси
- Китанада – Иё-Нагаҳама – Иё-Идзуси – Иё-Сиратаки – Ҳатаки – Ҳарука – Горо – Иё-Одзу – Ниси-Одзу – Иё-Ҳирано
- Ниия - Иё-Одзу
Сикоку темир йўл компанияси – Учико линияси
- Ниия - Китаяма
Магистрал йўллари
Мацуяма автомагистрали
Маҳаллий диққатга сазовор жойлари
Одзунинг гуллаб-яшнаган ипак ва мум саноати, айниқса ХХ аср охирида катта бойлик ва фаровонлик олиб келган. Нафосат ва маданий идрок ҳам шу туфайли ривожланган. Тарихий даврда гуллаб-яшнаган шаҳар муҳити шакллланган бўлиб, унинг қолдиқлари ҳали ҳам сақланиб келмоқда:
- Одзу қал’аси (大洲城, Одзу-дзё) (тўртта минораси 1957-йилда муҳим маданий мерос деб эълон қилинган)
- Нёҳо ибодатхонаси (如法寺, Нёҳо-дзи) Ринзай мазҳабига мансуб буддистлар ибодатхонаси 1669-йилда роҳиб Банкей Като Ясуоки билан биргаликда асос солган. Дзен медитация залида Сиддҳаттҳа Гаутама ҳайкали қўйилган.
- Одзу Акаренга-кан (おおず赤） ёки Қизил ғишт девори. Ғарб архитектурасини эслатувчи собиқ Одзу тижорат банкининг асосий бўлими (大洲産業銀行, Одзу Сангё Гинко) 1901-йилда қурилган. Муниципал муҳим актив.
- Гарю Сансо (臥龍山荘) Ҳидзи дарёси бўйида дабдабали родзи – чой маросими бўлиб ўтадиган павилион. Ипак ва чой савдоси чемпиони Торадзиро (河内 寅次郎, Коучи Торадзиро) томонидан шахсий дам олиш маскани сифатида қурилган. 1901—1907-йилларда қурилиши тугалланган.
Галерея
-
Одзу қалъаси -
Одзудаги гуруч майдонлари -
Томисуяма тоғининг тепасидан Озу шаҳри марказининг кўриниши -
Нагаҳаманинг машҳур кўприги
Манбалар
Ҳаволалар
Викиомборда „Одзу“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.