Ofiolitlar

Офиолитлар (юн. опҳис — илон ва литҳос — тош) — ўта асосли ва асосли интрузив (дунит, перидодит, пироксенит, габбро), эффузив (гибербазитлар) ва чўкинди (аксари чуқур сув ётқизиқлари) тоғ жинсларининг биргаликда учрайдиган мажмуи. Офиолитлар тушунчасини фанга дастлаб 1905-йилда швейсариялик олим Г. Штейнман киритган. Бурмаланган областларнинг Офиолитлар океан ости Ер пўстининг ўтмиш геологик даврда тектоник ҳаракатлар натижасида қитъалар четига келиб қолган реликти деб тахмин қилинади. Одатда, серпентинлашган ултрабазитлар юқори мантиянинг бир қисми, габброидлар — „базалт қатлами“, эффузив-чўкинди қатламлар эса ҳозирги океан ости Ер пўстининг „биринчи“ ва „иккинчи“ қатламларидан иборат. Бу тартибнинг ўзгариши кўпинча тектоник жараёнлар билан боғлиқ бўлиб, ўзига хос геологик формация (серпентинли меланж)ни ташкил этади. Офиолитлар Ер шарининг бир йўналишдаги бурмали структуралари учун хос. Офиолитлар айрим ҳолларда горизонтал йўналишда катта масофаларга силжиган, баъзан ағдарилган. Офиолитларни тадқиқ этиш офиолитли тоғ жинслари билан генетик боғлиқ бўлган конлар (хром, никел, платина, олтин, симоб ва бошқалар)ни аниқлаш ва Ер пўстининг ривожланишини ўрганишда катта аҳамиятга эга.