Okop

Окоп (русча, окоп — хандақ, чуқур) — ҳарбий ишда жонли кучлар ва жанговар техникани душман ўқидан пана қиладиган, жанговар марра (позиция) вазифасини о'тайдиган ҳарбий муҳандислик иншооти. Бобур ва Шайбонийхон қўшинларида Окоп "мўлжар" истилоҳи билан аталади. Тўфанг ва милтиқнинг пайдо бўлиши (ХВИ аср 1-ярми) натижасида Окопга эҳтиёж сезилди. Окопнинг кейинги тараққиёти ўйиқ стволли қуролларнинг пайдо бўлиши билан боғлиқ(ХИХ аср 2-ярми). Одатда, Окоп бир киши, бўлим, пулемёт, миномёт, тўп, танк ва бошқа учун мўлжалланган бўлади. Бир кишилик Окоп ётган одам кўринмайдиган даражадаги ўлчамда (110—150 см чуқурлик, 150—170 см узунликда) казилади. Бир кишилик Окоп ўзаро бирлаштирилиб, бўлинма учун окоп ҳосил қилинади. Бўлим Окоплари атрофи тупроқ билан шиббаланган чукурлик (траншея), 1—2 кишига мўлжалланган ўқ отиш жойлари, қўл пулемёти учун майдонча, шахсий таркиб учун оддийроқ пана жой, ўқ-дорилар қўйиладиган токчалардан иборат бўлади. Миномёт, тўп, танк ва бошқа учун қурилган Окопда ўт очиш майдончаси, экипаж (расчёт) учун пана жой, жанговар техниканинг Окопга кириши ва чиқиши учун йўлак ҳамда бруствер (тупроқ, кўтарма) бўлади. Окопбарча турдаги жанговар ҳаракатларда, айниқса, мудофаада кенг кулланилади. Окопсингувчи радиацияни анча қайтаради, зарб тўлқинини ва ёруғлик нурининг шикастлаш доирасини камайтиради. Окопни қўшинлар ўз кучи ва махсус Окоп кавлаш машиналари билан казийди. Окопнинг деворлари чим, тахта, шох-шабба ва бошқа нарсалар билан маҳкамланади. Траншея ва алоқа йўлларининг ҳимоя қувватини ошириш учун баъзан уларнинг усти ёпилади. Тоғли жойларда Окоп тош ва ҳарсанглардан териб ҳосил қилинади. Ер портлатилиб, чукурлик очилади. Мустаҳкам бўлиши учун тошлар орасига тупроқ, баъзан кум солинган қоплар жойлаштирилади. Барча хилдаги Окопжойнинг табиий кўринишига мослаб ниқобланади. Оммавий қирғин куроллари, кимёвий, биологик (бактериологик) куроллар мавжуд бўлган ҳозирги шароитда Окоп ўз аҳамиятини анча йўқотди, лекин ҳозир ҳам шароит тақозоси билан Окопдан фойдаланилади.

Яна қ.

• Хандақ
• Траншея
• Мудофаа иншоотлари