Olam
Ачун (лотинча: универсус) атамаси остида физик мавжуд бўлмиш жамики нарсалар: фазо, вақт, материя, энергия, инерсия, физик қонунлар ва константалар мажмуи тушунилади. Кундалик ҳаётда „олам“ сўзи Ер сайёрасини англатиши мумкин.
Астрономик кузатувларга кўра, олам 13.73 ± 0.12 миллиард ёшда[1] ва камида 93 миллиард ёруғлик йили узунлигида кесимга эгадир. Жорий назарияларга кўра, оламни Катта Портлаш, деб номланган ҳодиса бошлаган. Шу ҳодисагача кузатиладиган оламдаги барча материя ва энергия чексиз зичликка эга битта нуқтада тўпланганди. Катта Портлашдан сўнг олам ўзининг ҳозирги ҳолатигача кенгайишни бошлаган. Махсус нисбийлик назарияси материянинг ёруғлик тезлигидан катта тезликка эришиши мумкин эмаслигини таъкидлагани туфайли олам кенглиги 13 миллиард йилда 93 миллиард ёруғлик йилига етгани парадокс ўлароқ туюлиши мумкин; бундай масофа фазонинг кенгайиш тезлиги чегараланмаганлиги (умумий нисбийлик назарияси) билан изоҳланиши мумкин.
Манбалар
- ↑ Планcк Cоллаборатион (2016). „Планcк 2015 ресулц. ХИИИ. Cосмологиcал параметерс“. Астрономй & Астропҳйсиcс. 594-жилд. А13, Табле 4-бет. арХив:1502.01589. Бибcоде:2016А&А...594А..13П. дои:10.1051/0004-6361/201525830. ИССН 0004-6361. С2CИД 119262962.
Ҳаволалар
| Олам ҳақида Википедиянинг қардош лойиҳаларида кўпроқ билиб олинг | |
| Маъно ва таржималари Викилуғатда | |
| Медиа файллар Викиомборда | |
| Таълим ресурслари Викиверситетда | |
| Хабарлар Викиянгиликларда | |
| Иқтибос, мақол ва маталлар Викииқтибосда | |
| Асарлар матнлари Викиманбада | |
| Китоб ва дарсликлар Викикитобда | |
- НАСА/ИПАC Эхтрагалаcтиc Датабасе (НЕД) / (НЕД-Дистанcес). (ингл.)
- Тҳере аре абоут 1082 атомс ин тҳе обсервабле универсе — ЛивеСcиэнcе, 2021-йил июл. (ингл.)
- Тҳис ис wҳй wе wилл невер кноw эверйтҳинг абоут оур универсе — Форбес, 2019-йил май. (ингл.)
| Астрономияга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |