Oleg Kononenko
Олег Дмитриевич Кононенко (русча: Олег Дмитриевич Кононенко; туркманча: Олег Дмитриýэwиç Кононенко; 1964-йил 21-июнда Туркманистонда туғилган) – Туркманистон ССРдан келган рус космонавти[1]. У Халқаро космик стансияга тўрт марта учган: „Союз ТМА-12“ бортида 17 -экспедицияда борт муҳандиси сифатида, 30 -экспедицияда борт муҳандиси ва „Союз ТМА-03М“ бортида 31-экспедиция командири сифатида, 44 -экспедицияда борт муҳандиси ва Союз ТМА-17М бортида 45-экспедиция ва Союз МС-11 бортида 58-ва 59-экспедиция командири сифатида. Кононенко ХКСга тўртта узоқ давом этган парвози давомида орбитада 736 кундан ортиқ вақт тўплаган.
| Олег Кононенко | |
|---|---|
| Олег Дмитриевич Кононенко | |
|
| |
| Таваллуди |
Олег Дмитриевич Кононенко 1964-йил 21-июн |
| Касби | [Муҳандис|Инженер]] |
| Миллати | Туркман, Рус |
| Мукофотлари |
|
| Космик карера | |
| Даража | Фуқаровий |
Космосдаги вақт |
736 кун 18 соат 43 дақиқа |
| Танлаш | 1996 |
Жами ЭВАс |
4 |
Жами ЭВА вақти |
24 соат 28 дақиқа |
| Миссиялар | Союз ТМА-12 (Эхпедитион 17), Союз ТМА-03М (Эхпедитион 30/31), Союз ТМА-17М (Эхпедитион 44/45), Союз МС-11 (Эхпедитион 58/59), Союз МС-23 (Эхпедитион 68/69) |
Миссия белгиси |
|
Шахсий ҳаёти ва мартаба
Олег Кононенко 1964-йил 21-июнда Туркманистон ССРнинг Чоржоу шаҳрида (ҳозирги Туркманобод, Туркманистон) оддий оилада туғилган. Унинг отаси Дмитрий Иванович Кононенко юк ташиш компаниясида ҳайдовчи бўлиб ишлаган, онаси Таисия Степановна Чуракова Туркманобод аэропортида алоқа оператори бўлган. Кононенко Туркманобод шаҳридаги 15-сонли ўрта мактабни тамомлаган, у ерда туркман тили фанидан аъло баҳолар олган[2].
Таълим
Мактабдан кейин Олег Кононенко биринчи марта Харков авиация институтига кира олмади. У уйга қайтиб келди. Бир йил Туркманобод аэропорти авиация техник базасининг асбоб-ускуналар сехида ишлади[2] Иккинчи уриниш муваффақиятли бўлди. Кононенко 1988-йилда Н. Э. Жуковский номидаги Харков авиация институтини муҳандис-механик мутахассислиги бўйича тамомлаган[1]..
Тажриба
Ўқишни тугатгандан сўнг Кононенко фаолиятини Россия космик агентлигининг Куйбишевдаги ЦСКБ-Прогресс марказий ихтисослаштирилган конструкторлик бюросида муҳандисликдан бошлаб, етакчи муҳандис-конструкторгача бўлган йўлни босиб ўтди. Унинг мас’улиятига тизимни лойиҳалаш, таҳлил қилиш ва космик кемаларнинг электр энергия тизимларини ишлаб чиқиш кабилар киради[1]
Космонавт фаолияти

1996-йил 29-мартда Олег Идоралараро қўмита томонидан космонавтликка номзод сифатида танланди ва 1996-йил июнидан 1998-йил мартигача Гагарин номидаги Космонавтларни тайёрлаш марказида тайёрловдан ўтди ва 1998-йил 20-мартда у Идоралараро малака комиссиясининг синов космонавти унвонига сазовор бўлди[1] 1998-йил октябр ойида у Халқаро космик станция (ХКС) дастури учун танланган космонавтлар гуруҳи таркибида машғулотларни бошлади[1]
2001-йил декабридан 2002-йил апрелигача Кононенко учинчи ИСС ташриф буюрувчи экипажи учун Союз ТМ-34 кемасининг захира борт муҳандиси сифатида ўқиди. 2002-йил мартидан 2004-йил февралигача у „Союз ТМА“ кемаси ва 9-11-экспедициянинг асосий экипажлари учун борт муҳандиси сифатида ўқиган. 2004-йил мартидан 2006-йил мартигача у ИСС дастури учун танланган космонавтлар гуруҳи таркибида тайёргарликдан ўтди. 2006-йил март ойида Кононенко „Союз ТМА-12“ кемаси ва Экспедиция 17 экипажи учун борт муҳандиси сифатида ўқишни бошлади[1]

Экспедиция 17
Кононенко Халқаро космик стансияга экспедиция-17 миссиясида ҳам, уни у ерга олиб борган Союз ТМА-12 миссиясида ҳам борт муҳандиси бўлган. Экипаж 2008-йил 8-апрелда учирилган ва 2008-йил 24-октябрда қайтиб келган[1] Кононенко коинотда 199 кун ўтказди[3]......
Кононенко 17-экспедиция командири Сергей Волков ва космик парвоз иштирокчиси Ричард Гарриотт (2008-йил 12-октябрда 18-экспедиция экипажи билан Союз ТМА-13 бортида ИССга учирилган) билан Ерга қайтиб келди[4][5]. Улар Қозоғистоннинг Аркалик шаҳридан 55 мил шимолга соат 23:37да қўнди. Улар вертолётда Бойқўнғир космодромига етказилди, сўнгра Москвадаги Звездний Городок (Юлдузли шаҳар)га жўнади[6][7][8].
Экспедиция 30/31
2011-йил 21-декабрда Кононенко Андрé Куиперс ва Доналд Петтит билан биргаликда 30-экспедиция экипажига қўшилиш учун Халқаро космик стансияга учди[9]. У ўзининг экипаж аъзолари билан бирга 23-декабрда космик стансияга етиб келди[10]. Улар 2012-йил 1-июлда Ерга қайтишди[11]
Космик юришлар

Кононенко 2008-йилнинг 10-июлида ХКСнинг Пирс ўрнатиш бўлимидан космосга чиққанида ўзининг биринчи коинот саёҳатини амалга оширди[12]. У космонавт Волков билан „Союз ТМА-12“ космик кемасини кўздан кечирди ва ундан пиро мурватни олди. Бу космик юриш 6 соат 18 дақиқа давом этди.
2008-йил 15-июлда Кононенко ўзининг иккинчи космик юришини ўтказиш учун яна Пирсдан ташқарига чиқди[13]. Кононенко ва Волков битта тажрибани ўрнатдилар ва бошқасини олишди. Шунингдек, улар стансиянинг ташқи кўринишини жиҳозлашда давом этишди, жумладан Звезда хизмат модулига ўрнатиш нишонини ўрнатишди. Космосга чиқиш Россиянинг Орлан костюмларида бўлди. Кононенко кўк чизиқли Орлан костюмида эди. Космосга чиқиш 5 соат 54 дақиқа давом этди.
2012-йил 12-февралда Кононенко ва унинг ҳамкасби космонавт Антон Шкаплеров ХКС ташқарисида олти соатлик коинот саёҳатини ўтказишди. Улар Звезда хизмат кўрсатиш модулига уни микрометеороид орбитал қолдиқларидан ҳимоя қилиш учун қалқонларни ўрнатдилар ва Стрела 1 кранини Пирс ўрнатиш бўлимидан Поиск Мини тадқиқот модулига (МРМ-2) ўтказдилар. Икки космонавт, шунингдек, Пирс ўрнатиш бўлинмасида космик саёҳатчилар томонидан фойдаланиладиган зинапояга дастгоҳлар ўрнатдилар. Яна бир эски вазифа сифатида улар Поиск Мини тадқиқот модулида Вйносливост деб номланган тажрибани ўрнатдилар. Вйносливост ёки „Эндуранcе“ экспериментининг бир қисми сифатида Поиск модули юзасида иккита лаганда металл намуналари қолдирилади[14].
Экспедиция 44/45
2015-йил 22-июлда Кононенко Союз-ТМА-17М кемасида НАСА астронавти Кжелл Линдгрен ва Япония аэрокосмик тадқиқотлар агентлигидан (ЖАХА) Кимия Юи билан биргаликда Союз қўмондони сифатида Халқаро космик стансияга учирилди. Улар Халқаро космик стансияда 44- ва 45 -экспедиция аъзолари сифатида 5 ой вақт ўтказдилар. Учлик 2015-йил 11-декабрда „Союз ТМА-17М“ бортида Қозоғистон даштига эсон-омон қўнишди. Улар камдан-кам учрайдиган ҳолат, яъни тунда Ерга қайтиб келишди. Кононенко учинчи миссиясида коинотда 142 кун ўтказди.
Экспедиция 58/59

Кононенко 2018-йил 3-декабрда „Союз МС-11“ нинг „Союз“ қўмондони сифатида тўртинчи марта ХКС томон учди. Дастлаб у 58-экспедицияда борт муҳандиси ва 59-экспедицияда командир сифатида хизмат қилиши режалаштирилган эди. 2018-йил 11-октябрда „Союз МС-10“ учирилмаганлиги сабабли, 58-экспедициянинг асл қўмондони Алексей Овчинин стансия бортида эмас эди. Шунинг учун Кононенко 58-экспедиция ва 59-экспедицияга қўмондонлик қилди. 58-экспедиция 2018-йил 20-декабрда „Союз МС-09“нинг жўнаб кетиши билан бошланди[15]. Кононенко ва экипаж аъзолари Энн Макклейн ва Девид Сен-Жак 2019-йил 24-июн куни коинотда 203 кун 15 соат 16 дақиқа вақт ўтказгандан сўнг Ерга қайтишди[16].
Кононенко она ватани – Туркманистонда бўлганини доимо илиқлик билан эслайди[17][18]. 2018-йилнинг 31-декабр куни Кононенко Туркманистон байроғини ва ХКСдан Гурбангули Бердимуҳамедовнинг „Туркманистон – Буюк Ипак йўлининг юраги“ китобини кўрсатди ва барча Туркманистон фуқароларини орбитадан Янги йил билан табриклади[19]. Шунингдек, космонавт ўзи туғилиб ўсган юртга нисбатан алоҳида туйғулари борлигини, унинг ютуқларидан ғурурланиб, қувонишини таъкидлади[20].
Келажак режалар
2020-йил июн ойида Кононенко 2022-йил охирида ХКСга қайтиши кутилаётганини эълон қилди. Ушбу миссия одатдагидек 180 кун давом этади деб фараз қилсак, Кононенко коинотда жами 916 кун бўлиб, Геннадий Падалканинг жорий рекордидан (878 кун) ошиб кетади.
Шахсий ҳаёти
Кононенко волейбол бўйича ихтисослаштирилган мактабда таҳсил олган. Туркманистон ёшлар терма жамоасининг собиқ аъзоси.
У Татяна Михайловна Кононенкога (Юриэва) уйланган. Уларнинг ўғли Андрей Олегович Кононенко ва қизи Алиса Олеговна Кононенко бор. Олег ўқишни ва жамоавий спортни яхши кўради.

Мукофотлар
- Россия Федерацияси Қаҳрамони (2009-йил 5-феврал) – космик парвоз пайтида кўрсатган жасорати ва қаҳрамонлиги учун
- Туркманистон Қаҳрамони (2019)[21][22]
- "Коинотни ўрганишдаги хизматлари учун" медали (2011-йил 12-апрел) – космосни тадқиқ қилиш, ривожлантириш ва ундан фойдаланиш соҳасидаги улкан ютуқлари, кўп йиллик фидокорона меҳнати, жамоат фаолияти учун
- „Президент юлдузи“ ордени (Туркманистон, 2009-йил 16-феврал) – Туркманистон ҳукумати ва халқи олдидаги хизматлари, шахсий жасорати, профессионаллиги ва тинч космик тадқиқотлар халқаро дастурини бажаришда эришган ютуқлари учун[23].
- Россия Федерациясининг учувчи-космонавти (2009)
- Гагарин медали
- Смоленск вилояти, Гагарин фахрий фуқароси (2011-йил 24-феврал) – мукаммаллик йиллари, шахсий мас’улиятни чуқур ҳис қилиш, мураккаб вазиятдан чиқиш ва тўғри қарор қабул қилиш қобилияти, ўз ватанига садоқати ва Юрий Гагарин жасоратларини давом эттириши учун.
- НАСАнинг Давлат хизмати учун медали (АҚШ, 2008)
- НАСА космик парвоз медали (АҚШ, 2008)
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 НАСА. „Олег Дмитриэвич Кононенко“. НАСА (2008). 2008-йил 16-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-октабр 2008-йил.
- ↑ 2,0 2,1 Биография космонавта МКС, уроженса Туркменистана – Олега Дмитриэвича Кононенко
- ↑ НАСА. „Эхпедитион 17“. НАСА (2008). 2012-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июн.
- ↑ Марк Cарреау. „$30 миллион буйс Аустин ресидент а риде он Союз миссион“. Тҳе Ҳоустон Чрониcле (2008). Қаралди: 12-октабр 2008-йил.
- ↑ Тариқ Малик. „Формер Астронаут'с Сон Сигнс он ас Нехт Спаcе Тоурист“. СПАCЕ.cом. Қаралди: 9-октабр 2007-йил.
- ↑ ББC. „Союз спаcе cапсуле ландс сафелй“. ББC Неwс (24-октабр 2008-йил). Қаралди: 25-октабр 2008-йил.
- ↑ ИТАР. „Cосмонауц эхаминед wитҳ спеcиал сйстем“. ИТАР-ТАСС Неwс Агенcй (2008). 27-декабр 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-октабр 2008-йил.
- ↑ Петер Леонард фор тҳе Ассоcиатед Пресс. „УС Гаме Десигнер Бласц Инто Спаcе Wитҳ ДНА Cарго“. АБC Неwс (2008). 20-октабр 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-октабр 2008-йил.
- ↑ Ҳардинг. „Руссиан Союз ТМА-03М спаcеcрафт лаунчес то Интернатионал Спаcе Статион“. НАСАСпаcеФлигҳт.cом (21-декабр 2011-йил). 28-апрел 2021-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 28-апрел 2021-йил.
- ↑ Клотз, Ирене. „Неw cреw арривес ат Интернатионал Спаcе Статион“. Реутерс (23-декабр 2011-йил). 9-январ 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 23-декабр 2011-йил.
- ↑ Бора, Кукил. „Тҳреэ Эхпедитион 31 Cреw Мемберс Фром Интернатионал Спаcе Статион Ланд Ин Казакҳстан“. Интернатионал Бусинесс Тимес (2-июл 2012-йил). Қаралди: 2-июл 2012-йил.
- ↑ НАСА. „Руссиан Спаcеwалкерс Ретриэве Союз Пйро Болт“ (10-июл 2008-йил). 2011-йил 16-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июн.
- ↑ НАСА. „Руссиан Спаcеwалкерс Оутфит Статион'с Эхтериор“ (15-июл 2008-йил). 2017-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июн.
- ↑ „Союз ТМА-03М“. Руссианспаcеwеб.cом (23-декабр 2011-йил). Қаралди: 25-декабр 2011-йил.
- ↑ Гарcиа. „Эхпедитион 58“. НАСА (2018-йил 1-ноябр). 2018-йил 30-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-июн.
- ↑ Ҳарwоод, Wиллиам. „3 статион флиэрс cомплете 'онcе-ин-а-лифетиме риде' ҳоме афтер 204-дай стай ин орбит“. CБС Неwс (25-июн 2019-йил).
- ↑ Космонавт Кононенко с орбити поздравил народ Туркмении с Новим годом
- ↑ Олег Кононенко: „В четвёртий космический полёт обязателно возму какую-то частицу Туркменистана“
- ↑ Космонавт Кононенко продемонстрировал с борта МКС флаг Туркменистана и книгу Бердимухамедова
- ↑ Кононенко с борта МКС поздравил жителей Туркменистана с Новим годом
- ↑ Космонавту Олегу Кононенко присвоэно званиэ Героя Туркменистана
- ↑ Космонавту Олегу Кононенко присвоили званиэ Героя Туркменистана
- ↑ „Арчиве“.