Omfala
Омфала (қадимги юнонча: Ὀμφάλη) — қадимги юнон мифологиясида[1] лидия маликаси, қизи (бошқа таҳлилларга кўра, қул) дарё худоси ардан (Ἰάρδανος), хотини, кейин Тмоланинг беваси (тоғ худоси).
Геракл, Эвритнинг ўғли Ифитнинг ўлдиргани учун жазо тариқасида, Гермес томонидан қулликка сотилганда (Ферекиднинг сўзларига кўра, 3 талантга сотилган[2]), Омфала унинг бекаси бўлиб чиқди ва уч йил давомида (ёки бир йил[3]) Геракл унинг хизматида эди. Геракл унга Ипполитадан қўлга олган жанговар болтани (лабрйс) совға қилди[4].
Унга мафтун бўлган Геракл ўзининг жангарилиги ва эркаклигини унутди, малика оёғига таёқ ва шер терисини буклаб, аёллар кийимини кийди[5]. Аввалги машаққатли меҳнат ўрнига, энди у қуллар даврасида ип устида ўтириб, суюкли бекасининг инжиқликларини қондириши керак эди. Геракл Омфала хизматида аёллар кийимини кийганида, Фавн хато қилиб, уни зўрламоқчи бўлган.
Омфала Гераклдан бир нечта фарзанд кўрди. У Геракл Агелая, Лама[6][7], Тиэрсен[8] ёки Лаомедесни дунёга келтирди. У Лидия шоҳларининг аждодлари, асосан Оссуриялик Гераклидлар авлоди ҳисобланган (қаранг. Лид).
Замонавий олимларнинг талқинларига кўра, бу Кичик Осиё ярим маъбудаси, ярим жангари, ярим аёл, завқ ҳомийси ва аёл маҳсулдорлигининг вакили. Уни баъзан финикиялик Астарте ёки Афродита-Урания ва ой маъбудаси деб таништиришган.
Адабиёт ва санъатда
Эретрия Ахейи ва Хиос Ионининг „Омфала“ сатир драмалари ва бир қатор комедиялар қаҳрамони,.
Бу афсона шоирлар томонидан бир неча марта ишлатилган, масалан, Ахей, Антифан, кичик Кратин, Ион; Комедиялардаги Аспазия ČмпҳĬлиē ĽĬ (Янги Омфала) номи билан намойиш этилган. Омфала ҳақидаги афсона рассомлар томонидан ишлатилган; Шундай қилиб, Помпей сурати маълум бўлиб, унда аёллар кийимида кийинган Геркулес, қул аёллар ва қаттиқ қўл малика билан бирга, бу қаҳрамондан унинг жангарилик хусусиятларини олиб ташлади.
Веронезе, Рубенс (1603-йил), Иоган Гейнрих Тишбейн (1754-йил) ва бошқаларнинг расмлари.
Сен-Саэнс, симфоник шеъри Омфаланинг „Дистаф“ (1871-йил). Петер Ҳакс Омфаланинг драмаси (1969-йил).
Манбалар
- ↑ Мифи народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.255; См. Эсхил. Агамемнон 1040—1041.
- ↑ Схолии к Гомеру. Одиссея ХХИ 22 // Примечания В. Г. Боруховича в кн. Аполлодор. Мифологическая библиотека. Л., 1972. С.156
- ↑ Софокл. Трахинянки 69-70
- ↑ Плутарх. Греческиэ вопроси 45
- ↑ Сенека. Федра 317—329
- ↑ Диодор Сицилийский. Историческая библиотека ИВ 31, 8
- ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека И 9, 19 далеэ
- ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади ИИ 21, 3