Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Opal

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Опал (санскритча: упал — қимматбаҳо тош) — таркибида сув сақлайдиган коллоидли кремний оксидидан иборат минерал, глобуляр (шарча) тузилишга эга. СиО2нҲ2О. Кремнезёмнинг глобулалари, асосан, 150—400 нм ўлчовли, баъзан каттароқ. Аксарият О.да 2—14% сув мавжуд. Одатда, рангеиз, таркибидаги аралашмаларга кўра, оқ, сариқ, қўнғир ва бошқа хиллари бўлади. Қаттиқлиги 5—6,5, зичлиги 1900–2300 кг/м3. Глобуляр тузилиши билан опалессенсия (нурни тарқатиш) хоссаси боғлиқ. Асли О. кристаллик панжарасида глобуллар тўғри жойлашганлиги учун нур дифраксияси натижасида ранг-баранг нур тарқатади. Тарқаладиган нурларнинг ранги глобулаларнинг диаметрига боғлиқ (д=150—200 нм бўлса ранги бинафша, 400 нм гача — яшил, каттароқ бўлса — қизил). Асл О.нинг рангига караб турларга ажратилади: оқ, қора, арлекин, оловранг, жиразол. Табиатда О.нинг оддий турлари кўпроқ учрайди (оникс, опалли кахалонг, празопал, гидрофан, гиалит ва бошқалар). О. иссиқ вулканоген сувлардаги кремнезём чўкиндилари ва нураш зонасида сув таъсиридан силикат қатламлар ҳамда карбонат кислотанинг ажралишида кристалланиш натижасида ҳосил бўлади. О.нинг катта уюмлари денгиз ҳавзалари чеккаларида опока, трепел ва диатомит қатламларини ҳосил қилади. Учламчи давр ётқизикларида кўп учрайди. Рангли О. безак тоши сифатида ҳам ишлатилади. Асл О. — қимматбаҳо тош. Австралия, Чехия, Мексика, Украина, Қозоғистон ва бошқа жойларда О.нинг эндоген конлари топилган. Россияда 70-йиллардан асл О.ни синтез қилиш йўлга қўйилган.[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил