DMOZ
ДМОЗ (инглизча: Диреcторй Мозилла), шунингдек Опен Диреcторй Прожеcт (ОДП) номи билан танилган — бу интернетдаги энг йирик ва энг узоқ фаолият юритган очиқ веб-каталог лойиҳаси бўлиб, у бутун дунё бўйлаб кўнгилли муҳаррирлар томонидан бошқарилган.
|
ДМОЗ бош саҳифаси (2016-йил) | |
Тйпе оф сите |
wеб каталог |
|---|---|
| Аваилабле ин | Кўп тилли (90+ тил) |
| Суccессор | Cурлиэ |
| Оwнер | Нецcапе Cоммуниcатионс Cорпоратион → АОЛ |
| Cреатед бй | Рич Скрента ва Боб Труэл |
| УРЛ | дмоз-одп.орг |
| Cоммерcиал | Йўқ |
| Регистратион | Ихтиёрий |
| Лаунчед | 1998-йил 5-июн |
| Cуррент статус | Ёпилган (2017-йил 17-март) |
Лойиҳа фойдаланувчиларга мавзулар бўйича тартибланган веб-сайтлар базасини тақдим этган ва бир вақтлар интернетдаги энг ишончли манбалардан бири сифатида тан олинган.
Тарих
ДМОЗ дастлаб 1998-йилда дастурчилар Рич Скрента ва Боб Труэл томонидан ГнуҲоо номи билан ишга туширилган. Орадан кўп ўтмай, номи НеwҲоо деб ўзгартирилди ва 1999-йилда Нецcапе Cоммуниcатионс Cорпоратион томонидан сотиб олинди.
1999-йил охирида Нецcапе’ни АОЛ сотиб олганидан сўнг лойиҳа Опен Диреcторй Прожеcт деб атала бошланди. ДМОЗ ўз ма’лумотларини бутун интернет жамоатчилиги учун очиқ қилиб тақдим этган ва бу ма’лумотлардан Гоогле Диреcторй, Яҳоо!, Бинг каби йирик қидирув тизимлари фойдаланган.
Тузилиши ва ишлаш принсипи
ДМОЗ автоматик қидирув алгоритмларидан фарқли равишда, инсон муҳаррирлари томонидан қўлда таҳрир қилинар эди. Ҳар бир муҳаррир ўзига тегишли категория учун жавобгар бўлиб, янги сайтларни қўшиш, эски ма’лумотларни янгилаш ва тоифалаш ишларини олиб борган.
Каталог ҳиэрархик тузилмага эга эди — масалан:
- Сан’ат
- Фан
- Та’лим
- Спорт
- Жамият ва маданият
Ҳар бир бўлим ўз навбатида субкатегорияларга бўлинар, фойдаланувчиларга аниқ йўналиш бўйича сайт топишни осонлаштирган.
Лицензия ва очиқлик
ДМОЗ ма’лумотлари Cреативе Cоммонс Аттрибутион-ШареАлике лицензияси асосида тарқатилган. Шу сабабли, унинг базасидан кўплаб ташқи хизматлар ва қидирув тизимлари фойдаланиш имконига эга бўлган.
ДМОЗ’да 90 дан ортиқ тилларда каталоглар мавжуд эди, шу жумладан ўзбек тили учун ҳам кичик бўлим мавжуд бўлган.
Аҳмияти
ДМОЗ ўз даврида қуйидаги сабабларга кўра муҳим лойиҳа ҳисобланган:
Ёпилиши
2017-йил 17-март куни ДМОЗ расмий равишда ёпилди. АОЛ компанияси лойиҳа фаолиятини тўхтатганини э’лон қилди. Шу билан бирга, очиқ манбали ҳамжамиятнинг бир қисми томонидан лойиҳа янги ном — Cурлиэ сифатида давом эттирилди.
ДМОЗ ва Cурлиэ
ДМОЗ ёпилгач, унинг барча ма’лумотлари ва муҳаррирлар базаси янги платформа — Cурлиэ’га кўчирилди. Cурлиэ лойиҳаси ДМОЗ’нинг руҳини давом эттириб, фойдаланувчиларга янги сайтларни қўшиш, таҳрирлаш ва тоифалаш имкониятини тақдим этмоқда.
Бугунги кунда Cурлиэ Cреативе Cоммонс Аттрибутион-ШареАлике 3.0 лицензияси остида фаолият юритади.
Шунингдек қаранг
Манбалар
- ДМОЗ архив сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-12-16 санасида архивланган)
- Cурлиэ.орг — ДМОЗ вориси
- Нецcапе Cоммуниcатионс. Пресс Релеасе: Нецcапе Аcқуирес Опен Диреcторй Прожеcт. 1999-йил.
- ДМОЗТоолс.нет — ДМОЗ архив версияси (Wайбаcк Мачине сайтида 2025-04-09 санасида архивланган)
- Опен Диреcторй Прожеcт — Wикипедиа (инглизча)
Ташқи ҳаволалар
- ДМОЗ (архивлашган версия) (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-12-16 санасида архивланган)
- Cурлиэ — амалдаги лойиҳа
- ДМОЗТоолс.нет — ДМОЗ ма’лумотлар архиви (Wайбаcк Мачине сайтида 2025-04-09 санасида архивланган)